Din l-Art Ħelwa, Cuma günü yaptığı açıklamada katakomblerin bulunduğu bir alanda inşa edilecek yedi katlı konut projesi ve üç katlı yeraltı otoparkı konusundaki ciddi endişelerini dile getirdi.
Onaylanan imar başvurusu (PA/2946/24), ACMUS Group tarafından yapıldı. Proje kapsamında mevcut harap yapılar yıkılarak yerine 47 konut birimi, bir dükkan ve 59 yeraltı garajı inşa edilecek. Söz konusu alan, St Paul's Bay'deki Triq il-Qawra ile Triq il-Fugass kavşağında yer alıyor.
STK, Kültürel Miras Müfettişliği'nin (SCH) İmar Otoritesi'ne onay vermesine rağmen, geçen ay yayımlanan nihai raporun ve Mayıs 2025'teki önceki değerlendirmenin "kaçamak, teknik açıdan yetersiz ve Malta'nın kültürel mirasını koruma görevinin ciddi bir ihlali" niteliğinde olduğunu belirtti.
Din l-Art Ħelwa, müfettişliğin onayının bir koruma direktifinden çok "bu alan için yazılmış bir arkeolojik ölüm ilanını" andırdığını söyledi.
STK, SCH'nin kendi belgelerinin "önemli kültürel miras değerine sahip arkeolojik bulgular" keşfedildiğini — bir mezar odası ve Klasik Dönem taş ocağı dahil — teyit ettiğini vurguladı. Ancak önerilen çözümün, bu kalıntıların yerinde korunması ve halka açılması yerine, uzun vadeli hayatta kalma veya erişilebilirlikleriyle temelden bağdaşmayan koşullar altında üzerlerine inşaat yapılması olduğunu eleştirdi.
Din l-Art Ħelwa, onaylanan planların korumayı iddia ettikleri mirası aslında baltaladığını savundu. Önerilen "tampon bölge"nin, inşaatın "hemen bitişiğinde" yapılmasına izin verilmesi durumunda anlamsız olduğunu belirterek "üzerine inşaat yapılan tampon bölge, tampon bölge değildir" uyarısında bulundu.
STK ayrıca kalıntıların korunması için önerilen yöntemi de eleştirdi. İnşaat sırasında kalıntıların jeotekstil kumaşla örtülmesi planını yetersiz bulan kuruluş, "Bu koruma değil, geçici bir toz örtüsüdür" dedi.
Din l-Art Ħelwa, kazık çakma ve hafriyat dahil inşaat sürecinin "kırılgan kaya oyma katakomblerde geri dönüşü olmayan titreşim, çatlama ve mikro kaymalara neden olacağını" ve üzerine ne konulursa konulsun bunun engellenemeyeceğini vurguladı.
STK ayrıca projenin, kalıntıların kalıcı olarak yapının altına gömülmesiyle halkın erişiminin tamamen ortadan kalkmasına yol açacağı uyarısında bulundu.
"Bu koruma değil, yok etmedir."
Kuruluş, sahada bir arkeoloğun bulunmasının hasarı sınırlamaya yardımcı olabileceğini kabul etmekle birlikte, izlemenin gerçek korumanın yerini alamayacağını vurguladı. Yeni keşifler değerlendirilmeden önce imar izninin prensipte onaylanması kararını eleştiren STK, bu yaklaşımın planlama sürecini tersine çevirdiğini — önce inşaata izin verip miras kaygılarını sonraya bıraktığını — savundu.
Din l-Art Ħelwa, projenin mevcut haliyle ilerlemesine karşı çıktı:
"Geç Klasik Dönem'e ait bir katakombun varlığı, bu projenin ya köklü bir şekilde yeniden tasarlanmasını ya da bu ulusal öneme sahip alanın korunması, incelenmesi ve halka sergilenmesi amacıyla tamamen reddedilmesini gerektirmektedir."
"SCH'nin risk azaltma önlemlerinin bağımsız bir incelemesi yapılana ve katakombla taş ocağının gerçek kapsamı ve önemi belirlenene kadar bu izin iptal edilmeli veya askıya alınmalıdır."
Bu izne ilişkin karar bildirimi 1 Nisan 2026'da yayımlandı. İtiraz etmek isteyenlerin son başvuru tarihi 30 Nisan.
