Malta, Avrupa Birliği'nin aşırı açık prosedüründen çıkmaya hazırlanıyor ve bu yıl söz konusu mali izleme mekanizmasından çıkarılması beklenen tek ülke olacak.
Avrupa Komisyonu'nun, ülkenin bütçe açığını AB'nin yüzde 3'lük eşiğinin altına başarıyla çekmesinin ardından Çarşamba günü Malta aleyhindeki sürecin kapatılmasını önermesi bekleniyor.
Bu gelişme, sadece iki yıl önceki tabloya kıyasla büyük bir dönüşüme işaret ediyor. O dönemde Malta, gayri safi yurt içi hasılasının (GSYİH) yüzde 4,9'u oranında açık kaydetmesinin ardından Belçika, Fransa, İtalya, Macaristan, Polonya ve Slovakya ile birlikte aşırı açık prosedürüne alınmıştı.
AB kuralları kapsamında üye devletlerin bütçe açıklarını GSYİH'nin yüzde 3'ünün altında tutması gerekiyor. Bunu başaramayan ülkeler artan denetimle karşılaşabiliyor ve düzeltici önlem almamaları halinde bazı durumlarda mali yaptırımlarla yüz yüze gelebiliyor.
Malta'nın kamu maliyesi, COVID-19 pandemisinin ardından gelen yıllarda ciddi baskı altına girdi. Ülkenin bütçe açığı, hükümetin işleri ve şirketleri korumak için ücret destek programı dahil destek tedbirlerini hayata geçirmesiyle birlikte 2020 yılında yüzde 8,7 ile zirveye ulaşmıştı.
Sonraki yıllarda enerji sübvansiyonları ve Stabbiltà programı gibi maliyetli tedbirler kamu maliyesi üzerindeki yükü artırmaya devam etti. Bu durum, uluslararası kuruluşların harcamaların azaltılması yönündeki çağrılarını tekrarlamasına yol açtı.
Bu baskılara rağmen Malta, bütçe açığını beklenenden daha hızlı düşürmeyi başardı. İlk projeksiyonlar 2025 yılı için açığı yüzde 3,5 olarak öngörürken, eski Maliye Bakanı Clyde Caruana Nisan ayında bu oranın yüzde 2,2'ye gerilediğini açıkladı. Böylece Malta, pandemi öncesinden bu yana ilk kez AB eşiğinin altına inmiş oldu.
Avrupa Komisyonu daha önce Malta'nın bütçe açığını 2027 yılına kadar yüzde 3'ün altına çekmesini önermişti. Bu hedefe yıllar öncesinden ulaşılması, ülkenin prosedürden çıkışının önünü açtı.
Söz konusu tavsiyenin, AB maliye bakanlarının Temmuz ayındaki toplantısında Ekonomik ve Mali İşler Konseyi (ECOFIN) tarafından resmen onaylanması gerekiyor. Ancak onayın bir formaliteden ibaret olacağı geniş çapta öngörülüyor.
Avrupa Komisyonu'nun en son tahminlerine göre Malta'nın bütçe açığının önümüzdeki yıllarda kontrol altında kalması ve 2027 yılına kadar hafif bir düşüşle yüzde 2,1'e gerilemesi bekleniyor.
Hükümet projeksiyonları ise çok daha iddialı; Malta on yılın sonuna kadar bütçesini tamamen dengelemeyi hedefliyor.
Önümüzdeki ay onaylanması halinde Malta, bu yıl aşırı açık prosedüründen başarıyla çıkan tek AB ülkesi olacak.
