Başbakan Robert Abela, Pazar günü Maliye Bakanı Clyde Caruana’nın gündeme getirdiği nüfus raporunun Kabine tutanaklarının bir parçası olmadığını söyledi.
Abela: Kabine tutanaklarında Caruana’nın nüfus uyarısı raporuna dair kayıt yok
Abela, Lovin Malta, Who’s Who.mt ve Malta Daily gazetecileriyle Pazar sabahı yaptığı röportajda şunları söyledi: “Belge ne Başbakanlık Ofisinde ne de Kabine sekreterliğinde bulunuyor. Bu yüzden Kabine kayıtlarının bir parçası değil. Elimde olmayan bir şeyi yayımlayamam.”
Belgeyi talep edip edemeyeceğine dair soru yöneltildiğinde Abela, “Belgeyi elinde bulunduran kişiye ve belgenin yazarına sorun” yanıtını verdi.
Yabancı işçilerin ailelerini Malta’ya daha kolay getirip getiremeyeceği sorulduğunda Abela, nüfus baskısına ilişkin kaygıları kabul etti. Bazı sınıflardaki yabancı öğrenci sayısına ve acil serviste bekleme sürelerine yönelik şikâyetleri anladığını söyledi.
Abela, uzun süreli oturma başvurularının işlemlerindeki gecikmelerin haklı bir şikâyet olduğunu belirtti. Hükümetin Identità, Jobsplus ve göçmenlik polisi genelinde işlem sürelerini nasıl iyileştirebileceğine baktığını açıkladı. Abela’ya göre işçilerin Malta’da daha uzun süre kalması, işverenlerin deneyimli personelini elinde tutmasına yardımcı oluyor. Aile birleşimi ise daha zor bir konu.
Abela, AB dışındaki işçiler için yıllık çalışma izni yenileme ücretinin iki yıl önceki 300 eurodan reform kapsamında 550 euroya çıkarılmasını savundu. Artışın kamu hizmetlerinin maliyetini karşılamaya yardımcı olacağını söyledi. Malta’nın sağlık ve konaklama gibi sektörlerde hâlâ yabancı işçiye ihtiyaç duyduğunu, işe almanın her sektörün ihtiyaçlarına göre yapılması gerektiğini ekledi.
Abela, itirazlar karara bağlanana kadar imar izinlerinin askıda kalacağını söyledi. Reformla kararlar için süre sınırları getirileceğini belirtti. Ayrıca izin sahiplerinin, itiraz sürerken itiraz edenin mal varlığına ya da maaşına erişimini engellemek için mahkeme kararı almasının önleneceğini ifade etti.
Abela, sanayi alanlarının kaçak yapılara yönelik ayrı uygulamanın dışında tutulacağını söyledi. 1994’ten önce yapılmış, uzun süredir var olan bazı tarla odaları ve konutların farklı ücretlerle bu kapsama girebileceğini ekledi. Tarla odaları için son yapılanma tarihinin henüz belirlenmediğini belirtti.
Abela, DC15’in yerini alacak DC27 politikasının ilkelerinin önümüzdeki haftalarda yayımlanacağını söyledi. 2006 yerel planlarının aynı alan için zaman zaman birbiriyle çelişen yönlendirmeler verdiğini belirterek bu planların daha kapsamlı biçimde gözden geçirilmesi çağrısında bulundu. Gözden geçirmenin mimari özellikleri koruyacağını ifade eden Abela, bu sürecin geliştirme sınırlarının dışındaki arazileri yapılaşmaya açmak için kullanılmayacağını belirtti.
Abela, Bakan Malcolm Paul Agius Galea’nın sözlerini “duyarsız” olarak nitelendirdi. Bu sözlerin sanatçılarla olan güveni zedelediğini söyledi. Agius Galea’yı “samimi bir insan” olarak savunan Abela, bakanın bu güveni yeniden inşa etmek ve sanatçıların çalışmalarını desteklemek konusunda sorumluluğunun farkında olduğunu belirtti.
Jüri yargılamalarına gelince Abela, olası bir incelemenin sistemin bütününe bakması gerektiğini söyledi. Bu incelemede hâlâ mahkemelerde görülen davaların da dikkate alınması gerektiğini ekledi. Jürilerin olguları değerlendirme yetkisini savunan Abela, temyiz sürerken bir inceleme başlatmanın kararın üzerine hüküm vermek anlamına gelebileceğini ifade etti.
Abela, metro veya hafif raylı sistem için yapılacak çalışmaların Malta’nın işletme giderlerine ne kadar harcayabileceğine ve sistemin nerede inşa edilebileceğine bakacağını söyledi. Revize edilen planın maliyetinin 3 milyar euroya yakın olduğunu belirtti. Yolcuların ne ödeyeceği ve devletin ne kadar sübvansiyon sağlaması gerekeceği sorusunu da gündeme getirdi.
Hükümetin özel otobüs şeritlerini geri getirip getirmeyeceği sorulduğunda Abela, 2030’da yapılacak yeni toplu taşıma sözleşmesi öncesinde otobüs güzergâhlarının yeniden tasarlanması üzerine yapılan çalışmaya işaret etti. Feribotları, aktarma otobüslerini, bisiklet yollarını ve park et ve devam et hizmetlerini de andı.
Konut konusunda Abela, fiyatların yükseldiğini kabul etti. Ancak daha yüksek gelirlerin ve vergi indirimlerinin alıcılara yardımcı olduğunu savundu. Yerel hanelerin ev sahipliği oranını yüzde 85 olarak açıkladı. Avrupa ortalamasının ise yüzde 68 olduğunu hatırlattı. Neredeyse 93.000 hanenin evlerinin tamamına sahip olduğunu söyledi.
Abela, Housing Authority’nin equity-sharing (ortak mülkiyet) ve yüzde 10 peşinatlı programlarına işaret etti. İlk kez ev alanlara yönelik avantajlara erişimin genişletildiğini belirtti. Engelli alıcılara sağlanan desteğin 10.000 eurodan 20.000 euroya çıkarıldığını söyledi. Kira sübvansiyonlarından ve uygun fiyatlı konut planlarından da bahsetti.
Abela, Malta’nın ilk yapay zekâ stratejisini 2019’da yürürlüğe koyduğunu hatırlattı ve ikinci stratejisini hazırladığını söyledi. “Hükümetin yapay zekâ eğitim kursunu haftada ortalama 1.000 kişi tamamlıyor. Katılımcılar kursu bitirdiklerinde ücretsiz yazılım alıyor” dedi.
Abela, yapay zekânın çocuklar üzerindeki etkisinin Dublin’de yapılan gayriresmi Avrupa Konseyi toplantısında gündeme geldiğini söyledi. Toplantıda Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, sosyal medya reformunun bu konuyu kapsayıp kapsamayacağını sordu.
“14 yaşında bir kız çocuğunun ebeveyniyim ve çocuklarımızın bir sohbet robotuyla konuşmasından bir ölçüde endişe duyuyorum” diyen Abela, Malta’nın belirli yaşların altındaki çocuklar için kurallar üzerinde konuşması gerektiğini söyledi. WhatsApp’ta kullanılabilen sohbet robotuna dikkat çekti.