Friends of the Earth Malta (FoEM), Avrupa Parlamentosu'nda “Comino'nun karşı karşıya olduğu çevre krizi” başlıklı acil bir araştırmayı yakın zamanda sundu. Sunumda, yoğun turizm ile doğa koruma arasındaki hassas dengeye dikkat çekildi.
Sunum, Horizon Europe ve UKRI tarafından finanse edilen üç yıllık Avrupa girişimi PRO-COAST'un final konferansının bir parçasıydı. AP milletvekili Andre Franqueira Rodrigues'in ev sahipliğinde düzenlenen etkinlikte, 14 ülkeden 20 ortak kuruluş ve üniversite, topluluk odaklı pratik araçları ve Avrupa genelinde kıyı sürdürülebilirliği için 17 politika önerisini tanıttı.
FoEM, yalnızca 2,75 km² büyüklüğündeki Comino'nun tanınmış bir Natura 2000 koruma alanı olduğunu açıkladı. Ada; nadir bitki türleri, kıyı kum tepecikleri ve yuvalanan deniz kuşları için bir sığınak işlevi görüyor. “Ancak mevsimsel olarak yaşanan aşırı turizm, özellikle ünlü Blue Lagoon çevresinde, bu kırılgan ekosistemleri tehdit etmeye devam ediyor. Aşırı kalabalık, toprak erozyonu, çöp, gürültü kirliliği, istilacı türler ve habitat tahribatı bunların başında geliyor.”
FoEM'in vaka çalışması, bu kritik baskılara ek olarak denetimsiz ticari altyapı, atık yönetimi sorunları ve zararlı türlerin popülasyonunun izlenmesi gibi süregelen yönetim sorunlarına odaklanıyordu.
FoEM direktörü Martin Galea De Giovanni, “Comino'yu korumak gerçek bir eylem gerektiriyor: sıkı ziyaretçi sınırları, ticari faaliyetlere yönelik zorunlu düzenlemeler ve hem kara hem de deniz yaşamının uzun vadeli korunması” dedi.
FoEM, PRO COAST kapsamındaki çalışmalarıyla yalnızca pasif istişarelere güvenmek yerine yerel işletmeleri, feribot operatörlerini, hükümet kurumlarını, turistleri ve sakinleri bir araya getirdiğini belirtti. Böylece uygulamalı çözümler birlikte tasarlandı.
Kampanyanın başlıca çıktıları şöyle:
Çevre Koruma Merkezi için bir merkez tasarımı: PRO COAST sayesinde FoEM, Comino'nun tarihi Eski Fırın binasını tam donanımlı bir Çevre Eğitim Merkezi'ne dönüştürme vizyonunun tasarlanmasına yardımcı oldu. Binanın fiziksel restorasyonu başka finans kaynaklarıyla destekleniyor. Proje, alandaki uygulamalı etkinliklerin (gençlik kampları, rehberli doğa yürüyüşleri, saha temizlikleri ve istilacı türlerin kaldırılması) pasif istişareye kıyasla çok daha güçlü topluluk katılımı ve bağlılık sağladığını ortaya koydu. Tamamlandığında fırın, projenin resmi sona ermesinden sonra da saha araştırmaları, topluluk atölyeleri ve gönüllü eğitimi için kalıcı bir üs olacak.
Bilim, vatandaşların elinde: Gönüllülerin yürüttüğü biyoçeşitlilik takibi ve atık denetimleri, adadaki çevresel baskıların anlaşılmasını önemli ölçüde ilerletti.
Veriye dayalı yönetim: PRO COAST'un dijital araçlarını kullanan ekip, Çevresel ve İnsan Kullanımı İndeksi (CHUI) dahil olmak üzere turizm yoğunluğu ile doğa koruma arasındaki tam ödünleşimleri haritalandırdı. Amaç, gelecekteki politikalara yön vermeye yardımcı olmak.
FoEM, bu vaka çalışması sayesinde adadaki çevre çalışmalarını ve aktivizmini güçlendirdiğini söyledi. Örgüt, yerel habitatların yeniden canlandırılması çabalarının yanı sıra ziyaretçi kapasitesi sınırlarının daha sıkı uygulanmasını, ticari faaliyetlerin düzenlenmesini ve doğal habitatların yeniden oluşturulması ile deniz ekosistemlerinin korunması için hükümet öncülüğünde eylem çağrısını sürdürüyor.
Örgüt ayrıca yerel koruma girişimlerine uzun vadeli destek verilmesini savunuyor.
FoEM, bir yandan da Comino'nun tarihi Eski Fırın'ını restore etmeye devam ettiğini ve adanın eşsiz doğal çevresinin araştırılmasına, topluluk katılımına ve korunmasına adanmış bütüncül bir Çevre Eğitim Merkezi kurmayı hedeflediğini belirtti.
FoEM, topluluk katılımının hayati önem taşıdığını vurgulasa da yerel eylemin “resmi hükümet denetimleriyle desteklenmesi gerektiğini” ifade etti. Bu denetimler arasında resmi ziyaretçi kapasitesi sınırları, daha güçlü deniz koruma önlemleri ve sezon dışında yürütülecek ekolojik izleme bulunuyor.
Projenin ürettiği araştırma ve dijital araçlar, ESUG tarafından işletilen çok dilli Topluluk Sürdürülebilirlik Platformu (CUSP) aracılığıyla 2033'e kadar kamuya açık kalacak.
PRO-COAST, 14 ülkeden 20 ortağı bir araya getiriyor. Ekoloji, sosyal bilimler ve yazılım mühendisliğindeki disiplinler arası uzmanlığı birleştiriyor. Avrupa Komisyonu, ulusal hükümetler ve yerel yönetimler için hazırlanan 17 Politika Önerisi, çok düzeyli yönetişim yoluyla topluluk dönüşümünü mümkün kılmak için bir yol haritası sunuyor. Projenin mirası arasında koordinatör ESUG'un CUSP platformunu 2033'e kadar sürdürme taahhüdü de yer alıyor. Bu platform, sosyo-çevresel prototiplerin bilgi aktarımı için bir vatandaş e-ağı üzerinde gelişip gelişemeyeceğini sınayacak.
