New York Times'ın yaptığı bir araştırmaya göre, aralarında Malta'da da ofisleri bulunan dünyanın en büyük denetim ve muhasebe firmaları, büyük ABD şirketlerinin kârlarını Malta'ya aktarmalarını ve vergi yüklerini azaltmalarını sağlayan vergi yapıları tasarlıyor ve pazarlıyor.
KPMG, PwC, Deloitte ve EY'den oluşan "Dört Büyük" olarak bilinen bu devler, çok uluslu şirketler için Malta'yı vergi yükümlülüklerini en aza indirmeye yönelik giderek daha cazip bir merkez haline getirmede kilit rol oynuyor.
Eski KPMG ve EY vergi avukatı Michael Hamersley, ABD gazetesine verdiği demeçte, "Olayın koreografları Dört Büyük. Vergi sistemini sömürmek için fırsat kolluyorlar" dedi.
Araştırma, özellikle ürünlerini 100'den fazla ülkede satan ancak küresel kârının eski bir bira fabrikasındaki iki kişilik küçük bir ofisten oluşan Malta operasyonu üzerinden elde edildiğini iddia eden ABD'li ayakkabı devi Crocs'a odaklanıyor.
New York Times'a göre Crocs, ayakkabılarını sattığı yüksek vergili ülkelerden Malta'ya kâr aktarmak için kendi yan kuruluşları arasında kredi anlaşmaları kullanıyor.
Gazetenin dayandırdığı Malta şirket kayıtları, bu düzenlemenin Crocs'un 2023 yılı vergi faturasını 218,6 milyon dolar azalttığını gösteriyor.
New York Times, aynı zamanda Malta hükümetine danışmanlık yapmakla da görevlendirilen muhasebe firmalarının, söz konusu şirketleri sadece denetlemekle kalmayıp, Malta merkezli yapıları aktif olarak pazarladığını ve bunların işletilmesi için gereken altyapıyı sağladığını bildiriyor.
Bu süreç, Malta'daki şirketlere yönetici olarak hizmet etmesi için yerel vergi danışmanlarının sağlanmasını içerirken, aynı profesyonel hizmet firmalarındaki diğer meslektaşları bu şirketlerin mali tablolarını denetleyebiliyor.
Gazete ayrıca, yeni %15'lik küresel asgari kurumlar vergisi rejimi etrafında tasarlanmış bir yapıyı ortaya koyan güncel bir KPMG sunumuna da ulaştı.
Bu düzenleme kapsamında, bir ABD şirketi Malta'da bir finansman kuruluşu kuruyor ve bu kuruluş da ABD'de bir şube açıyor. Araştırmaya göre bu yapı, düşük vergilendirilen Malta kârlarının daha yüksek vergilendirilen ABD kârlarıyla harmanlanmasına olanak tanıyarak uluslararası asgari vergi kurallarının etkisini sınırlıyor.
KPMG, New York Times'a yaptığı açıklamada, farklı ülkelerin vergi sistemleri ile yeni uluslararası kurallar arasındaki etkileşimin çok uluslu şirketler için "karmaşıklık ve belirsizlik" yarattığını belirtti.
Sektörün Malta'nın vergi yapılarının geliştirilmesindeki rolü on yıllara dayanıyor.
Hâlen mahkemede yolsuzluk suçlamalarıyla yüzleşen eski Maliye Bakanı John Dalli, gazeteye verdiği demeçte, hükümetteki görevi sırasında Malta'yı Bermuda ve Grand Cayman gibi offshore finans merkezleriyle rekabet edebilir hale getirmek amacıyla KPMG'yi mevzuat hazırlaması için tuttuğunu söyledi.
PwC ise 2006 yılından beri "çifte Malta" olarak adlandırdığı bir yapıyı tanıtıyor ve kurumlar vergisi oranlarının tek haneli rakamlara düşebileceğinin reklamını yapıyordu.
Son araştırma, Malta'nın ABD şirketleri için cazibesinin önemli ölçüde arttığını gösteriyor.
Malta'nın 2023 yılında uluslararası asgari vergi rejiminin uygulanmasını altı yıl erteleme kararının ardından, Victoria's Secret, Kraft Heinz ve PepsiCo gibi ABD şirketleri yüzlerce Malta şirketi kurdu.
Gazetenin analiz ettiği ABD menkul kıymet beyanları ve Malta şirket kayıtlarına göre, ABD şirketleri tarafından kurulan Malta yan kuruluşlarının sayısı son üç yılda yaklaşık %70 arttı.
Malta'ya yaptığı bir ziyaret sırasında, New York Times muhabiri çok sayıda ABD şirketinin yan kuruluşunun merkezi olarak kayıtlı olduğu bir adrese gitti.
Muhabir, Skechers, Microchip Technology ve Thermo Fisher Scientific gibi şirketlerin isimliklerinin bulunduğu, ışıkları kapalı ve boş ofislerle karşılaştı.
Malta'nın resmi kurumlar vergisi oranı %35 olmasına rağmen, hissedar geri ödeme sistemi ve diğer yapılar, şirketlerin ödediği fiili vergi oranını bu rakamın çok altına düşürebiliyor.
Malta hükümeti bu planlar sayesinde her yıl yüz milyonlarca Euro gelir elde ediyor.
