Katar'daki büyük doğalgaz sahasında kapsamlı hasar
İran, İsrail'in istihbarat şefini öldürmesiyle liderliğine bir darbe daha indirmesinin ardından Çarşamba günü Körfez çevresindeki petrol ve doğalgaz tesislerini hedef alan saldırılar düzenledi.
Esmail Khatib'in ölümü, güvenlik şefi Ali Larijani'nin öldürülmesinin hemen ardından geldi. İran'ın yeni dini lideri Ayetullah Mücteba Hamaney — öldürülen babasının yerine geçmesinden bu yana ortada görünmeyen lider — intikam almaya yemin etmişti.
Art arda gerçekleştirilen suikastlar İran'ın üst düzey liderlerinin birçoğunu ortadan kaldırdı; ancak Washington'ın üst düzey istihbarat yetkilisi, İslam Cumhuriyeti hükümetinin yaklaşık üç haftalık savaşın ardından zayıflamış olsa da hâlâ ayakta olduğunu söyledi.
Tahran, devasa Güney Pars gaz sahasına yapılan saldırının ardından misilleme yapacağına yemin etmişti. Katar'ın devlet enerji şirketi daha sonra bir İran füze saldırısının başlattığı yangının ülkenin ana gaz tesisinde "kapsamlı hasara" yol açtığını bildirdi.
Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı, krallığın doğusundaki enerji altyapısına yönelik drone saldırılarını engellediğini açıklarken, önlenen bir balistik füzeden kopan bir parça Riyad'ın güneyindeki bir rafinerinin yakınına düştü.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, dünyanın bilinen en büyük gaz rezervi olan kilit enerji tesisine yapılan saldırının "kontrol edilemez sonuçlara yol açabileceği ve kapsamının tüm dünyayı sarabilecek boyuta ulaşabileceği" uyarısında bulundu.
Katar Dışişleri Bakanlığı, İran'ın kendi gaz tesisine yönelik misillemesinin "ulusal güvenliğine doğrudan bir tehdit" oluşturduğunu belirterek, ardından saldırı nedeniyle Tahran'ın iki diplomatını ve personelini ülkeden ayrılmaya davet etti.
Enerji hedeflerine yönelik yenilenen saldırılar, Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapatılması nedeniyle zaten yüksek olan petrol fiyatlarında yeni bir artışa neden oldu.
ABD-İsrail'in İran'a yönelik operasyonu, dini lider Ayetullah Ali Hamaney'i öldüren saldırılarla başlamış ve o zamandan bu yana savunma bakanı, Besic paramiliter güçlerinin başı ve Devrim Muhafızları komutanı da dahil olmak üzere birçok üst düzey yetkilinin hayatını kaybetmesine yol açmıştı.
İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, ülkesinin ordusuna "ek onay gerektirmeksizin" üst düzey yetkilileri ortadan kaldırmaya devam etme yetkisi verildiğini söyledi.
"Rejimin tüm üst düzey yetkililerini avlamaya devam edeceğiz" diyen askeri sözcü Effie Defrin, "Suikast dizisi durmayacak" ifadelerini kullandı.
İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, Çarşamba günü istihbarat bakanı Khatib'in ölümünü "alçakça bir suikast" olarak nitelendirdi. Bir gün önce güvenlik şefi Larijani'nin İsrail saldırısında öldürüldüğü doğrulanmıştı.
Larijani'nin cenazesi için Tahran merkezinde kalabalıklar toplandıktan sonra, İran'ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney yazılı bir mesajla katillerin bedelini ödeyeceğini ilan etti.
"Dökülen her damla kanın bir bedeli vardır ve bu şehitlerin suçlu katilleri yakında bu bedeli ödemek zorunda kalacaklar" dedi Hamaney.
Yeni liderin nerede olduğu bir sır olarak kalmaya devam ediyor ve savaşın başlamasından bu yana ortada görünmedi. Bu durum ABD Başkanı Donald Trump'ın hayatta bile olmayabileceği yönündeki alaycı sözlerine yol açtı.
