Malta'nın açığı 2025'te AB'nin yüzde 3'lük eşiğinin altına indi, ancak iyileşme giderek yurt dışında faaliyet gösteren Malta'ya kayıtlı firmalardan gelen şirket vergisi ödemelerindeki artış tarafından yönlendirildi
Kurumlar vergisi geliri 2025'te GSYH'nin yüzde 7,1'ine ulaştı, önceki on yılın ortalaması yüzde 5,3'tü.
Malta'nın genel hükümet açığı 2025'te GSYH'nin yüzde 2,2'sine daraldı ve pandemi döneminden bu yana ilk kez Avrupa Birliği'nin yüzde 3'lük referans değerinin altına indi.
Ancak kamu maliyesindeki iyileşme doğrudan vergilerden gelen rekor katkı ile birlikte geldi; gelir ve servet üzerinden alınan vergiler GSYH'nin yüzde 15,1'ine ulaştı, bu şimdiye kadar kaydedilen en yüksek oran.
Artış genel bir vergi oranı artışından kaynaklanmadı. Bunun yerine Malta Merkez Bankası'nın kıdemli ekonomisti Jessica Pace tarafından yapılan analiz, daha güçlü ekonomik faaliyet, iyileştirilmiş vergi yönetimi ve mevzuat değişiklikleri temelinde şirketlerin ve bireylerin ödediği vergi tutarındaki keskin artışa işaret ediyor.
Kurumlar vergisi artışın başlıca itici gücü oldu. Analiz, "kurumlar vergisinin gelir ve servet üzerinden alınan vergilerdeki bu artışa en çok katkıda bulunduğunu" belirtiyor.
Kurumlar vergisi geliri 2025'te GSYH'nin yüzde 7,1'ine ulaştı, önceki on yılın ortalaması yüzde 5,3'tü.
Merkez Bankası, son iki yıldaki performansın "çoğunlukla Malta'ya kayıtlı ancak işlerinin çoğunu yurt dışında yürüten firmaların ödediği vergi tutarındaki artışın yansıması olduğunu" söylüyor.
Bu şirketler tipik olarak Malta'nın cömert vergi iadesi sistemi sayesinde yararlanır; bu sistemde hissedarlar Malta şirketlerinin ödediği kurumlar vergisi üzerinden iade talep edebilir.
Bununla birlikte Merkez Bankası, tüm iadelerin vergi makamlarıyla sonuçlandırıldıktan sonra bile bu firmaların önemli miktarda vergi ödediğini vurguluyor.
Kurumlar vergisi gelirindeki artışa vergi yönetimindeki iyileşmeler de yardımcı oldu.
2024'ten bu yana vergi iadeleri daha zamanında işleniyor; bu durum şirketlerin iadeleri daha hızlı almasını sağlarken vergi sisteminin kurumlar vergisi ödemelerinin akışını daha iyi yönetmesine olanak tanıyor.
Mevzuat girişimleri de kurumlar vergisi gelirindeki artışa katkıda bulundu.
Konsolide Grup (Gelir Vergisi) Kuralları, ana şirketlerin ve iştiraklerin tek bir mali birim olarak muamele görmesine izin veriyor; bu durum işletmelere daha fazla nakit akışı esnekliği sağlıyor ve vergi yükümlülüklerini daha hızlı ödemeye teşvik ediyor.
Uluslararası İkinci Destek kurallarıyla bağlantılı değişiklikler de belirli çok uluslu şirketlerin yüzde 15 oranında iadesi mümkün olmayan bir vergi oranını seçmesine olanak tanıdı.
Gelir vergisi kesintilere rağmen yükseldi
Bireysel gelir vergisi gelirleri 2025'te GSYH'nin yüzde 7,6'sına ulaşarak rekor kırdı.
Yine artış, bireysel gelir vergisi oranlarının yükselmesinden kaynaklanmadı. Hükümet gelir vergisi dilimlerini genişletmiş ve çalışanlara gelir vergisi iadesi dağıtmıştı.
Merkez Bankası, güçlü istihdam büyümesinin, ortalama ücretlerdeki artışın ve iyileşen mükellef uyumunun bu vergi önlemleri yoluyla kaybedilen geliri aştığını söyledi.
Bu nedenle vergi geliri, vergi oranlarında genel bir artış olmasından ziyade daha fazla insanın çalışması, ücretlerin yükselmesi ve daha fazla vergi toplanması nedeniyle arttı.
KDV büyüyor, ancak ekonomi daha hızlı büyüyor
Dolaylı vergilendirme 2025'te GSYH'nin yüzde 9,6'sına yükseldi, ancak pandemi öncesi ortalaması olan yüzde 12'nin altında kaldı.
Bu, KDV gelirlerinin kötü performans gösterdiği anlamına gelmiyor.
KDV gelirleri güçlü iç talep ve rekor turizm faaliyeti tarafından desteklendi. Bununla birlikte ekonomi, alkollü içki ve damga vergileri de dahil olmak üzere bazı diğer dolaylı vergilerden elde edilen gelirlerden daha hızlı büyüdü.
Bu, gelirler euro cinsinden artsa bile ekonomi payda olarak daha hızlı genişlediği için GSYH içindeki paylarının düşebileceği anlamına geliyor.
Benzer bir durum sosyal güvenlik katkı paylarında da yaşandı ve bu paylar GSYH'nin yüzde 5,1'inde kaldı. Katkı payları haftalık tavanlara tabi olduğundan ücretler ve ekonomik çıktı ile aynı hızda artamıyor.
Kurumlar vergisine bağımlılık artıyor
Merkez Bankası analizi Malta'nın mali yapısında önemli bir değişime işaret ediyor.
Gelir ve servet üzerinden alınan vergiler artık tarihi ortalamalarını aşan tek büyük gelir kategorisi konumunda ve kurumlar vergisi önceki on yıllık ortalamasının oldukça üzerinde bulunuyor.
Kurumlar vergisi 2025'te GSYH'nin yüzde 7,1'ine ulaştı, önceki on yılda yüzde 5,3'tü.
Rakamlar, özellikle Malta'ya kayıtlı uluslararası faaliyet gösteren firmaların hükümet gelirleri için giderek artan önemini vurguluyor.
Aynı zamanda Avrupa Konseyi, özellikle kamu sektörü ücretleri ve enerji sübvansiyonları harcamaları olmak üzere Malta'nın nispeten hızlı harcama büyümesi konusunda endişelerini dile getirdi.
Açıkta yaşanan iyileşme bu nedenle Malta'nın kamu maliyesini doğrudan vergi gelirlerinin, özellikle kurumlar vergisinin, devam eden gücüne giderek daha bağımlı hale bırakıyor.
