Malta'daki bir mahkeme, dört yatırım şirketinin Vatikan Bankası olarak bilinen Istituto per le Opere di Religione'a (IOR) Budapeşte'deki bir gayrimenkul işlemi nedeniyle 24,1 milyon euro tazminat ödemesine hükmetti. Hâkim, şirketlerin bankaya karşı yasal güven yükümlülüklerini ihlal ettiğine karar verdi.
Davanın konusu, Budapeşte'nin simge yapılarından biri olan Tőzsdepalota (Borsa Sarayı) binasının satın alınması. Bina, 1902-1907 yılları arasında Budapeşte Borsası'nın faaliyet göstermesi için inşa edildi.
Borsanın faaliyetleri, Macaristan'ın komünist yönetime geçmesiyle 1948'de sona erdi. Bina, 1955-2009 yılları arasında artık faaliyet göstermeyen devlet yayıncısı Magyar Televízió'nun genel merkezi olarak kullanıldı.
Daha sonra binanın ticari amaçlarla kullanılması planlandı. Bina önce Kanadalı bir şirkete satıldı. 2013'te yeniden satıldı ve IOR bu aşamada işin içine girdi.
IOR'un parası, Malta'daki Futura şemsiye fonunun bir yan kuruluşu olan Kappa Fonu aracılığıyla yatırıldı. Bu para, Borsa Sarayı'nın satın alınması için Lüksemburg merkezli gayrimenkul şirketi Cougar Real Estate'e aktarıldı.
Ancak IOR, Budapeşte'deki binanın edinim maliyeti konusunda aldatıldığını ve fon yöneticilerinin bu durumdan kendi çıkarları için yararlandığını öne sürdü.
Vatikan kurumu, kanonik tüzel kişiliğe sahip bir vakıf olarak 2017'de Malta'da hukuk davası açtı. Kurum, fon yöneticilerinin beyan etmediği bir kâr elde edebilmek için binanın edinim maliyetinde kendisini aldattıklarını savundu. Davalılar Futura Funds SICAV plc, Futura Investment Management Ltd, Optimum Evolution Fund SIF ve Optimum Asset Management oldu.
Dava, Hukuk Mahkemesi'nin Birinci Salonu'nda açıldı. Dava başlangıçta hâkim Wenzu Mintoff, ardından hâkim Robert Mangion tarafından görülmeye başlandı. Daha sonra dosya hâkim Mark Simiana'ya devredildi ve karar cuma günü Simiana tarafından açıklandı.
Hâkim Simiana, dört şirketin Medeni Kanun uyarınca IOR'a karşı yasal güven yükümlülüklerini ihlal ettiğini ve bunun bankanın zarara uğramasına yol açtığını tespit etti. Bu nedenle şirketlerin IOR'a 24,1 milyon euro ödemesine hükmetti.
Karara karşı itiraz edilmesi hâlâ mümkün. Buna karşılık IOR kararı memnuniyetle karşıladı. Banka, kararın kendi tutumunu tamamen desteklediğini ve karşı tarafların ileri sürdüğü tüm savunmaları reddettiğini kaydetti.
IOR, mahkemenin ayrıca Kappa Fonu'na karşı hiçbir yükümlülüğünü ihlal etmediği sonucuna vardığını vurguladı. Banka, karşı tarafların daha önceki güven yükümlülüğü ihlalleri nedeniyle ek sermaye koyma zorunluluğu bulunmadığına da işaret etti.
Hâkim Simiana'nın kararı, Budapeşte Mahkemesi'nin IOR'dan 20 milyon euronun üzerinde tazminat ödemesini isteyen emrinden bir aydan kısa bir süre sonra geldi.
IOR, bu emrin bir mahkeme kararı değil, Macar usul hukuku uyarınca çıkarılmış bir emir olduğunu açıkladı. Banka, davanın mahkemede sürebilmesi için itiraz başvurusu yaptığını da belirtti.
