Genel olarak Malta, hukukun üstünlüğü endeksinde dünya genelinde 29. sırada yer alıyor. Ancak kamu güvenliğindeki güçlü sonuçlara rağmen parlamento denetimi, siyasi yolsuzluk ve mahkeme gecikmeleri konularında düşük puan alıyor.
Malta, Dünya Adalet Projesi’nin (WJP) endeksinde 143 ülke arasında 29. sırada yer aldı. Ülke, sıfır ile bir arasında değişen ölçekte 0,67 puan aldı.
Bu puan, 0,55 olan küresel ortalamanın üzerinde. Ancak Avrupa Birliği, Avrupa Serbest Ticaret Birliği ve Kuzey Amerika için hesaplanan 0,73 bölgesel ortalamanın altında kalıyor.
Malta, 2025 yılına göre küresel sıralamada iki basamak yükseldi. Buna karşın puanı 0,67’de sabit kaldı. 2021’de 0,68 olan puan, beş yıllık dönemde yüzde 1,8’lik bir gerilemeye işaret ediyor.
Endeks, ülkeleri hükümet yetkilerine getirilen sınırlar, yolsuzluk, açık hükümet, temel haklar, kamu güvenliği ve adalet yönetimi dahil sekiz alanda değerlendiriyor.
Malta, bölgesel grubundaki 31 ülke arasında 22. sırada yer alıyor. Küresel konumu görece güçlü olmasına rağmen bu grupta alt sıralarda kalıyor.
Hükümet denetimi zayıf
Malta’nın en zayıf kurumsal performansı, hükümet yetkilerine getirilen sınırlarda. Bu alanda 0,59 puan alan ülke, bölgede 31 ülke arasında 27., küresel sıralamada ise 49. sırada yer alıyor.
Sonuçlar, yürütme yetkisini sınırlamak ve hesap verebilirliği sağlamak için kurulan mekanizmalarda eksiklikler olduğuna işaret ediyor. Yasama organının hükümet yetkilerine getirdiği sınırlar 0,48 puan alırken, yetkililerin kötü davranışlarının etkin biçimde yaptırıma bağlanması da 0,48 puan aldı.
Bağımsız denetim kurumları 0,57 puan aldı. Sivil toplum ve medyanın denetimi ise 0,59 puanla değerlendirildi.
Bu sonuçlar, Malta’nın kamu güvenliğindeki performansıyla çelişiyor. Veriler, ülkenin genel konumunu aşağı çeken etkenin hukukun üstünlüğünün her alanda çökmesi değil, kurumsal denetimdeki zayıflıklar olduğunu gösteriyor.
Siyasi yolsuzluk ve mahkeme gecikmeleri
Malta, yolsuzluğun olmaması alanında 0,64 puan alıyor. Bu alanda bölgede 24., küresel sıralamada 38. sırada yer alıyor.
En keskin zayıflık yasama organında. Yasama, yolsuzlukla mücadele direncinde yalnızca 0,33 puan alıyor. Yürütme organı 0,56 puanla, yargı ve güvenlik kurumlarının puanlarının belirgin biçimde gerisinde kalıyor.
Endeks, adalet yönetimindeki gecikmeleri de önemli bir zayıflık olarak gösteriyor.
Malta, medeni yargıda makul olmayan gecikmelerin bulunmaması alanında 0,33 puan alıyor. Düzenleyici yaptırımlar 0,44, ceza yargılamaları ise kendi hız ölçütlerinde 0,46 puan aldı.
Bu bulgular, sorunun yalnızca kurumların biçimsel bağımsızlığıyla ilgili olmadığını gösteriyor. Asıl sorun, kurumların makul bir sürede karar verebilmesi ve yasaları uygulayabilmesiyle ilgili.
Devlet bilgilerine erişim bir diğer zayıf nokta. Malta, bilgi edinme hakkında 0,50 puan alıyor. Bu puan, açık hükümet alanında 0,62 genel puana ve bölgede 31 ülke arasında 26. sıraya katkıda bulunuyor.
Fikir ve ifade özgürlüğü 0,59 puan aldı. Bu, geçen yılki puanın altında.
Kamu güvenliği en güçlü alanlardan
Malta’nın en güçlü performansı düzen ve güvenlik alanında. Bu alanda 0,92 puan alan ülke, bölgede yedinci, küresel sıralamada onuncu sırada yer alıyor.
Ülke, iç çatışmanın olmaması alanında tam puan olan 1,00 aldı. Şiddete dayalı şikayetlerin olmaması alanında 0,89, suç kontrolünde ise 0,86 puan aldı.
Malta’nın bu alandaki puanı, Fransa, İspanya ve İtalya gibi bazı büyük Avrupa ülkelerinin puanlarından belirgin biçimde yüksek.
Malta, yargı ve polis dürüstlüğünde de iyi bir performans sergiliyor. Yargıda yolsuzluğa direnç 0,85 puan alırken, polis ve ordu 0,82 puan aldı.
Endeks, ceza adaletinde hükümetin uygunsuz etkisinden bağımsızlık için 0,78, düzenleyici yaptırımlarda 0,73 ve medeni adalette 0,66 puan kaydetti.
Bu sonuçlar, siyasi bütünlük ve kurumsal denetimdeki zayıflıkların devletin kolluk ve yargı işlevlerinin tamamına yayılmadığını gösteriyor.
Malta, temel haklar alanında 0,74 puan alıyor. Bu alanda bölgede 31 ülke arasında 19., küresel sıralamada 24. sırada yer alıyor.
Bu kategorideki en güçlü sonuçlarını yaşam ve güvenlik hakkında 0,87, mahremiyette 0,81 puanla aldı. İnanç ve din özgürlüğü ile çalışma hakları ise ikisi de 0,77 puan aldı. Hukuka uygun süreç 0,74, toplantı özgürlüğü ise 0,72 puan aldı.
AB ülkeleriyle karşılaştırma
Genel endekste Malta, 0,66 puanlı İtalya, 0,64 puanlı Slovakya, 0,61 puanlı Hırvatistan ve Romanya, 0,60 puanlı Yunanistan, 0,55 puanlı Bulgaristan ve 0,50 puanlı Macaristan’ın önünde yer alıyor.
Ancak Malta, AB’nin güçlü ülkelerinin çoğunun gerisinde kalıyor. Endeksi 0,90 puanla Danimarka yönetiyor. Onu 0,87 ile Finlandiya ve 0,86 ile İsveç izliyor. Almanya ile Lüksemburg ise ikisi de 0,83 puan aldı.
Malta’nın puanı, ikisi de 0,67 olan Kıbrıs ve Polonya ile benzer düzeyde. Portekiz ile Slovenya ise 0,68 puan aldı.
Endeksi kim hazırlıyor?
Dünya Adalet Projesi, hukukun üstünlüğü üzerine araştırma ve veri üreten bağımsız, çok disiplinli ve kâr amacı gütmeyen bir kuruluş. Yıllık endeks ilk kez 2008’de pilot uygulamayla hazırlandı. Bugün 143 ülke ve yargı alanını kapsıyor.
Diğer ülkelerde olduğu gibi Malta’nın puanı da yerel Genel Nüfus Anketi (GPP) ile medeni, cezai, iş ve halk sağlığı hukukunda uzman kişilerin doldurduğu Nitelikli Katılımcı Anketleri (QRQ) birleştirilerek hesaplandı.
