Oylar sayıldı, iktidar partisi bir kez daha iktidara döndü. Ancak seçimler, sağlıklı bir demokrasinin tek başına kanıtı olamaz — özellikle siyasi sistemimiz nüfusun yarısını hayal kırıklığına uğratmaya devam ederken. Üstelik bunu kaza sonucu değil, tasarım gereği yapıyorken.
İlk bakışta umut verici işaretler var. Doğrudan seçilen kadın milletvekili oranı 2022'deki yüzde 13'ten yüzde 19'a yükseldi. Ama kutlamaya geçmeden önce bir gerçeği hatırlatmak gerekiyor: Bu rakam hâlâ yüzde 40'lık hedefin çok altında. Üstelik 12 kadın parlamentoya girebilmek için cinsiyet düzeltici mekanizmaya muhtaç kaldı.
Benim görüşüme göre demokrasi başarısız oluyor; çünkü seçmenler kadınları reddediyor ya da kadınlar yeterince yetkin değil — hiç öyle bir şey yok. Sorun başka: Kimin yarışacağını, kimin görüneceğini ve kimin destek alacağını belirleyen sistem, en başından beri eşitlik gözetilerek kurulmadı.
Malta'nın siyasi partileri bugün hâlâ iktidarın kapıcıları konumunda. Tanıdık isimler, köklü ilişkiler ve geleneksel siyasi kalıba uyan isimler lehine işleyen sıkı iç yapılarla yönetilmeye devam ediyorlar. Aday seçimi dışarıdan açık görünse de pratikte kararı; görünürlük, eski ilişkiler ve parti makinesine erişim belirliyor. Seçmene oy pusulası verildiğinde, gerçekçi seçenek havuzu çoktan daraltılmış oluyor.
Sonuç demokratik iradenin saf yansıması olarak sunuluyor. Oysa bu, kamuoyu önünde seçimi kutlarken arka planda temsili sessiz sedasız kısıtlayan bir sürecin ürünü. Bu sistemden çıkar sağlayanların onu değiştirmek için hiçbir nedeni yok.
Cinsiyet düzeltici mekanizmanın hayata geçirilmesi, şüphesiz doğru yönde atılmış bir adımdı ve hafife alınmamalı. Yapısal bir sorunun varlığının kabullenilmesi anlamına geliyordu. Ama aynı netlikte şunu da söyleyelim: Bu adım mütevazıydı — çok temkinli, çok sınırlı ve sonuç olarak ikna edici bir çözümden uzak.
Tartışmalar çoğu zaman mekanizmanın kendisinde düğümleniyor; sanki sorunu o yaratmış gibi. Ama bu asıl noktayı kaçırmak demek. Mekanizma dengesizliği yaratmadı. Aksine, bu dengesizliği zorunlu kılan yapılara meydan okumaktan özenle kaçınan, kısıtlanmış bir çözüm. Ve sorun tam da burada.
Temsil konusunda gerçekten ciddiyseniz, küçük adımlar yetmeyecek. Reform, eşitsizliğin şekillendiği yere kadar inmelidir. Bu; her seçim bölgesinden belirli sayıda kadın ve erkeğin seçilmesini zorunlu kılan ayrı aday listeleri gibi alternatif seçim modellerini ciddiyetle yeniden değerlendirmeyi kapsıyor. Ya da kadınların daha en başından görünür olmasını sağlayacak başka mekanizmaları. Son anda ekleme yöntemi değil.
Marie-Louise Coleiro Preca, Malta'nın eski Cumhurbaşkanı ve 1998-2014 yılları arasında milletvekili.
