Malta'nın mali denetim kurumu, ülkenin uluslararası vergi modelinden elde edilen gelirlere artan bağımlılığı konusunda ciddi bir uyarıda bulundu. Kurum, kamu maliyesindeki son iyileşmelerin uzun vadeli sürdürülebilirliği hakkında endişelerini dile getirdi.
Malta Mali Danışma Konseyi (MFAC), hükümetin 2026 Yıllık İlerleme Raporu'nu değerlendirdi. Konsey, resmi mali tahminleri onaylarken, hükümet gelirlerinin uluslararası odaklı şirketlerden elde edilen kurumlar vergisine ne kadar bağımlı hale geldiğine dikkat çekerek önemli bir riske işaret etti.
Bu uyarı, Malta'nın mali performansı son derece güçlü görünürken gelmesi açısından dikkat çekti. Bütçe açığı 2025 yılında Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'nın (GSYH) yüzde 2.2'sine düşerek önceki tahminlerin oldukça altına indi ve 2026'da daha da gerileyerek yüzde 1.6'ya inmesi öngörülüyor.
Kamu borcu GSYH'nin yüzde 50'sinin altında kalırken, Malta'nın açığı yüzde 3 eşiğinin altına indirerek Avrupa Birliği'nin Aşırı Açık Prosedürü'nden çıkması bekleniyor.
Ancak MFAC raporuna göre, bu mali iyileşmenin arkasındaki hikaye daha yakından incelenmeyi hak ediyor.
Bağımsız konseye göre, kamu maliyesindeki son güçlenmenin önemli bir kısmı, özellikle kurumlar vergisi olmak üzere gelir ve servet üzerindeki mevcut vergilerdeki olağanüstü büyüme tarafından desteklendi.
Denetim kurumu, son yıllardaki doğrudan vergi gelirlerindeki artışın büyük ölçüde uluslararası şirketlerin ödediği vergilerden kaynaklandığını ve bunun sadece normal ekonomik büyümeyle açıklanmasının zor olduğunu belirtti.
Malta'nın mali yapısı son yirmi yılda dramatik bir şekilde değişti.
Gelir ve servet üzerindeki vergiler, 2000 yılındaki yaklaşık yüzde 25'lik orana kıyasla artık toplam devlet gelirlerinin yüzde 43'ünden fazlasını oluşturuyor. Ülke, Avrupa'da bu oldukça oynak vergi kaynağına en bağımlı ülkeler arasında yer alıyor.
Kurumlar vergisi gelirlerinin artışı açığı azaltmaya ve kamu maliyesini güçlendirmeye yardımcı olsa da, MFAC bu tür gelirlerin ücretlerden veya iç tüketimden elde edilen vergilere göre doğası gereği çok daha oynak olduğu uyarısında bulundu. Kurumlar vergisi gelirleri; kârlılık, uluslararası iş kararları ve küresel ekonomik koşullarla yakından ilişkili.
Rapor ayrıca, bu gelirlerin oluşturulmasında uluslararası odaklı şirketlerin artan önemine de dikkat çekiyor. Bu durum, Malta'yı küresel vergi kurallarındaki değişiklikler, çok uluslu şirket yapılarındaki kaymalar, uluslararası rekabet baskıları ve işletmelerin faaliyetlerini başka yerlere taşıma ihtimali gibi büyük ölçüde kendi kontrolü dışındaki faktörlere maruz bırakıyor.
Bu uyarı, çok uluslu şirketlerin kârlarını düşük vergili ülkelere aktarma teşviklerini azaltmayı amaçlayan OECD'nin küresel asgari vergi çerçevesinin uygulanmaya devam ettiği bir dönemde özellikle dikkat çekici.
Malta vergi sistemini yeni uluslararası ortama uyarlamış olsa da, bunun uzun vadeli sonuçları belirsizliğini koruyor.
MFAC raporu, kurumlar vergisi gelirlerinin düşmek üzere olduğunu öne sürmese de, son dönemdeki bu beklenmedik gelir artışlarının sonsuza kadar devam edip edemeyeceğini sorguluyor.
Konsey, Malta'nın son dönemdeki mali konsolidasyonunun önemli bir kısmının harcama kısıtlamasından ziyade yüksek gelirlerle desteklendiğini ve kamu maliyesinin nispeten dar bir gelir kaynağına giderek daha bağımlı hale geldiğini vurguladı.
Bu, MFAC'nin son haftalarda yaptığı ikinci uyarı niteliğinde.
Konsey, sadece birkaç hafta önce yaptığı açıklamada, Malta'nın ucuz iş gücü ithalatına ve devlet yardımlarına dayalı mevcut ekonomik büyümesinin sürdürülemez olduğunu net bir şekilde ortaya koymuştu.
