Malta'da bir kadın, yeni bir AB raporuna göre erkeğe kıyasla günlük ev işlerini, yani pişirme, temizlik ve çamaşır gibi işleri, yüzde 27 daha fazla ihtimalle yapıyor. Çift olarak yaşayan erkekler, partnerlerinin kazancının ortalama yüzde 145,7’sini kazanıyor. Malta’da bir erkeğin tam zamanlı istihdamda olma ihtimali yüzde 71 iken bu oran kadınlarda yüzde 53.
Bu bulgular, AB’nin toplumsal cinsiyet eşitliği konusundaki bilgi merkezi olan Avrupa Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Enstitüsü (EIGE) tarafından salı günü yayımlanan Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Endeksi’nin sonuçları arasında yer alıyor.
Endeks, AB genelinde toplumsal cinsiyet eşitliğindeki ilerlemeyi izliyor. Üye devletlerden gelen 27 göstergeyi altı alanda bir araya getiriyor: iş, para, bilgi, zaman, güç ve sağlık. Veriler sıfır ile 100 arasında bir puana dönüştürülüyor; 100 puan tam eşitliği gösteriyor.
Sonuçlar, hâlâ hangi alanlarda açık bulunduğunu ve politika müdahalelerinin en çok nerede etki yapabileceğini ortaya koyuyor.
Malta raporuna göre ülke 100 üzerinden 59,6 puan aldı. AB üyesi ülkeler arasında 17. sırada yer alan Malta’nın puanı, 64,5 olan AB ortalamasının altında kaldı. Sıralamanın başında bu kez ilk kez Fransa var; Fransa 74,8 puanla birinci, İsveç ise 73,6 puanla ikinci oldu.
Malta’nın puanı 2020’den bu yana 9,8 puan, 2025’ten bu yana ise 0,9 puan arttı. Puan hâlâ AB ortalamasının altında olsa da son bir yılda aradaki fark daraldı.
Rapor, Malta’yı “yukarı yakınsama” gösteren ülkeler arasında sınıflandırdı. Bu ifade, ülkenin puanını yükselttiği ve AB ortalamasıyla arasındaki farkı kapattığı anlamına geliyor. Bu gruptaki diğer ülkeler şöyle: Avusturya, Çekya, Almanya, Estonya, Yunanistan, Finlandiya, İtalya, Litvanya, Lüksemburg, Polonya, Portekiz ve İsveç.
Malta’daki iyileşmenin büyük bölümünü iş alanındaki ilerleme sağladı. Para, sağlık ve bilgi alanlarında da kazanımlar kaydedildi.
Güçlü performans: iş ve sağlık
Malta en güçlü olduğu alanda, yani işte, İsveç ve Bulgaristan’ın ardından AB’de üçüncü sırada yer aldı. Malta 77,6 puan alırken AB ortalaması 70,7 oldu. Bu alan, istihdama eşit erişimi, işgücü piyasasındaki cinsiyet ayrışmasını ve işin kalitesini inceliyor.
Sağlık alanında da Malta, İsveç ve Hollanda’nın ardından AB’de üçüncü oldu. Malta 89,1 puan aldı; AB ortalaması ise 86,4.
Kendi sağlıklarını değerlendirmesi istenen Malta’daki kadınların yüzde 76’sı sağlığının iyi ya da çok iyi olduğunu söyledi. Erkeklerde bu oran yüzde 82.
Eğitimde cinsiyet farkları
Eğitim düzeyi, katılım ve ders seçimlerindeki farklılıkları inceleyen bilgi alanında Malta 58,9 puan aldı. Bu, 57,3 olan AB ortalamasının biraz üzerinde.
Eğitim, sağlık ve refah, beşeri bilimler ve sanat alanlarındaki mezunların yüzde 69’unu kadınlar oluşturuyor. Bu oran bir önceki yıla göre iki yüzde puan düşük ve AB’deki en düşük pay. Öte yandan fen, teknoloji, mühendislik ve matematik (STEM) mezunlarının yüzde 33’ü kadın; bu oran bir önceki yılla aynı.
Para konusu hâlâ sorun
Malta’nın en fazla gelişmesi gereken alan para. Bu alanda Malta, 72,9 puanla AB’de 21. sırada yer aldı; AB ortalaması 75,2. Bu alan, finansal kaynaklara erişimdeki ve kazançlar ile emeklilikteki farklar dahil ekonomik koşullardaki cinsiyet uçurumunu inceliyor.
Malta’da istihdam oranları nispeten yüksek olsa da cinsiyet farkı hâlâ büyük. Tam zamanlı eşdeğer istihdam oranı kadınlarda yüzde 53, erkeklerde yüzde 71. Kadınların oranı bir önceki yıla göre bir yüzde puan arttı. Her iki rakam da AB ortalamasının üzerinde; AB ortalaması kadınlarda yüzde 44, erkeklerde yüzde 59.
Buna karşın Malta, AB’deki kadın-erkek istihdam farkının en geniş olduğu ülkelerden biri.
Cinsiyete dayalı emeklilik farkı yüzde 37 ile bir önceki yıla göre bir yüzde puan daraldı; ancak bu fark AB’de hâlâ en geniş olanı. AB ortalaması yüzde 24.
Kadınlar çalışma hayatları boyunca 36 yıl istihdamda olmayı bekliyor; bu süre erkeklerden beş yıl daha kısa.