Larijani'nin cenazesi, bu hafta yine öldürülen Besic Başkanı Gulam Rıza Süleymani ve bu ayın başlarında ABD kuvvetlerinin Sri Lanka açıklarında torpidoladığı fırkateyndeki düzinelerce İranlı denizcinin cenazeleriyle birlikte kaldırıldı.
ABD Ulusal İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard, Senato istihbarat komitesindeki ifadesinde İran'ın ağır darbeler aldığını ancak İslam Cumhuriyeti'nin hâlâ işlev gördüğünü söyledi.
ABD istihbarat topluluğunun "İran'daki rejimin ayakta olduğunu ancak büyük ölçüde zayıfladığını değerlendirdiğini" belirtti.
Gabbard ayrıca, İran'ın geçen yıl ABD ve İsrail tarafından tahrip edilen nükleer zenginleştirme kapasitelerini yeniden inşa etmediğini kabul ederek Trump'ın savaş için öne sürdüğü temel gerekçelerden birini zayıflattı.
"O zamandan bu yana zenginleştirme kapasitelerini yeniden inşa etmeye yönelik hiçbir girişim olmamıştır."
İsrail, analistlerin İran'a ve bölgede desteklediği militan hareketlere karşı bir "başını kesme" politikası olarak tanımladığı bir strateji izliyor.
İsrail, 2024 yılında Hizbullah'ın uzun süredir lideri olan Hasan Nasrallah'ı ve Filistinli grubun 7 Ekim 2023'teki saldırısının ardından — ki bu saldırı Gazze savaşını başlatmıştı — Hamas'ın üst düzey isimlerini öldürdü.
Kilit isimleri kaybetmesine rağmen, güçlü Devrim Muhafızları ve bir bütün olarak liderlik meydan okumaya devam etti.
Çarşamba günü İran'ın füze yağmuru sonucunda İsrail'in ticaret merkezi Tel Aviv yakınlarında iki kişi hayatını kaybetti. Yetkililer, gece boyunca düşen mühimmatların orta İsrail'de birçok noktaya isabet ettiğini bildirdi.
Polis, Tel Aviv'in hemen dışındaki Ramat Gan şehrinde bir konut binasına misket bombasının isabet ettiğini ve çatının yaşlı bir çiftin üzerine çöktüğünü açıkladı.
İran medyası bu arada İsrail ve ABD'nin başkent Tahran da dahil olmak üzere ülkenin çeşitli bölgelerine yeni saldırılar düzenlediğini bildirdi.
Savaş, Körfez ülkelerinden Irak'a ve yakındaki Lübnan'a kadar bölgenin büyük bölümünü sardı; yüzlerce kişi hayatını kaybetti ve milyonlarca kişi yerinden edildi.
Lübnan'da İsrail, Çarşamba günü Beyrut merkezini birden fazla kez vurdu ve can kayıpları bildirildi.
Ülke, İran destekli Hizbullah'ın Ali Hamaney'in ölümü üzerine İsrail'e roket fırlatmasıyla çatışmaya sürüklenmişti.
Etkilenen bölgelerin sakinleri güvenli bir yer arayışıyla kadim kent Sayda'ya kaçarken, ülkenin güney sahili boyunca göz alabildiğine uzanan bir araç kuyruğu oluştu.
Nidal Ahmad Çokr başlangıçta yerinde kalmayı planlamıştı ancak hava saldırılarının yoğunlaşmasıyla Salı günü köyü Cibşit'i terk etmeye karar verdi.
55 yaşındaki Çokr, "Köy meydanında ekmek yapan fırıncılar öldü" ve "buldozer kullanan belediye çalışanları şehit edildi" dedi.
Agence France-Presse, merkezi Paris'te bulunan uluslararası bir haber ajansıdır. 1835 yılında kurulmuş olup dünyanın en eski haber ajansıdır.
