Pazartesi günü yoğun bir Sahra tozu bulutu Malta üzerine çöktü; gökyüzü gri bir pusla kaplandı ve hava kalitesi endeksleri tehlikeli seviyelere düştü.
Orta Akdeniz'de düzenli olarak yaşanan bu meteorolojik olay, güçlü güney rüzgârlarının taşıdığı toz bulutlarından kaynaklanıyor. Toz bulutu Malta adaları genelinde görüş mesafesini de önemli ölçüde azalttı.
Çevre ve Kaynaklar Otoritesi'nin (ERA) işlettiği hava kalitesi ölçüm istasyonları, gece saatlerinden itibaren aşırı yüksek PM10 seviyeleri kaydetti. PM10 ölçümleri havadaki kaba parçacık yoğunluğunu gösteriyor.
ERA verilerini Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) önerdiği sınırlarla karşılaştıran yerel hava kalitesi takip platformu arja.mt, Malta ve Gozo genelinde hava kalitesinin "son derece kötü" düzeyde olduğunu açıkladı. Hem PM10 hem de daha ince PM2.5 parçacık ölçümleri DSÖ kılavuz değerlerini aştı.
Örneğin Żejtun'da PM10 ölçümleri DSÖ önerilen sınırının 12 katını aştı. Attard'da ise PM10 değerleri DSÖ ortalamasının 14 katına ulaştı.
Xlokk Etkisi
Yoğun pusu, Sahra Çölü'nden büyük miktarda kumu doğrudan çeken özel atmosferik koşullardan kaynaklanıyor.
Meteoroloji Ofisi, olayın Sardunya üzerindeki ve Libya'ya kadar uzanan bir hava basıncı çukurunun yol açtığını ve bu çukurun yavaşça kuzeydoğuya ilerlediğini doğruladı.
Meteoroloji Ofisi sözcüsü şunları söyledi: "Bu nedenle Sahra'dan taşınan askıdaki toz parçacıkları hava koşullarını puslu hale getirdi."
Yoğun atmosferik toz tabakası yere ulaşan doğrudan güneş ışınım miktarını gözle görülür şekilde azaltırken, Meteoroloji Ofisi askıdaki parçacıkların ısıyı da hapsettiğini ve adalarda bölgesel bir ısınma etkisi yarattığını açıkladı.
Hava sıcaklıklarının hafta boyunca en yüksek 23°C, en düşük 14°C arasında seyretmesi bekleniyor.
Rüzgârlar Sahra üzerinden eserken milyonlarca ton küçük kum ve mineral tozunu troposferde binlerce metre yükseğe kaldırıyor. Üst seviye rüzgârlar bu parçacıklı maddeyi yüzlerce kilometre kuzeye, Akdeniz üzerinden taşıyor.
Yağmur bu parçacıkları aşağı yıkadığında, zeminleri, pencereleri ve araçları çamurlu gösteren "kanlı yağmur" olarak bilinen olay ortaya çıkıyor.
Yağmur yağmazsa parçacıklar havada askıda kalıyor ve pazartesi günü görülen puslu manzaraya neden oluyor.
Sağlık ve Günlük Yaşama Etkileri
Bu tür hava olaylarında en büyük endişe halk sağlığı üzerine yoğunlaşıyor.
Mikroskobik PM10 ve PM2.5 parçacıkları solunum sistemine girecek kadar küçük olup özellikle astım veya bronşit gibi rahatsızlıkları olan kişiler için ciddi sorunlara yol açabiliyor.
PM10, çapı 10 mikrometre olan solunabilir parçacıklardır ve tek bir insan saçı telinden çap olarak yedi kat daha küçüktür. PM2.5 ise bundan bile küçük parçacıkları ölçer.
Araştırmalar, Malta'da tespit edilen tüm PM10 parçacıklarının yarısından fazlasının ve tüm PM2.5 parçacıklarının yaklaşık üçte birinin Sahra tozu gibi doğal hava olaylarından kaynaklandığını ortaya koydu. İnşaat, trafik ve havai fişek etkinlikleri de diğer önemli kaynaklar arasında yer alıyor.
Sağlık etkilerinin ötesinde toz bulutu günlük yaşamda da aksaklıklara yol açıyor: güneş panelleri toz kaplandıkça verimliliğini yitiriyor, denizci ve pilotlar ise azalan görüş mesafesiyle mücadele etmek zorunda kalıyor.
Hava Tahmini
Pus pazartesi sabahı hava koşullarını etkilerken, Meteoroloji Ofisi koşulların gün içinde iyileşmesini bekliyor.
Tozu taşıyan güney rüzgârlarının yön değiştirmesi öngörülüyor. Salı gününe kadar daha hafif bir kuzeydoğu esintisinin (kuvvet 2-3) havayı temizlemesi ve ardından doğu-kuzeydoğu yönlü kuvvet 3-4 rüzgâra dönmesi bekleniyor.
Haftanın geri kalanında gökyüzünün çoğunlukla bulutlu kalması, salı ve perşembe günleri sağanak yağış olasılığı bulunuyor.
