Avrupa Komisyonu'nun son Hukukun Üstünlüğü Raporu'na göre Malta, ciddi ceza davalarında Avrupa Birliği'ndeki en yavaş adalet sistemine sahip. Davaların sonuçlanması ortalama tam 11 yıla yaklaşıyor. Raporda, yıllardır söz verilen reformlara rağmen mahkemelerin aşırı gecikmelerle boğuşmaya devam ettiği uyarısı yapılıyor.
Brüksel, Jonathan Attard'ın bakanlığı döneminde Malta'nın adalet sisteminin verimliliğini artırmaya yönelik "daha fazla bir ilerleme kaydedilmediği" sonucuna vardı. Komisyon, hükümete mahkeme süreçlerinin kısaltılması ve artan dava birikiminin giderilmesi yönündeki tavsiyesini yineledi.
Rapora göre, ilk derece ciddi ceza davalarının sonuçlanması ortalama 3 bin 977 gün, yani neredeyse 11 yıl sürüyor. Bu süre, Avrupa Birliği genelinde kaydedilen en uzun sonuçlanma süresi olma özelliğini taşıyor.
Komisyon ayrıca, Malta'da bu davalardaki karara bağlanma oranının 2024 yılında sadece yüzde 22.4 seviyesinde kaldığına dikkat çekti. Yani mahkemeler, kendilerine gelen davalardan çok daha azını sonuçlandırabiliyor ve dava birikimi büyümeye devam ediyor.
Gecikmeler sadece ceza davalarında değil, adalet sisteminin tamamına yayılmış durumda.
2024 yılında sıradan ceza yargılamaları ortalama 862 gün sürerken, hukuk ve ticari uyuşmazlıklar 491 gün boyunca devam etti. Bu verilerle Malta, bu kategoride AB'deki en yavaş dördüncü yargı bölgesi konumunda.
İdari davalarda durum daha da vahim. Bu davaların sonuçlanması ortalama 1.681 gün, yani dört buçuk yıldan fazla sürüyor ve bu süre Avrupa'daki en uzun süre olarak kayıtlara geçti.
Hükümet, 2025 yılına ait daha kısa sonuçlanma süreleri ve daha yüksek karara bağlanma oranları içeren iyileşmeler gösteren ön veriler sunsa da, Komisyon bu gelişmelerin genel değerlendirmeyi değiştirmeye yetmediğini belirtti. Adalet sisteminin hala verimsiz olduğu ve anlamlı bir ilerleme kaydedilmediği vurgulandı.
Raporda, gecikmelerin temel nedeni olarak yargı kaynaklarındaki kronik eksiklikler gösteriliyor.
Hükümet adalet sektörüne ayırdığı bütçeyi yüzde 11 artırmasına, yeni hakimler, savcılar ve müfettişler atamasına ve mahkeme fiziki imkanlarını genişletmesine rağmen, Malta hala Avrupa Birliği'nde kişi başına en düşük hakim sayısına sahip ülkelerden biri olmaya devam ediyor.
Başyargıç da dava birikimini azaltmak için, sadece emekli olan yargıçların yerine yenilerini atamakla yetinilmemesi, düzenli ve sürekli atamalar yapılması çağrısında bulundu.
Komisyon, mahkemeleri modernize etme çabalarının da çok yavaş ilerlediğini gözlemledi. Temel dijital dava yönetim sistemleri hala devreye sokulamadı ve birçok yargı işlevi kağıt üzerinden yürütülüyor. Ayrıca, ceza yargılamalarını hızlandırmaya yönelik, delil toplama aşamasındaki değişiklikler gibi uzun süredir vaat edilen reformlar henüz hayata geçirilemedi.
