Hükümetin yurt dışındaki Sırp diasporasının oy kullanmasını sınırlamaya yönelik görünen çabalarına rağmen, bu ay yapılacak erken parlamento seçimi için Malta'da yaşayan Sırp vatandaşlardan rekor sayıda kayıt geldi. Kayıtların artışında hükümete karşı örgütlenen aktivistlerin çalışmaları etkili oldu.
Büyük ölçekli yolsuzluk karşıtı protestolar, Kasım 2024'te kuzeydeki Novi Sad kentinde tren istasyonunun çatısının çökmesinin ardından başladı. Kazada 16 kişi hayatını kaybetti; trajedinin büyük ölçüde ihmal ve hükümet yolsuzluğuna bağlandığı belirtiliyor. Öğrencilerin öncülük ettiği protestolar Malta dahil birçok yere uzandı.
Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, geçen Eylül ayında yaklaşık iki yıl süren protestoların ardından istifa etti. Protestocuların temel talebi olan bu istifa, ancak Vučić'in kurucu ortağı olduğu Sırp İlerici Partisi (SNS) adına başbakanlığa aday olabilmesi için gerçekleşti.
Malta uz Studente (Malta öğrencilerin yanında) örgütü, Ocak 2025'ten bu yana Malta'da çeşitli dayanışma etkinlikleri düzenliyor. Örgüt bu yıl seçmen kaydı kampanyasını hızlandırdı. Rakamlar kampanyanın karşılığını verdiğini gösteriyor: bu ayki parlamento seçimi için Malta'da yaşayan en az 1.375 Sırp vatandaş kayıt yaptırdı. Bu sayı, 2023'te kayıt yaptıran 295 kişinin çok üzerinde.
Bu arada Sırbistan makamlarının, yurt dışında yaşayan Sırp vatandaşların oy kullanmasını açıkça kısıtlamaya çalıştığı görülüyor.
Seçim komisyonu yurt dışında 93 sandık onayladı. 2023'te bu sayı 81'di. Ancak yeni eklenen sandıkların 11'i, Bosna-Hersek'in Sırp çoğunluklu entitesi Sırp Cumhuriyeti'nde (Republika Srpska) bulunuyor. Burada iktidardaki SNS'nin güçlü bir sonuç alması bekleniyor. Dünyanın büyük bölümünde ise sandık sayısı düştü.
Bir diğer değişiklikte, oylama saatleri ilk kez dünya genelinde Sırbistan saat dilimine bağlandı. Bu durum Malta için pek fark yaratmıyor. Ancak Avustralya ve ABD gibi saat farkının büyük olduğu ülkelerdeki Sırp vatandaşlar alışılmadık saatlerde oy kullanmak zorunda.
Buna karşılık Sırp diasporasındaki aktivistler, makul bir mesafede sandık verilmeyen vatandaşların oy kullanabilmesi için çevrim içi araç paylaşım ve konaklama ağlarını devreye sokarak karşılık verdi.
İkinci bir sandık talebi reddedilen Malta'daki Sırp topluluğu, ülkenin her yerinden gelecek seçmenlere tek sandığa ulaşım desteği sunuyor. Tek sandık, Floriana'daki Triq Vincenzo Dimech üzerinde bulunan Ascencia Malta kampüsünde yer alıyor.
Oylama 25 Ekim günü sabah 07.00 ile akşam 20.00 arasında yapılacak. Seçmenlerin geçerli bir Sırp pasaportu ya da kimlik kartı getirmesi gerekiyor. Ulaşım desteği isteyen seçmenlere Facebook veya Instagram üzerinden Malta uz Studente ile iletişime geçmeleri öneriliyor.
Malta uz Studente koordinatörü Ljiljana Kričković, Sırp makamlarının diaspora oylamasını engelleme çabalarının tam tersi sonuç verdiğini vurguladı.
Kričković, “Yetkililerin diaspora oylamasında yaptıkları şeyler (daha az sandık, saat 01.00'de oylama, son tarihten önce kapatılan kayıt sistemleri ve hiçbir açıklama yapılmadan reddedilen talepler), açıkça insanları hiç oy kullanmaktan caydırmak amacı taşıyordu. Bu, temel bir hakkın yok sayılması demek ve amaçlananın tam tersini yaptı” dedi.
Kričković sözlerini şöyle sürdürdü: “Şimdi sıra bizde. Pazar günü oy kullanıyoruz.”
