Malta siyasetinde 7. Bölge'nin 2022 seçimleri çarpıcı bir örnek sundu. İki Milliyetçi Parti adayı Ryan Callus ve Ian Vassallo, aynı milletvekilliği koltuğu için seçim gecesi yarıştı. Callus, rakibini yalnızca dokuz oyla geride bıraktı.
Bu mücadele İşçi Partisi'ne karşı değildi. Bir başka Milliyetçi Parti adayına karşıydı.
Önemli olan sonucun olağan dışı olması değildi. Asıl mesele, bölgedeki belirleyici mücadelenin tamamen tek bir partinin içinde geçmesiydi.
Malta'da her seçim bölgesi beş milletvekili çıkarıyor. Beşinci koltuk genellikle en sonda ve çoğunlukla en küçük farkla belirleniyor. 2022 seçimlerinde 13 bölgenin 11'inde bu mücadele tek bir parti içinde yaşandı. Son koltuk için İşçi Partisi ile Milliyetçi Parti arasında gerçek bir yarışma yalnızca 5. ve 12. bölgelerde görüldü.
7. Bölge istisna değildi. Benzer parti içi rekabetler artık ülkenin büyük bölümünde seçim yarışlarını şekillendiriyor.
Genel seçimler hâlâ kimin iktidara geleceğini belirliyor. Ancak bölge düzeyindeki koltuk dengeleri oturduğunda anlamlı rekabet giderek partilerin içine kayıyor.
Sistem neden böyle işliyor?
Bir bölgenin ilk tercih oyları İşçi Partisi ile Milliyetçi Parti arasında belirli bir dengeye oturduğunda, genel koltuk dağılımını değiştirmek son derece zorlaşıyor. Malta'nın oy aktarma sistemi, kalan rekabetin büyük bölümünü partilerin içine itiyor. Aynı partinin adayları, elenen veya fazla oyla seçilen yoldaşlarından gelecek transferler için birbirleriyle yarışıyor.
Sistem yalnızca partileri ödüllendirmiyor. Parti içindeki konumu da ödüllendiriyor.
Maltalı seçmenler tercihlerini olağanüstü bir sadakatle aktarıyor. Bir İşçi Partisi seçmeninin ilk tercihi elendiğinde veya fazla oyla seçildiğinde, sonraki tercihi genellikle yine bir İşçi Partisi adayına gidiyor. Bir Milliyetçi Parti seçmeni için de aynı durum geçerli.
2022 sayımındaki tüm transfer işlemlerinde, yani 13 bölgedeki elemeler ve fazla oy dağıtımlarında, yeniden dağıtılan İşçi Partisi oylarının yüzde 89,2'si İşçi Partisi'nde, Milliyetçi Parti oylarının yüzde 86,8'i ise Milliyetçi Parti'de kaldı. Partiler arası geçiş oranı İşçi Partisi transferlerinde yalnızca yüzde 1,9, Milliyetçi Parti transferlerinde ise yüzde 2,1 olarak kaydedildi.
Kalan oylar aktarılamaz duruma düştü. Başka bir deyişle, seçmenler tercih ettikleri partiden sıralayacak aday bulamadı ve oy pusulaları sayım boyunca hareketsiz kaldı.
Ancak bu ulusal ortalamalar, bölge düzeyindeki çarpıcı farklılıkları gizliyor.
Bir partinin yapısal olarak güçlü olduğu bölgelerde transfer sadakati neredeyse mutlak hale geliyor. 5. Bölge'de İşçi Partisi transferlerinin yüzde 97'si İşçi Partisi'nde kaldı. 12. Bölge'de ise Milliyetçi Parti transferlerinin yüzde 96'sı Milliyetçi Parti'de kaldı. Bu bölgelerde her parti yeterli sayıda güçlü aday çıkarıyor ve seçmenlerin sonraki tercihleri sayım boyunca aynı parti listesinde kalabiliyor.