Güç konumlarında erkeklerin ağırlığı
Malta’nın en düşük puanı güç alanında: 27,2 puan, AB’de 19. sıra. AB ortalaması 42,9. Bu alan siyasi kurumlar, büyük şirketler ve spor örgütlerindeki karar alma mevkilerinde cinsiyet eşitsizliğini inceliyor.
Malta’da bakanların yüzde 20’si kadın, yüzde 80’i erkek. Parlamentoda sandalyelerin yüzde 29’u kadınlarda, yüzde 71’i erkeklerde. Ülkenin en büyük borsada işlem gören şirketlerinin yönetim kurullarında da kadınların payı yalnızca yüzde 17.
Kadınlar ücretsiz bakım ve ev işlerinin büyük kısmını üstleniyor
Raporda, kadın ve erkeklerin ücretsiz bakım sorumluluklarını nasıl paylaştığındaki belirgin farklar da öne çıkarıldı. Haftada 35 saatten fazla, sıfır ila 11 yaş arasındaki çocuklara bakanların yüzde 37’si kadın, yüzde 14’ü erkek.
Uzun süreli bakım sorumlulukları da kadınlarda daha yaygın. 45-64 yaş aralığında haftada 20 saatten fazla bakım veren kadınların oranı yüzde 24, erkeklerde yüzde 18. Her iki oran da sırasıyla yüzde 20 ve yüzde 13 olan AB ortalamalarının üzerinde.
Fark en çok günlük ev işlerinde kendini gösteriyor. Malta’da kadınların yüzde 52’si pişirme, temizlik ve çamaşır işlerini her gün yapıyor; erkeklerde bu oran yüzde 25. İki oran da AB ortalamalarının altında: kadınlarda yüzde 59, erkeklerde yüzde 33. Yine de ev işlerinin paylaşımı dengesiz.
Kadınların boş zamanı daha az
Cinsiyet farkı boş zaman etkinliklerine ve gönüllülüğe de uzanıyor. Malta’da haftada sekiz saatten fazla boş zaman etkinliğine ayıran kadınların oranı yüzde 43, erkeklerde yüzde 59. Her iki oran da AB’nin en yüksek oranları arasında; ancak iki cinsiyet arasındaki fark da en geniş olanlardan biri.
Gönüllü ve hayırseverlik faaliyetlerine katılım her iki cinsiyette de daha düşük: kadınların yüzde 14’ü, erkeklerin yüzde 22’si bu faaliyetlere katılıyor. Bu da AB’deki en büyük cinsiyet farklarından birini gösteriyor.
Eşitlik Bakanlığı’ndan tepki
Eşitlik Bakanlığı rapora verdiği tepkide, Malta’nın AB genelinde toplumsal cinsiyet eşitliğinde en iyi iyileşmelerden birini kaydettiğini belirtti. Malta, 100 üzerinden 59,6 puan aldı; bu, 2020’den bu yana 9,8, bir önceki yıla göre ise 0,9 puanlık artış anlamına geliyor.
Bakanlığa göre iş alanındaki ilerleme özellikle güçlü. Malta bu alanda 77,6 puanla AB’de üçüncü sırada yer alıyor. Ayrışma ve işin kalitesi alanında ise 75,6 puanla AB’de birinci.
İş gücü piyasasında karar alma süreçlerine kadın katılımında da olumlu gelişmeler görülüyor. Malta’da yöneticilik pozisyonlarının yüzde 41’i artık kadınların elinde. Bu oran bir önceki yıla göre dört yüzde puan fazla ve AB ortalaması olan yüzde 36’nın üzerinde.
Endeks, Malta için yüzde 37’lik cinsiyete dayalı emeklilik farkını da gösteriyor; AB ortalaması ise yüzde 24. Fark, bir önceki yıla göre bir yüzde puan daraldı.
Bakanlık, eşlerin sosyal güvenlik primlerini birbirine aktarmasına izin veren bir düzenlemenin gelecek yıl başlayacağını kaydetti. Böylece emekli maaşı alan bir eş, emekli maaşına hak kazanamayan eşine primlerini aktarabilecek. Bu sayede evli kadınların daha fazlası emekli maaşına hak kazanacak.
Eşitlik Bakanlığı, sürekli cinsiyet eşitliği ana akımlaştırma çalışmaları, daha güçlü ekonomik katılım, bakım sorumluluklarının daha fazla paylaşılması ve kadınların ekonomik bağımsızlığını destekleyen önlemlerle kalan yapısal eşitsizliklerle mücadele etmeye kararlı olduğunu söyledi.
Eşitliğin Teşviki için Ulusal Komisyon (NCPE) ise Malta’nın cinsiyet eşitliğinde ilerleme kaydettiğini, ancak bulguların birden çok alanda eşitsizliklerin sürdüğünü gösterdiğini belirtti.
Komisyon bir açıklamada şunları söyledi: “NCPE, eğitim ve işgücü piyasasındaki ayrışmayla mücadele etmek, kadınların liderlik ve karar alma mevkilerindeki temsilini güçlendirmek, bakım sorumluluklarının daha eşit paylaşılmasını teşvik etmek ve kadın ile erkeklere eşit fırsatlar sağlamak için koordineli çabaların önemini bir kez daha vurguluyor.”