Esprimi kurucusu Morgan Parnis, 2026 Malta genel seçimi öncesinde yayımlanan üç anketin performansını değerlendirdi. Kampanyanın son aşamasında yayımlanan üç anket de Labour Partisi'nin zaferini doğru şekilde tahmin etti. Üç anket de hem büyük partiler için belirtilen hata payı içinde kaldı. Uluslararası anket doğruluk standartlarına göre üçü de iyi performans gösterdi.
Bu sonuç, rakamlardan önce açıkça belirtilmesi gereken ana başlıktır. Seçim sonrası yorumların büyük bölümü tek bir rakama, yani mutlak oylardaki farka odaklandı. Oysa bu, bir anketin doğruluğunu ölçmenin en az güvenilir yoludur. Bu yazı, her anketin nihai sonuçla karşılaştırıldığında nasıl performans gösterdiğini, yüzde payının neden önemli ölçü olduğunu ve mutlak oy farkının neden verilerin gösterdiğinden daha yanıltıcı bir hikaye anlattığını açıklıyor.
2026 genel seçimi, Seçim Komisyonu'nun yayımladığı nihai sonuca göre Partit Laburista'ya yüzde 51,8, Partit Nazzjonalista'ya yüzde 44,7 ve diğer partilere yüzde 3,6 oy verdi. Katılım oranı yüzde 87,5 oldu. Bu rakamlar artık kesinleştiğine göre, kampanyanın üç yayımlanmış anketine geri dönüp şu basit soruyu sormak gerekir: anketler ne kadar doğruydu?
Times of Malta tarafından sipariş edilen Esprimi anketi PL'yi yüzde 53,5, PN'yi yüzde 42,9 ve diğer partileri yüzde 3,6 olarak öngördü. Hata payı ±yüzde 4 idi. Malta Today'in kendi anketi PL'yi yüzde 50,6, PN'yi yüzde 44,2 ve diğer partileri yüzde 5,2 olarak tahmin etti. Hata payı ±yüzde 2,6 idi. Profesör Vincent Marmara'nın anketi ise PL'yi yüzde 53,3, PN'yi yüzde 42,8 ve diğer partileri yüzde 3,9 olarak öngördü. Hata payı ±yüzde 2,5 idi.
Katılım: Daha Zor Soru
Anketleri en belirgin şekilde ayıran değişken katılım oranıydı. Bu değişken, seçim anketlerinde tahmin edilmesi en zor olanlardan biri olarak kabul edilir. Çünkü katılımcının niyetinin seçim gününde eyleme dönüşmesine bağlıdır. Üç anket şirketinden yalnızca Esprimi ve Malta Today seçim öncesi son anketlerinde katılım tahmini yayımladı. Esprimi katılımı yüzde 88,9 olarak öngördü, gerçek rakam ise yüzde 87,5 oldu — yüzde 1,4'lük bir fark. Malta Today ise katılımı yüzde 79,2 olarak tahmin etti.
Hata Payı İçinde
Ana parti paylarında en önemli gözlem şudur: üç anket de büyük partiler için belirtilen hata payı içinde kaldı. Bu, anketlerin uluslararası alanda değerlendirildiği standarttır. Bu standarda göre üç anket şirketi de güvenilir bir sonuç ortaya koydu.
Mutlak Oy Farkı Neden Farklı Bir Hikaye Anlatıyor
Seçim sonrası yorumların büyük bölümü iki parti arasındaki mutlak oy farkına odaklandı. Makul bir soru: anketimiz yaklaşık 33.600 oyluk bir fark öngörmüşken, gerçek fark neden 21.700 civarında çıktı? Yanıt, anketlerin neyi ölçtüğünü ve aynı derecede önemli olarak, neyi ölçmediğini anlamakta yatıyor.
Bir anket, belirli bir zaman diliminde seçmen niyetinin yüzde payını ölçer. Seçim gününde her partinin alacağı geçerli oy sayısını tam olarak tahmin etmez ve edemez. Yüzdeden mutlak sayıya geçiş, hiçbir anketçinin önceden bilemeyeceği iki değişkene bağlıdır: kaç kişinin oy kullanacağı ve bu oylardan kaçının geçerli sayılacağı. Bu seçimde Esprimi, PL-PN farkını yüzde 10,6 olarak öngördü; gerçek fark yüzde 7,1 oldu. Bu yüzde 3,5'lik fark, iki büyük partinin tahminindeki sırasıyla yüzde 1,7 ve yüzde 1,8'lik tahmin hatasından kaynaklanıyor. Her ikisi de hata payı içinde kaldı. Bu nedenle büyük demokrasilerde anketler mutlak oy sayıları üzerinden değil, yüzde payı üzerinden raporlanır ve değerlendirilir. Bu uluslararası standarttır ve Esprimi'nin bundan sonra benimseyeceği standart da budur.
Aşağıdaki tablo, parti bazında hem yüzdesel hem de mutlak rakamlarla dökümü gösteriyor.
PL'nin yüzde 1,7 fazla, PN'nin yüzde 1,8 eksik tahmin edilmesi küçük ve hata payı içinde bir hatadır. Ancak bu hata mutlak fark rakamında birikerek manşet rakamını, altta yatan yüzde performansının gerektirdiğinden daha büyük gösterdi. Diğer partiler ise mükemmel hassasiyetle, yüzde 3,6 olarak tahmin edildi.
Uluslararası alanda yaygın olarak anlaşılan ancak Malta tartışmasında nadiren dile getirilen bir nokta var. İki parti arasındaki fark üzerindeki hata payı, her partinin bireysel hata payının yaklaşık iki katıdır. Parti başına ±yüzde 4 hata payına sahip bir anket, iki parti arasındaki farkta yaklaşık ±yüzde 8 hata payı taşır. Esprimi'nin öngördüğü yüzde 10,6'lık fark ile gerçek yüzde 7,1'lik fark arasında 3,5 puan vardır. Bu standarda göre ölçüldüğünde, Esprimi'nin tahmin ve gerçek farkları tolerans sınırları içinde yer alıyor.
Doğruluk, en iyi parti başına ortalama sapma ile ölçülür. Uluslararası alanda kabul gören bu ölçüte göre Esprimi'nin üç kategorideki ortalama hatası yaklaşık yüzde 1,2 oldu. Uluslararası anket araştırmaları, genellikle iki puanın altındaki ortalama sapmayı son derece doğru kabul eder. Çünkü demokrasilerdeki tipik anket hatası yüzde 2 ile 3,5 arasında değişiyor. Bu standarda göre üç Malta anket şirketi de iyi performans gösterdi.
Yüzde payının önemli olmasının metodolojinin ötesine geçen bir başka nedeni daha var. Sayıların sunuluş şekli, insanların bunları nasıl anladığını şekillendirir. On binlerce oyluk fark olarak ifade edilen bir manşet, aynı bulgunun yüzde olarak ifade edilmesinden çok farklı algılanır. Uluslararası alanda iyi belgelenmiş kanıtlar var: kimin kazandığına dair algılar seçmen davranışını etkileyebiliyor. Araştırmacılar buna sürü etkisi diyor. Yayımlanan araştırma sorumluluk taşır, çünkü yalnızca kamuoyunu tarif etmez, onu şekillendirebilir de.
İleriye Bakış
Bireysel parti sonuçlarımız belirtilen hata payı içinde kaldı ve uyguladığımız bilimsel metodolojinin arkasındayız.
