Robert Abela, Pazartesi günü iş dünyası liderleri önünde Avrupa Komisyonu'nun Malta için hazırladığı bahar ekonomik tahmin raporunu havaya kaldırdı.
Abela, Malta Ticaret Odası'ndaki dinleyicilere bu belgenin, İşçi Partisi'nin seçim manifestosundaki 6,3 milyar Euro tutarındaki vaatleri ülkenin karşılayabileceğinin kanıtı olduğunu söyledi.
Saatler sonra Alex Borg bahsi yükseltti. PN'nin Malta vizyonunun 6,7 milyar Euro'ya mal olacağını Il-Każin x Times of Malta röportajında açıkladı.
Her iki siyasi lider de kampanyanın ilk iki haftasını seçmenlere yeryüzü cenneti vaat ederek, sonraki iki haftayı ise kendi vaatlerinin rakibinkinden daha inandırıcı olduğunu savunarak geçirdi.
Artık her partinin seçim planının ne kadara mal olacağını biliyoruz ve bu rakamlar, kampanyacılığın nasıl değiştiğine dair önemli bir gerçeği ortaya koyuyor.
Ülke bu devasa harcamaları nasıl karşılayacak? Her iki liderin hesaplarına yakından bakıldığında seçmenlerin tedirgin olması gerektiği görülüyor.
İşçi Partisi'nin Hayalet Treni
İşçi Partisi'nin seçim manifestosu yıllık yüzde 4 GSYİH büyüme hedefi koyarken, Abela'nın atıfta bulunduğu Komisyon raporu bu yıl için yüzde 3,7, 2027 için ise yüzde 3,6 büyüme öngörüyor. Merkez Bankası'nın tahminleri de İşçi Partisi'ninki kadar iddialı değil.
Yüzde 4 ile yüzde 3,7 arasındaki fark önemsiz görünebilir, ancak toplandığında büyük rakamlara ulaşıyor: 0,3 puanlık sapma, her yıl yaklaşık 80 milyon Euro kayıp gelir anlamına geliyor.
Abela'nın açıklaması, İşçi Partisi'nin toplu taşıma vaatlerine ilişkin soruları da yanıtsız bırakıyor.
İşçi Partisi'nin manifestosu, partinin 2,8 milyar Euro değerindeki 15 yıllık 'Malta in Motion' hafif raylı sistem projesinden bahsetse de Maliye Bakanı Caruana, mali projeksiyonlarının bu harcamayı hesaba katmadığını defalarca açıkça ifade etti.
Başka bir deyişle, mevcut durumda İşçi Partisi'nin vaat ettiği toplu taşıma sistemi için para görünmüyor.
PN'nin Hayali Rakamları
PN tarafında ise sorulması gereken daha da fazla soru var.
Alex Borg seçmenlere yeni ve yenilenmiş hastaneler, her yıl bir yeni okul, açık deniz yakıt merkezi yatırımı, bir dizi kişisel ve kurumsal vergi indirimi, düşük elektrik faturaları, tam işlevli bir metro hattı ve azaltılmış ulusal borç vaat etti — hepsini beş yıl içinde.
Bu durum, PN'nin olağanüstü yüksek GSYİH büyümesi beklediğini gösteriyor. Ancak İşçi Partisi'nin aksine PN, herhangi bir mali projeksiyon yayımlamadı. Seçmenler, partinin büyük altyapı planlarını ulusal bütçeyi çökertmeden nasıl finanse etmeyi planladığını hâlâ bilmiyor.
Borg, Hurd's Bank yakıt merkezi gelirlerinin ve yapay zekâ, veri ve 'yeni uzay' sektörlerindeki büyümenin gerekli kaynağı sağlayacağını söylüyor. Ancak PN lideri, henüz varsayımsal olan ve belirsiz gelir kaynaklarıyla kesin taahhütlerde bulunuyor.
Bu yaklaşım, PN'nin 2022 kampanyasından belirgin bir değişim. O zaman parti, seçim programına dayalı ekonomik ve mali tahminlerini ayrıntılı bir belgede yayımlamıştı.
2022'de PN, önerilerinin 6 milyar Euro — artı 'raysız tramvay' vaadi için 2,8 milyar Euro — tutacağını söylemiş ve Malta ekonomisinin bu maliyetleri karşılayacak şekilde nasıl büyümesini beklediğini tablo ve grafiklerle sunmuştu.
Ancak tüm bu çalışma sandıkta karşılık bulmadı; parti İşçi Partisi'ne yaklaşık 40.000 oy farkla kaybetti. Bu sefer PN, seçmenlerin mali ayrıntıyla ilgilenmediğine karar vermiş olabilir.
Rakamlar Tutmuyor
Açık olan şu ki, her iki parti de çok tehlikeli bir popülist oyun oynamaya karar verdi.
Sadece dokuz yıl önce, dönemin İşçi Partisi lideri Joseph Muscat, Milliyetçi Parti'nin 1,1 milyar Euro tutarındaki seçim vaatlerinin tamamen gerçekçi olmadığını ve ulusal maliyeyi çökerteceği uyarısında bulunmuştu.
Şimdi her iki parti de çeşitli vergi indirimleri, hibeler, sübvansiyonlar ve yatırımlarla seçmenlere o tutarın altı katını vaat ediyor.
Vatandaşlar, bir aylık politika rekabeti yerine vergi mükelleflerinin kredi kartlarına yazılacak bir devlet harcaması yarışına maruz kaldı.
