Malta Film Komisyonu, Film Komisyonu Başkanı Johann Grech’in altı yıldır süren vaatleri, değişen planları ve inşaatın başlamamasıyla gündemde tuttuğu ses sahnesi projesini, özel sektör tarafından finanse edilip işletilecek 65 yıllık bir imtiyaz modeline dönüştürerek Kalkara'daki Malta Film Stüdyoları için ihaleye çıktı.
92.400 metrekarelik bir alana kurulacak yeni tesis; derin su tankı ve süper sahne, sığ su tankı ile genel merkez ve üretim bölgelerinden oluşacak. Tesisin en dikkat çekici unsuru, yapımlara aynı lokasyonda hem su üstünde hem de su altında çekim imkânı tanıyacak 4.000 metrekarelik kara-deniz süper sahnesi olacak.
İmtiyazın 65 yıllık dönem için tahmini değeri 744 milyon euro olarak açıklandı. Ancak bu rakamın devletin alacağı tutar veya inşaat maliyeti değil, özel işletmecinin 65 yıl boyunca elde edebileceği toplam gelirin projeksiyonu olduğu belirtildi. Grech’in daha sonra 80 milyon euroluk bir proje olarak tanıttığı geliştirme için yeni ihale dokümanında asgari bir yatırım tutarı belirtilmezken, adayların en az 17 milyon euroluk bir kredi limitine erişimi kanıtlaması isteniyor.
Proje, ilk kez 2020 yılında duyurulduğunda hükümetin üç ses sahnesi inşa edeceği açıklanmış ve plan onaylanmasına rağmen ortada bir inşaattan söz edilememişti. Grech, 2025 yılında orijinal planlardan vazgeçilerek tek bir süper sahneye odaklanıldığını duyurmuş, son ihale ise maliyeti ve ticari işletmeyi 65 yıllığına özel bir yükleniciye devrederek çoklu stüdyo tesislerine geri dönmüş durumda.
Bu değişiklikler, Grech’in stüdyolar kağıt üzerinde kalırken film festivalleri, ödül törenleri ve yurt dışı seyahatleri için milyonlarca euroluk kamu fonu harcaması ve harcamaların şeffaflığını gizlemesi tartışmalarının gölgesinde gerçekleşiyor. Ulusal Denetim Ofisi, Malta Film Haftası ve Akdeniz Film Festivali gibi etkinliklerdeki harcamaların ilkel belgelere dayandığını, zayıf denetim izleri ve kamu ihale kurallarından sapmalar bulunduğunu tespit etmişti. Tüm bu eleştirilere rağmen Grech, Başbakan Robert Abela'nın desteğini koruyor.
Tekliflerin 7 Aralık 2026 tarihine kadar sunulması gereken ihalede, seçilecek özel işletmeci tesislerin finansmanından, inşasından ve bakımından tamamen kendi bütçesiyle sorumlu olacak. Geliştirme ve inşaat için yükleniciye dört yıllık bir süre tanınırken, tüm bölgelerin en geç 2028'in sonlarında faaliyete geçmesi zorunluluğu getirildi. Ayrıca yüklenicinin, inşaatı tamamlanan bireysel bölgeleri erken işletmeye açabileceği belirtildi. İhale değerlendirmelerinde teknik teklifler yüzde 90, devlete sunulacak yıllık ücret teklifi ise yüzde 10 ağırlığa sahip olacak.
Adayların son üç yılda en az 20 milyon euro ortalama yıllık ciro elde etmiş olmaları, stüdyo yönetimi, su tankı tesisleri geliştirme ve büyük uluslararası yapımlarla çalışma konularında deneyimlerini kanıtlamaları gerekecek. İşletmeci, stüdyo kiralamaları ve diğer hizmetlerden gelir elde ederken, devlete ilk dört yıl muaf tutulacağı yıllık bir imtiyaz bedeli ve 73.402 euro tutarında yıllık arsa kirası ödeyecek. İmtiyaz süresi dolduğunda ise tesislerin tam çalışır durumda hükümete devredilmesi planlanıyor.
Malta Film Komisyonu'nun verilerine göre, son dokuz yılda ülkede 220'den fazla film ve televizyon prodüksiyonu çekildi. Ancak mevcut altyapı kısıtlamaları, ülkenin daha büyük franchise yapımları için rekabet etmesini zorlaştırıyor. Yeni kompleksin, ABD, İngiltere, AB, Kanada ve Avustralya gibi pazarlardan büyük uluslararası yapımları çekme konusunda Malta'nın kapasitesini güçlendirmesi hedefleniyor.
Peki, Malta'nın film stüdyoları için hazırlanan bu dev planlar ve özel sektör modeline geçiş hakkında siz ne düşünüyorsunuz?
