Başbakan Robert Abela, Malta'nın 15. Yasama Dönemi'nin resmen başlayacağı önümüzdeki Cumartesi günü için Carmelo Abela'yı Temsilciler Meclisi Başkanı olarak aday göstereceğini duyurdu. Hükümet kaynaklarına göre bu atama, deneyimli siyasetçiye prestijli ancak büyük ölçüde yetkisiz bir anayasal rol sunarken, Kabine'ye dönüş ihtimalini de kalıcı olarak ortadan kaldırmak amacıyla tasarlandı.
Başbakan Robert Abela, yeni Kabine oluşumu görüşmelerinde Carmelo Abela'yı yeniden seçilmesine rağmen herhangi bir bakanlık veya devlet bakanlığı görevine getirmeyeceğini net bir şekilde ortaya koymuştu. Atamanın önünü açmak adına Carmelo Abela, Seçim Komisyonu'na başvurarak Üçüncü Bölge'deki milletvekili koltuğundan feragat edeceğini bildirdi. Bu koşul dikkat çekici zira Malta Anayasası, bakan veya devlet bakanı olmamak kaydıyla, görevdeki bir milletvekilinin Meclis Başkanı seçilmesine izin veriyor. Koltuğundan istifa etmesi, gelecekteki bir kabine revizyonunda teorik olarak da olsa Kabine'ye dönüş ihtimalini fiilen ortadan kaldırıyor.
Hükümet çevreleri bu düzenlemeyi 'kazan-kazan' durumu olarak nitelendiriyor. Carmelo Abela'nın istifası bir ara seçimi tetikleyerek başka bir İşçi Partisi temsilcisinin parlamentoya girmesine olanak tanıyacak. Böylece İşçi Partisi, Meclis Başkanı'nın berabere kalınan nadir durumlarda kullanacağı belirleyici oyu da kazanırken, parlamentodaki beş sandalyelik çoğunluğunu korumuş olacak.
1996 yılında ilk kez milletvekili seçilen ve Joseph Muscat ile Robert Abela hükümetlerinde bakanlık yapan Abela, 2022 genel seçimlerinde yeniden seçilmesine rağmen Kabine'den çıkarılmıştı. Hükümetten uzaklaştırılmasının ardından, onu icrai siyasi karar alma mekanizmalarından uzak tutarken kıdemli bir kamu rolünde elde tutmak amacıyla, Mrieħel Sanayi Bölgesi'nin yönetiminden sorumlu bir devlet kuruluşunun icra kurulu başkanı olarak atanmıştı. Kamuoyunda geniş yankı uyandıran bu atama, kendisine yüksek maaşlı bir pozisyon sunmuştu.
Başbakan'ın onu neden sürekli olarak bakanlık görevlerinden uzak tuttuğu kamuoyuyla paylaşılmazken, İşçi Partisi çevrelerindeki spekülasyonlar genellikle Abela'yı 2010 yılındaki HSBC soygunu iddialarıyla ilişkilendiriyor. Carmelo Abela, polis soruşturmalarında sorgulanmasına ve hiçbir suçlamayla itham edilmemesine rağmen, bu iddiaları şiddetle reddediyor ve asılsız olarak nitelendiriyor. İddiaların Başbakan'ın kararlarını etkileyip etkilemediğine dair somut bir kanıt bulunmasa da, bu ısrarlı tavır parti içinde siyasi olmayan faktörlerin de devrede olduğu yönündeki söylentileri körüklüyor.
Carmelo Abela'nın Cumartesi günü parlamentonun yeni yasama yılının açılışında basit çoğunluk gerektiren bir önergeyle Meclis Başkanı seçilmesi bekleniyor. Ancak Milliyetçi Parti (PN), Çarşamba günü yaptığı açıklamada, parlamentonun açılışı ve Carmelo Abela'nın adaylığı konusunda hükümet tarafından kendilerine önceden danışılmadığını doğruladı. Partiden yapılan açıklamada, adaylık hakkında doğrudan bir yorum yapılmazken, "partinin alacağı herhangi bir tutumun parlamento ve ülkenin çıkarlarına göre şekilleneceği" vurgulandı. Öte yandan PN, genel seçimlerin ardından tüzüğü gereği yeni liderini onaylamak veya atamak için 24 Haziran'da toplanacak olan genel konsey toplantısına odaklanmış durumda. Hükümet ise meclisin açılışında, görevden ayrılan Meclis Başkanı Anġlu Farrugia'ya rekor olan üç yasama dönemi boyunca verdiği kusursuz hizmet için teşekkür edecek.
