Deniz sıcaklığı dalgaları, istilacı deniz türlerinin Malta sularına yayılmasına neden oluyor. Önde gelen deniz biyoloğu Alan Deidun, ülkedeki popüler koyların adeta "yabancı dünyalara" dönüştüğü uyarısında bulundu.
Deidun, Akdeniz'deki sıcaklıkların yükseldiğini, kuzeybatı bölgelerinde artışların en vahşi beklentilerin bile ötesine geçtiğini ve sıcaklıkların normalin tam 8 derece üzerine çıktığını belirtti. Isınan sular yerli türleri öldürürken, yerel sularda giderek daha sık rastlanan ve ölümcül olabilen balon balıkları gibi yabancı türlerin çoğalmasına zemin hazırlıyor.
Deniz biyoloğu, geçen perşembe günü kaydedilen su altı sıcaklığının, 18 Haziran tarihine ait tüm ölçümlerin %90'ından daha yüksek olduğuna dikkat çekti. Sıcaklıklar, 5 ila 50 metre derinliklere yerleştirilen bilimsel şamandıralar tarafından ölçüldü.
Deidun ile araştırmacılar Laura Prieto ve Adam Gauci'nin yakın tarihli bir çalışması, 2019'dan 2023'e kadar her yıl Mġarr ix-Xini kıyı sularında 30 metre derinliğe kadar deniz sıcaklığı dalgalarına rastlandığını ortaya koydu. Deniz sıcaklığı dalgaları, o konum için aynı takvim gününe ait geçmiş kayıtlarla kıyaslandığında rekor kıran su altı sıcaklığının üst üste beş gün sürmesiyle tanımlanıyor. Deidun, "Mesele sadece denizin ısınması değil, aynı zamanda soğumaması" dedi.
Akdeniz'in "tropikalleşmesinin" başka yerlere kıyasla çok daha hızlı yaşandığını belirten Deidun, bu durumun yerli türleri zor durumda bıraktığını ve istilacı türlerin bir zamanlar kendileri için çok soğuk olan sularda hayatta kalmasına yardımcı olduğunu vurguladı.
"İstilacı türler Wied iż-Żurrieq, Xagħra, Marsascala ve Marsaxlokk gibi koylarda adeta çılgınca yayılıyor ve bu bölgeler yabancı dünyalara dönüşüyor" diyen Deidun, deniz kestanelerinin daha alçak ve serin derinliklere çekilmek zorunda kaldığını, bazı mercan türlerinin ise tüm koloniler halinde yok olduğunu sözlerine ekledi.
Malta Üniversitesi'nin Oceanography Malta Araştırma Grubu'na (OMRG) başkanlık eden Deidun, Malta sularında iki yerli, iki istilacı olmak üzere dört balon balığı türü tespit edildiğini açıkladı: Elmas sırtlı balon balığı, künt başlı balon balığı, okyanus balon balığı ve gümüş yanaklı balon balığı.
Bu dört tür, OMRG'nin "İstilacı balığı bul" kampanyasında yer aldı ve nörotoksin tetrodotoksin içerikleri nedeniyle son derece zehirli olarak tanımlandı. Pişirilse bile kesinlikle yenmemeliler.
Kampanyada yer alan tüm balon balığı türleri daha önce Malta sularında tespit edilmiş olsa da, gümüş yanaklı balon balığı sayısının son iki yılda patlama yaptığını ve artık ülkenin her iki kıyı şeridinde de büyük sayılarda bulunduğunu anlatan Deidun, bu durumun ekonomik tehdit de oluşturduğuna dikkat çekti.
Euronews geçtiğimiz hafta, Süveyş Kanalı üzerinden Akdeniz'e geçen bu zehirli balıklar nedeniyle Girit adasındaki balıkçıların yılda 8.500 euroya varan kayıp yaşadığını haber yapmıştı. Balon balıklarının ahşabı, naylonu ve hatta metal olta kancalarını ısırıp koparabilecek kadar güçlü dişleri var. Ağları parçalayarak kaçıyor veya diğer balıklara saldırıyorlar. Balon balığı türlerinin çoğu hepçil ve Akdeniz'de neredeyse hiç doğal avcıları yok.
Deidun, mevcut tahminlerin bu yaz daha az denizanası sürüsüne işaret ettiğini, tıpkı geçen yıl denizanalarının yüzme alanlarından büyük ölçüde kaybolduğu gibi bir durumun yaşanabileceğini belirtti. Bilim insanlarının bu durum karşısında hala şaşkın olduğunu ifade eden Deidun, bu uyarıların Malta Üniversitesi'nden akademisyen Stefano Moncada'nın Akdeniz'in bir "iklim krizinin odak noktası" olduğu ve Malta'nın önümüzdeki yıllarda güçlü fırtınalar ve daha sıcak sıcaklık dalgaları gibi daha fazla aşırı hava durumu olayı beklemesi gerektiğine dair uyarılarını takip ettiğini de sözlerine ekledi.
