Pazartesi günü meydana gelen havai fişek fabrikası patlamasının ardından, olay yerinin yakınındaki tarım alanı gıda güvenliği yetkilileri tarafından test ediliyor. Testler, patlamadan kaynaklanan kimyasal kalıntıların gıda zincirini kirletmesi endişesi üzerine başlatıldı.
Gıda Güvenliği ve Emniyeti Otoritesi (FSSA) yaptığı açıklamada, bölgede testler yürüttüğünü ve bu testlerle "enkaz, yanma kalıntıları veya diğer kirleticilerin gıda, yem ve tarım ürünleri üzerindeki olası etkisini belirlemeyi" amaçladığını bildirdi.
FSSA, "İncelemeler, numune alma ve risk değerlendirmeleri sürüyor ve gerektiği sürece devam edecek" ifadelerini kullandı. Kurum ayrıca patlamanın ardından "acil önleyici tedbirler" aldığını da belirtti.
Malta Gıda Ajansı (MFA) başkanı, Times of Malta'ya yaptığı açıklamada ajansın tüketim güvenliğini sağlamak için FSSA ile yakın işbirliği içinde çalıştığını söyledi.
MFA CEO'su Brian Vella, "Şimdiye kadar herhangi bir risk tespit edilmedi" dedi. Vella, bölgede depolanan samanın daha önce işlenmiş olmasının ve patlama anındaki rüzgar yönünün kalıntıların bölgedeki sebze tarlalarına doğru savrulmasını önlemesinin "şanslı" bir durum olduğunu ekledi.
Vella, ajansın görevlerinden birinin yerel ürünleri tanıtmak olduğunu belirterek, Malta üretimi ürünlerin itibarını korumak için FSSA ile yakın işbirliği içinde çalıştıklarını söyledi.
Kilometrelerce uzaktaki camları kıracak ve depremleri ölçmek için kullanılan Richter ölçeğinde kaydedilecek kadar güçlü olan patlamanın Malta'nın gıda arzına yönelik olası tehlikeleri konusunda endişeler dile getirildi.
Çevre yönetimi uzmanı Brian Restall, Facebook'ta yaptığı paylaşımda kalıntıların potansiyel tehlikelerine dikkat çekerek, Pazartesi günü görülen büyüklükteki patlamaların "kırsal alana büyük miktarda ham, yanmamış kimyasal saçtığını" uyardı.
Restall, havai fişek gösterilerinde renk ve diğer görsel efektler oluşturmak için kullanılan potasyum perklorat ve baryum, stronsiyum, kadmiyum ile arsenik gibi ağır metallerin "su kütleleri için büyük endişe kaynağı" olduğunu yazdı.
Restall, Times of Malta'ya yaptığı açıklamada, kasıtlı olarak ateşlendiğinde bile havai fişek gösterilerinin yapıldığı bölgelerde kimyasallar ve ağır metaller bulunduğunu ve bunun "tüm gıda zinciri için endişelere" yol açtığını anlattı.
Restall, bu tür bileşiklerin sağlık üzerindeki etkilerinin "iyi belgelendiğini" belirtirken, daha fazla bilgi elde edilene kadar kamuoyunda panik yaratılmaması gerektiği uyarısında bulundu.
Patlama bölgesinin çevresinde kapsamlı testler yapılması çağrısında bulunan Restall, "Birilerinin, gıda zincirine giren ürünlerin o bölgedeki üretimden gelip gelmediğini kontrol etmesi gerekiyor... Test yapmak en azından beklediğim şey" dedi.
Restall ayrıca "bölgedeki yüzme havuzlarının bile test edilmesi gerektiğini" sözlerine ekledi.
Kimya öğretim üyesi Colette Pace tarafından 2018 yılında toprak numunelerindeki perklorat seviyeleri üzerine yapılan bir araştırma, en yüksek perklorat seviyelerinin Malta'nın güneyindeki bölgelerden, özellikle Hal Saptan ve Qrendi'den toplanan toprakta bulunduğunu ortaya koydu.
Pace, eski Malta Üniversitesi mensubu Alfred Vella tarafından toz numunelerindeki perklorat seviyeleri üzerine daha önce yapılan araştırmayla birleştirildiğinde, söz konusu çalışmanın "aşırı pirotek aktivite nedeniyle Malta çevresinin perklorat ile kirlendiğini açıkça gösterdiğini" yazdı.
Pace, perklorat kirliliğinin "dünya çapında bir sorun" olduğunu kaydetti. Kirli su, gıda ve tozla vücuda alınabilen bu kimyasal, tiroid bezi ve küçük çocukların gelişimini olumsuz etkileyen sağlık sorunlarıyla ilişkilendirildi.
Pace, yurt dışında yapılan araştırmaların anne sütü, inek sütü ve bebek maması solüsyonlarında perklorat tespit ettiğini, ancak raporunun hazırlandığı tarihe kadar yerel düzeyde herhangi bir çalışma yapılmadığını belirtti.
Pace, "Perklorat konsantrasyonu ile insan sağlığı arasında bir bağlantı olup olmadığını değerlendirmek ihtiyatlı bir yaklaşım olacaktır" dedi.
Pace, "İhtiyat ilkesi, çevredeki kirleticilerin varlığına açıkça neden olan havai fişek faaliyetlerinin yoğunluğunun azaltılması gerektiğini savunur" ifadelerini kullandı.
Pace ve Vella'nın 2019 yılında yaptığı bir araştırma, Malta'nın sınırlı tatlı su kaynaklarının "perkloratın tek bilinen güçlü kaynağı olan havai fişeklerin yakılmasından kaynaklanan çevresel kirlilikten" etkilendiği sonucuna vardı.
Çevre ve Kaynaklar Otoritesi'ne konuyla ilgili sorular yöneltildi.
