İsrail, İran'ın yeni dini liderini bulup 'etkisiz hale getireceğini' açıkladı

Açıklama, İsrail'in İran'ın güçlü ulusal güvenlik şefi Ali Laricani'yi öldürdüğünü söylemesinin ardından geldi.

İsrail ordusu Salı günü, bir hava saldırısında İslam cumhuriyetinin güçlü ulusal güvenlik şefini öldürdüğünü açıklamasının ardından İran'ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney'i izleyip "etkisiz hale getireceğine" söz verdi.

Doğrulanması halinde Ali Laricani'nin ölümü İran için büyük bir darbe olacaktır; İran'ın uzun süredir görev yapan lideri Ayetullah Ali Hamaney, üç haftadan kısa bir süre önce Ortadoğu'da bir savaş başlatan ABD-İsrail saldırılarında öldürülmüştü.

Bildirilen suikast, İran meclis başkanının Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin savaş öncesi normaline dönmeyeceğine yemin etmesi ve Donald Trump'ın müttefiklerini abluka altındaki su yolundan petrol tankerlerine eşlik etmeleri çağrısını reddetmeleri nedeniyle eleştirmesiyle aynı zamana denk geldi.

Tahran, merhum Ayetullah'a yakın kilit bir isim olarak tanımlanan Laricani'nin ölümünü doğrulamadı, ancak ülke genelindeki İranlıları düşman "komplolarına" karşı meydan okuma gösterisi olarak Salı günü mitinglere katılmaya çağırdı.

İsrail ordusu, babasının 28 Şubat'taki ölümünün ardından iktidarı devralan merhum Ayetullah'ın oğlu Mücteba Hamaney'i de ortadan kaldıracağına söz verdi.

Askeri sözcü Tuğgeneral Effi Defrin gazetecilere şunları söyledi: "Mücteba Hamaney hakkında bir şey bilmiyoruz, onu duymuyoruz, onu görmüyoruz, ama size bir şey söyleyebilirim: Onu takip edeceğiz, bulacağız ve etkisiz hale getireceğiz."

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu televizyonda yaptığı açıklamada Laricani'yi "aslında İran'ı yöneten gangsterler çetesi olan Devrim Muhafızları'nın patronu" olarak nitelendirdi.

Netanyahu, İran yönetiminin halk tarafından devrilmesinin "bir anda olmayacağını, kolay olmayacağını" söyledi. "Ama bunda ısrar edersek, onlara kaderlerini kendi ellerine alma şansı vereceğiz."

Mücteba Hamaney atanmasından bu yana kamuoyu önüne çıkmazken, 68 yaşındaki Laricani geçen hafta Tahran'da hükümet yanlısı bir mitingde kalabalıkla birlikte yürümüştü.

Atlantik Ortadoğu Forumu'nun kurucu ortağı David Khalfa, AFP'ye şunları söyledi: "O, rejimin hayatta kalmasından, bölgesel politikasından ve savunma stratejisinden fiilen sorumlu olan isimdi."

"Emri veren dini liderdir, ama uygulayan odur. O, sağ koluydu."

İsrail'in onu öldürdüğünü açıklamasının kısa bir süre sonrasında, Laricani'nin resmi sosyal medya hesaplarından bu ay bir ABD denizaltı saldırısında öldürülen İranlı denizcilere saygı duruşunda bulunan el yazısı bir not paylaşıldı.

Not tarihsizdi ve ölüm iddiasına da değinmiyordu.

İran devlet televizyonundaki görüntüler, genellikle neşeli Nevruz kutlamalarıyla geçen bir gecede, Tahran ve diğer şehirlerde akşam saatlerinden itibaren büyük kalabalıkların toplandığını ve birçoğunun ülke bayrağı salladığını gösterdi.

AFP muhabirleri, Tahran'da sönük Nevruz kutlamaları yaşandığını, hava savunma sistemlerinden gelen atışlar arasında bazı havai fişek ve maytap seslerinin duyulduğunu aktardı.

