Malta, Avrupa Konseyi'nden aldığı destekle, Avrupa anakarasına hidrojen taşımaya hazır bir boru hattı projesi için AB fonu alma umudunu canlı tutmayı başardı. AB Enerji Bakanları, Cuma günü Malta ve Kıbrıs'ın fiziksel olarak Avrupa gaz şebekesinden izole olan iki ada ülkesi olarak muafiyet sürelerinin uzatılmasını onayladı.
Uzatılan muafiyet, Malta'nın projesinin Ortak Çıkar Projesi (PCI) statüsünü korumaya devam etmesini ve dolayısıyla AB fonlarına potansiyel olarak başvurabilmesini sağlıyor. Ancak Malta'nın boru hattı hayali on yılı aşkın süredir duraklamış durumda. Avrupa Komisyonu, ülkenin projeyi finanse etmek için AB fonu başvurusunu gerekçesiz buluyor.
Malta başlangıçta Malta'yı Sicilya'ya bağlayacak bir gaz boru hattı için AB finansmanı arayışına girmiş, ancak 2020'de bu planı "hidrojen taşımaya hazır" bir proje olarak revize etmişti. Değişikliğe rağmen Brüksel, fon başvurusunu reddetti.
Ret kararına rağmen hükümet, boru hattı için hazırlıklara devam etti ve 2021'de inşaat ruhsatı aldı. Ancak proje hiçbir zaman hayata geçirilemedi ve hükümet, projeyi tamamlamak için AB fonu almaya devam etmeyi umuyor. Projenin PCI olarak listelenmesi bu noktada kilit önem taşıyor.
PCI statüsü, AB tarafından belirli sınır ötesi enerji altyapı projelerine verilen ve Brüksel'in öncelikli kabul ederek hızlandırma ve potansiyel olarak AB'nin Connecting Europe fonu aracılığıyla finanse etme hakkı tanıyan yasal bir statü.
Projeden sorumlu devlet şirketi Melita TransGas, 2013'ten bu yana PCI listesinde yer alıyor ve statüsü 2023, 2025 ve geçtiğimiz Cuma günü tekrar teyit edildi. Konsey'in bu pozisyonu, şimdi Avrupa Komisyonu ve Avrupa Parlamentosu ile üçlü müzakere sürecine girecek.
Enerji Bakanı Miriam Dalli, yenilenen muafiyet ve PCI statüsünün proje için önemli bir adım olduğunu belirterek bu konuda çalışan ekibe teşekkür etti. "Bu, Malta'nın AB hidrojen omurgasına ve gelişmekte olan hidrojen pazarına gelecekte erişimini canlı tutuyor" dedi.
Proje hayata geçirilirse, Malta'nın Delimara'da konuşlu ve Delimara enerji santralini besleyen açık deniz LNG tankerini kademeli olarak devre dışı bırakmasına olanak tanıyacak. Ancak bu tür boru hattı projeleri, Avrupa ekonomilerinin daha yeşil enerji kaynaklarına geçişini engelleyebileceği endişeleri nedeniyle Komisyon ve Avrupa Parlamentosu düzeyinde giderek daha az popüler hale geliyor.
Malta'nın teklifi, Delimara enerji santrali konsorsiyumundaki hissedarlardan birinin cezai suçlamalarla karşı karşıya olması nedeniyle daha da karmaşık bir hal alıyor. Bu konu daha önce Avrupa Parlamentosu'nda gündeme getirilmişti.
Dalli'nin bakanlığından yapılan açıklamada, Cuma günkü toplantıda AB delegasyonlarının küçük ada üye devletlerinin fiziksel olarak izole olduğunu ve bu nedenle AB'nin çıkarının bu ülkelerin anakaraya boru hattı bağlantısına sahip olmasını sağlamak olduğunu kabul ettiği belirtildi. Açıklamada, "Konsey pozisyonu ayrıca bu tür boru hattı bağlantılarının uygulanmasının ekonominin karbonsuzlaştırılmasını veya temiz enerji kaynaklarının ve ilgili altyapının devreye alınmasını geciktirmemesi gerektiği anlayışını da yansıtıyor" ifadelerine yer verildi.
Aynı Konsey toplantısında AB delegasyonları, yenilenebilir enerji izin sürelerini hızlandırmayı amaçlayan bir Direktif konusunda Genel Yaklaşım'ı kabul etti. Enerji Bakanları ayrıca AB'nin 2030 sonrası enerji hedeflerine en iyi nasıl ulaşılacağı konusunda görüş alışverişinde bulundu ve Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimler ışığında müdahale önlemlerini koordine etti.
