Milliyetçi Parti (PN), ülkede giderek kötüleşen trafik sorununa çözüm bulmak için hükümet ve muhalefet üyelerinin eşit sayıda yer alacağı bir parlamento seçici komitesi kurulmasını teklif etti. Parti, hükümet bakanlarına "tam iş birliği" sözü verdi.
Muhalefet grup başkanvekili ve sürdürülebilir mobilite gölge bakanı Ivan Castillo, trafiğin "Malta'da yaşayan herkesi etkilediğini" belirtti. Castillo'ya göre bu plan, Muhalefet Lideri Alex Borg'un her iki tarafın birlikte çalışması yönündeki çağrısını somut bir hale getiriyor.
Perşembe günü açıklanan teklife göre, Trafik Azaltma ve Sürdürülebilir Mobilite Seçici Komitesi, üç hükümet ve üç muhalefet üyesinden oluşacak. Meclis Başkanı'nın başkanlık edeceği komitenin ortak bir önergeyle kurulması planlanıyor.
Komitede sürdürülebilir mobilite bakanı ve gölge bakan yer alacak. Kurul; yetkili makamları, bağımsız uzmanları, yerel konseyleri, nakliye operatörlerini, çalışanları, işletmeleri, yolcuları ve engelli bireyleri dinleyecek. Ayrıca her iki taraf da yolculuk süreleri, toplu taşıma güvenilirliği, okul servisleri, park yerleri ve yol kapatmalarıyla ilgili aynı verileri inceleyecek.
Teklifin en dikkat çekici yanı, üç ayda bir yayınlanacak raporlar aracılığıyla kurulacak hesap verebilirlik mekanizması. Bu raporlarda bulgular, analiz edilen veriler ve kabul edilen önerilerin ilerleme durumu yer alacak. Malta'da ulaşım vaatlerinin genellikle kamuoyu tarafından takip edilemeden açıklandığı belirtiliyor.
PN, bu modelin daha önce çalıştığını savunarak 2008'de oybirliğiyle onaylanan Demokrasinin Güçlendirilmesi ve 2010'daki Siyah Toz komiteleri ile yasaların yeniden düzenlenmesini sağlayan komiteyi örnek gösterdi. Parti, bu tür ortak komitelerin sonuç verebildiğini ancak her girişimin uygulama aşamasına geçmediğini kabul ediyor.
Kasım 2025'te yayınlanan Ulusal Ulaşım Ana Planı 2030'a göre, trafik sıkışıklığının 2025 yılında 770 milyon euro maliyeti olduğu, bu rakamın 2030'a kadar GSYİH'nın yaklaşık yüzde 3,3'üne denk gelen 917 milyon euroya çıkacağı öngörülüyor. Mühendis Marco Cremona'nın haziran ayındaki çalışmasında ise yıllık maliyet tahmini 1,13 milyar euro olarak belirlendi; ancak bu rakamların farklı yöntemlerle hesaplanan tahminler olduğu vurgulanıyor.
Malta'nın araç filosu 2025 sonu itibarıyla yaklaşık 457 bin araca ulaştı. Yaklaşık 574 bin kişilik nüfus göz önüne alındığında, kişi başına düşen araç oranı dünyadaki en yüksek seviyelerden biri olarak görülüyor. 2013'te 430 bin olan nüfusun 2024 sonunda 575 bine yükselmesi, trafik yoğunluğunun temel nedenleri arasında gösteriliyor.
2013'ten beri iktidarda olan İşçi Partisi, yol iyileştirmelerinin yanı sıra maliyetinin 2,8 milyar euro olduğu ve tamamlanmasının 15 yıl süreceği bildirilen 24 kilometrelik hafif raylı sistem projesini yürütüyor. Muhalefet ve eleştirmenler, bu durumun sürücüleri bekletmeye ittiğini ve Ana Plan'daki hızlı otobüs sisteminin, PN'nin 2022'de önerdiği raysız tramvaya benzediğini savunuyor. İşçi Partisi ise yollara ve toplu taşımaya büyük yatırımlar yapıldığını, nüfus artışının trafiği artırırken aynı zamanda ekonomik büyümeyi de desteklediğini belirtiyor.
Hükümet, bu komiteyi muhalefetin başarıya ortak olma çabası veya farklı bir denetim mekanizması olarak görebilir. Ayrıca, Meclis Başkanı yönetimindeki 3-3'lük eşit dağılım, Stockholm ve Londra'da sonuç veren ancak Malta'da siyasi olarak hassas olan trafik ücretlendirmesi gibi konularda kilitlenmelere yol açma riski taşıyor.
Buna rağmen PN, teklifini dikkatle kurgulayarak "uygulama sorumluluğunun hükümette olduğunu" ve siyasi görüş ayrılıklarının devam edebileceğini kabul etti. Parti, teklifi resmi olarak sunmak için hükümetle bir görüşme talep edecek.
