Malta, 2017 yılında suikaste uğrayan gazeteci Daphne Caruana Galizia'nın davasında tarihi bir karar beklenirken, Valletta'daki mahkemelerin tam karşısında bulunan anıtın etrafına yakılan mumlarla aydınlandı. Jüri üyeleri karar vermek üzere odaya çekilirken, anıttaki mum ışıkları mahkeme salonunun sadece birkaç metre ötesinde duygusal bir tablo oluşturdu.
1 Temmuz'da başlayan davanın yaklaşık iki ay süren delil sunumlarının ve Madam Justice Edwina Grima'nın üç gün süren hitabının ardından, dokuz jüri üyesi Çarşamba sabahı saat 11:00'i biraz geçe 22 numaralı mahkeme salonundan ayrıldı. Hakim Grima, üyeleri dış dünyayla bağlantıları kesilmiş özel bir odaya göndermeden önce, “Kararınızda size yardımcı olması için Tanrı'ya dua ediyorum” dedi. Jüri, 44 yaşındaki Malta iş insanı Yorgen Fenech'in, 16 Ekim 2017'de arabasına yerleştirilen bombanın patlatılması sonucu öldürülen gazeteci Daphne Caruana Galizia'nın suikastına iştirak ve cinayet komplosu suçlamalarına yönelik savcılık iddialarını makul şüphenin ötesinde kanıtlayıp kanıtlayamadığını karara bağlamak üzere izole edildi.
Bundan sonra mahkemeyle yalnızca yazman aracılığıyla iletişim kurabilirler. Hakim Grima, jüri üyelerine “Siz olguların yargıçlarısınız” diyerek, sempati, antipati ve kişisel yargılardan arınarak yalnızca duruşmada sunulan delillere dayanarak bağımsız bir karara varmaları talimatını verdi. Hukuki bir konunun yeniden açıklanmasına ihtiyaç duyarlarsa, hakim bu açıklamayı sanık ve tarafların huzurunda açık oturumda yapmak zorundadır.
Grima ayrıca jüriyi, üçüncü şahıslara, özellikle de skandallarla anılan eski başbakanın kabine şefi Keith Schembri'ye yapılan atıflardan etkilenmemeleri konusunda uyardı ve bu tür savunma hatırlatmalarına odaklanmamaları gerektiğini belirtti.
Duruşma sürecinde savunma, dikkati eski başbakanın kabine şefi Keith Schembri'ye çekmeye çalışmıştı. Fenech, Schembri'nin Caruana Galizia'ya takıntılı olduğunu ve gazeteciyi öldürmek için bir motife sahip olduğunu iddia ederken, Schembri bu cinayetten hiçbir zaman suçlanmadı. Savunma ekibi ayrıca, Fenech ile suikastı gerçekleştiren kişiler arasındaki iddia edilen aracı Melvin Theuma'nın güvenilirliğini de sert bir şekilde sorguladı. Theuma, soruşturmacılarla işbirliği yapması karşılığında cumhurbaşkanlığı affından yararlanarak Fenech'i cinayeti sipariş etmek ve finanse etmekle suçlamıştı.
Peki, bu süreç nasıl işliyor?
Kilit sayı altı
Malta'da jürinin oybirliğiyle karar vermesi şart değil. Geçerli bir karar için dokuz jüri üyesinden en az altısının aynı fikirde olması gerekiyor. Bu durumda mahkumiyet veya beraat kararı 9-0, 8-1, 7-2 veya 6-3 şeklinde oluşabilir. Altının altındaki herhangi bir oy dağılımı ise kesinlikle bir karar anlamına gelmez.
Peki ya oylar 5-4 olursa?
Hiçbir şey olmaz. Tartışmalara devam ederler. Yargıç Grima, jüri üyelerine salonu terk etmeden önce bunu bizzat söyledi: Oylar beşe dört bölünürse, geri dönüp müzakerelere devam edecekler. 5-4'lük bir bölünme ne kilitlenmiş bir jüri demektir, ne beraat, ne de mahkumiyet. Sadece yarım kalmış bir iş demektir.
Bu sürecin bir zaman sınırı yok. Ancak Çarşamba akşamına kadar bir karara varılamazsa, jüri üyeleri hakimden izin alarak müzakereleri askıya alıp ertesi gün devam edebilir. Malta yasaları jürilere kesin bir son tarih koymuyor ve belirli bir saatin sonunda otomatik bir çıkış kapısı da bulunmuyor. Müzakereler ne kadar sürerse o kadar sürecek.
İki suçlama, iki ayrı karar demek
Fenech iki ayrı suçlamayla karşı karşıya: Daphne Caruana Galizia cinayetine iştirak ve cinayet komplosu. Her iki suçlama için de kendini suçsuz ilan etti.
Jüri üyeleri her bir suçlama için ayrı ayrı oy kullanacak. Fenech bir suçtan mahkum olurken diğerinden beraat edebilir; iki oylamanın aynı şekilde bölünmesi şart değil.
Kararı, jüri başkanı yani prim ġurat yazıyor ve kendi oyunun ardından diğer tüm jüri üyelerinin oylarını topluyor.
Mahkumiyet kararından sonra bile oy dağılımı neden önemli?
İşte çoğu kişinin gözden kaçırdığı kısım burası. Kast adam öldürmeye iştirak suçunun cezası müebbet hapis. Ancak Ceza Kanunu'nun 492. maddesi, müebbet hapis gerektiren bir fiilden suçlu bulunma kararının oybirliğiyle alınmadığı durumlarda hakime takdir yetkisi tanıyor. Bu durumda mahkeme, müebbet hapis yerine 12 yıldan aşağı olmamak üzere belirli bir süre hapis cezası verebilir.
Bu durum otomatik olarak uygulanmaz. Bölünmüş bir karar, cezayı kendi kendine düşürmez. Sadece hakimin daha hafif bir ceza değerlendirmesi için kapı aralar.
Yani hukuk açısından 9-0 mahkumiyet ile 6-3 mahkumiyet aynı karar anlamına gelse de, ceza belirleme aşamasında durum tamamen farklıdır.
Bireysel jüri üyeleri ayrıca indirim önerebilir ve gerekçelerini sunabilir. Hakim bunu dikkate alabilir, ancak buna uymak zorunda değildir.
Suçluluğu jüri belirler, cezayı hakim verir
Gerekli çoğunluk sağlandığında mahkemeye bilgi verilir ve herkes salona geri çağrılır. Jüri başkanı kararı okur ve kararın arkasında kaç oy olduğunu belirtir.
Kamuoyuna sadece sayılar açıklanır, kimin hangi yönde oy kullandığı paylaşılmaz.
Eğer Fenech tüm suçlamalardan beraat ederse, hakim başka bir yasal gerekçeyle gözaltında tutulmuyorsa derhal serbest bırakılmasını emretmek zorundadır.
Mahkumiyet çıkarsa, ceza belirleme işi jürinin değil, Yargıç Grima'nın görevidir. Savcılık, savunma ve Caruana Galizia ailesinin avukatları, hakim cezayı açıklamadan önce ceza konusunda kendi görüşlerini sunabilirler.
Ve her şey henüz bitmemiş olabilir
Malta'daki sistem Amerikan mahkeme dizilerindeki gibi işlemiyor.
Malta yasalarına göre hem sanık hem de Başsavcı, Ceza İstinaf Mahkemesi'ne başvurarak mahkumiyet kararına, beraat kararına veya verilen cezaya itiraz edebilir.
Buradaki bir beraat kararı otomatik olarak son söz anlamına gelmez ve bir mahkumiyet kararı da her zaman itiraz edilebilir bir karardır.
