Geçen mayıs ayındaki genel seçimlerden önceki aylarda Maliye Bakanı Clyde Caruana kamu finanslarını enerji sübvansiyonlarını, İşçi Partisi’nin seçim vaatlerini ve azalan açığı karşılayacak kadar iyileşmiş olarak sundu. Eylüle gelindiğinde vurgusunu harcama disiplini, sübvansiyonları koruma ve mali taahhütlerin beklemeye alınmasının nedenini açıklama üzerine kaydırdı.
Bu karşıtlık, özellikle hükümetin mali projeksiyonlarına manifesto taahhütlerinin zaten dahil edildiği yönündeki iddiası da dahil olmak üzere seçim öncesi güvencelerini soru işaretine uğratıyor.
Mart ayında Caruana Parlamento’ya Malta’nın enerji ve yakıt sübvansiyonları için zaten harcanmakta olan yaklaşık €150 milyonun üzerinde €250 milyon ek mali alan bulunduğunu söyledi. Bu esnekliğin, hükümetin AB’nin yüzde 3 açık eşiği içinde kalırken daha fazla fiyat şokunu absorbe etmesine olanak sağlayacağını belirtti.
Nisan ayında seçim yaklaşırken Caruana giderek daha kendinden emin bir ton kullandı.
2025 açığının GSYH’nin yüzde 2,2’si olarak açıklanmasını, daha önceki yüzde 3,2’lik tahminin altında, 2029 ve 2030’da fazla verileceği yolundaki bir tabloyla duyurdu. Borç oranının 2025’te GSYH’nin yüzde 46,4’ünden 2030’da yüzde 38,9’a gerileyeceği öngörüldü. Bunlar borç oranlarıydı, bekleyen borçlanmanın euro cinsinden hemen düşeceği sözü değil.
En önemli güvence 21 Mayıs’ta, yani sandık gününden dokuz gün önce geldi.
İşçi Partisi’nin manifestosu sorulduğunda Caruana maliyetlerin açık ve borç projeksiyonlarına zaten dahil edildiğini söyledi. Sorulduğunda programa ilişkin toplam maliyet sunmadı.
İşçi Partisi seçimi kazandı ve Caruana kamu kasasının sorumluluğunu sürdürdü. Birkaç ay içinde mesajı değişti.
Bütçe öncesi görüşmelerin yapıldığı eylülde mali görünüm zayıflamıştı.
The Shift’in haberine göre Caruana’nın 2026 açığı tahmini, nisan ayındaki yüzde 1,6’lık hedeften 2026 açığı 2,8%’e yükseldi. Her iki oran da yuvarlak GSYH tahmini €26 milyar üzerinden uygulandığında yaklaşık €312 milyon fark ortaya çıkıyor.
Bunlar tahminlerdir, kesin yıllık hesaplar değil.
Yine de revizyon, nisanda vaat edilen iyileşme yerine 2025’ten itibaren bozulmaya işaret ediyor. AB’nin yüzde 3 tavanının altında kalınsa bile hükümet kendi hedefinin oldukça üzerinde kalacak.
Ton değişimi İşçi Partisi’nin amiral gemisi olan 1.000 euroluk süper bonusu da kapsıyor.
Caruana’nın 2027 Bütçesi’nde uygulamaya konmasının olası görünmediği, kesin olarak dışlanmadığı sinyali verdi. Manifesto beş yılı kapsıyor, enerji desteği ve sağlıklı kamu finanslarının öncelikli olduğunu vurguladı.
Ayrıca hükümetin daha önce ajansların ek giderlerini belki de karşılamaması gereken durumlarda üstlendiğini kabul ederek daha sıkı disiplin sözü verdi.
Yükselen enerji maliyetleri açıklamanın bir kısmını oluşturuyor.
En son açıklanan sübvansiyon tahmini €392 milyondu. Ancak mevcut rakamlar açık revizyonunun kalem kalem mutabakatını sunmuyor ve seçimle ilgili harcamaların ne kadar katkısı olduğunu ortaya koymuyor. Bu durum Caruana’nın onayladığı harcamalar ve güvencelerinin arkasındaki varsayımlar hakkında soru işaretlerini cevapsız bırakıyor.
Hesaplamalarında ne değişti?
Orijinal uygulama takviminin yayımlanması ve gelir-gider kalemlerindeki revize ayrıntıların açıklanması, seçmenlerin daha önceki güveninin haklı olup olmadığını, yoksa seçim kolaylığının gerçekçi bir mali tabloya tercih edilip edilmediğini değerlendirmesine olanak tanır.