İsrail ordusu, grubun üst düzey komutanı Gulam Rıza Süleymani'yi öldürdüğünü açıklamasının ardından Salı günü Tahran çevresindeki İran Besic paramiliter gücünün mevzilerini vurduğunu bildirdi.

İran Devrim Muhafızları, Salı akşamı yaptığı açıklamada Süleymani'nin ölümünü doğruladı.

İsrail daha önce İran'daki bir saldırıda Filistin İslami Cihad'ın askeri kanadının başı Ekrem el-Acuri'yi de hedef aldığını açıklamıştı.

Hamas'ın 7 Ekim 2023'te Gazze'den İsrail'e düzenlediği sınır ötesi saldırılarından bu yana İsrail, analistlerin "başını kesme" politikası olarak tanımladığı, düşmanlarının liderlerini hedef alan bir strateji izliyor.

Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan Salı günü bu suikastları "gerçek anlamda hukuk dışı" olarak nitelendirdi.

İran, küresel ham petrolün beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı neredeyse tamamen kapatarak ve ABD müttefiki Körfez komşularını hedef alarak misilleme yaptı ve bu durum petrol fiyatlarının fırlamasına neden oldu.

Muhammed Bakır Galibaf Salı günü İngilizce sosyal medya paylaşımında "Hürmüz Boğazı'ndaki durum savaş öncesi statüsüne geri dönmeyecek" dedi.

Birçok ülkenin, tankerelere eşlik etmek üzere savaş gemileri göndererek boğazın güvenliğini sağlamaya yardım etme talebini reddetmesinin ardından petrol fiyatları yükseldi.

Trump, NATO'yu yardım etmeyi reddederek "aptalca bir hata" yapmakla suçladı ve ABD'nin artık boğazı yeniden açmak için yardıma ihtiyacı olmadığını söyledi.

Trump, Truth Social ağında şunları paylaştı: "Sahip olduğumuz Askeri Başarı nedeniyle, artık NATO Ülkelerinin yardımına 'ihtiyacımız' yok ve istemiyoruz — HİÇBİR ZAMAN İSTEMEDİK! Aynı şekilde Japonya, Avustralya veya Güney Kore için de."

"HİÇ KİMSENİN YARDIMINA İHTİYACIMIZ YOK!" diye ekledi.

Bu açıklamalar, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un Fransa'nın durum sakinleştiğinde yardıma hazır olduğunu söylemesinin, ancak ülkesinin diğer AB ve NATO liderlerini yansıtarak "çatışmanın tarafı olmadığını" vurgulamasının hemen ardından geldi.

Üst düzey bir ABD terörle mücadele yetkilisi, İran'ın ABD için yakın bir tehdit oluşturmadığını savunarak savaşı protesto etmek için istifa etti.

Körfez'den Lübnan ve Irak'a kadar ülkeler hava saldırılarıyla dövülürken, AFP muhabirleri Salı akşamı bölgedeki başkentlerde gür patlamalar olduğunu bildirdi.

Savaş, Tahran destekli Hizbullah militanlarının Hamaney'in öldürülmesi üzerine İsrail'e saldırmasıyla Lübnan'ı da içine çekti.

İsrail kuzey komşusuna yönelik saldırılarını artırıp kara birlikleri konuşlandırdı ve Lübnan ordusu şu ana kadar altı askerinin öldürüldüğünü açıkladı.

Lübnan genelinde bir milyondan fazla kişi yerinden edilirken, Lübnan Sağlık Bakanlığı'na göre 2 Mart'tan bu yana İsrail saldırılarında 886 kişi hayatını kaybetti.

Güneydeki Sayda şehrinde, yerinden edilen insanlar AFP ekibinin aktardığına göre arabalarında uyuyordu.

1.100'den fazla kişinin sığındığı, okula dönüştürülmüş bir barınağı işleten STK'nın müdürü Cihan Kaisi şunları söyledi: "Her gün birçok insan barınak istemek için geliyor, ama artık yerimiz yok, onları kabul edemiyoruz."