Akran baskısı her zaman uyuşturucu ya da çılgın partilerle başlamıyor. Bazen "Hadi, herkes yapıyor" gibi küçük bir cümle, bir çocuğun sırf gruba ait olmak için kendini değiştirmesi gerektiğini hissetmesine yetiyor.
Çocuklar büyüdükçe arkadaşlıkların daha fazla önem kazanması normal ve sağlıklı bir gelişim sürecidir. Ancak bu durum ebeveynler için duygusal olabiliyor çünkü artık çocuğun tüm dünyası anne baba değil.
Yine de ebeveynlerin rolü çok büyük: Baskı arttığında çocuğun sığınabileceği en güvenli liman ve en güçlü destek olmaya devam edebilirler.
Akran baskısı her zaman olumsuz değildir. Arkadaşlar birbirlerini ders çalışmaya, daha kibar olmaya, yeni hobiler denemeye veya daha iyi kararlar almaya teşvik edebilir. Sorun, bu "teşvik" kontrole dönüştüğünde ve çocuk kendini riskli, rahatsız edici veya güvensiz durumlara zorlanmış hissettiğinde başlıyor.
Dikkat edilmesi gereken belirtiler şunlar: düşük ruh hali, uyku veya iştah değişiklikleri, sosyal etkinliklerden kaçınma, okulu asma, ani davranış değişiklikleri, kendine yönelik sert eleştiriler veya sürekli başkalarıyla karşılaştırma. Olumsuz akran baskısı ayrıca zorbalığa (siber zorbalık dahil), alkol, sigara veya uyuşturucu denemelere, güvensiz cinsel durumlara ve hatta tek bir fotoğrafın saniyeler içinde yayılabileceği sexting'e yol açabiliyor.
Peki ebeveynler gerçekten işe yarayan ne yapabilir?
İletişimi açık tutun ve "tabu konu" bırakmayın. Çocuğunuz aşırı tepki vermeyeceğinizi bilirse konuşma olasılığı çok daha yüksek olur.
Doğal gelen "hayır" cümleleri öğretin: "Sağ ol ama benim tarzım değil" veya "Biraz düşünmem lazım" gibi.
Sakin bir özgüven sergileyin. Çocuklar baskı karşısında sizin nasıl davrandığınızı da taklit eder.
Sağlıklı ve toksik arkadaşlıklar hakkında konuşun. "Onlarla görüşmeden önce ve sonra nasıl hissediyorsun?" ya da "Kendini güvende hissediyor musun?" diye sorun.
Plan yapın ve prova edin. Zor senaryoları ve çıkış planlarını birlikte çalışın.
Bir kod kelime belirleyin; çocuğunuz zor durumda kaldığında size mesaj atarak yardım isteyebilsin.
"Suçu ebeveyne at" kartını verin: "Annem babam beni saat 9'da alacak" gibi hazır cümleler işe yarar.
En önemlisi: istikrarlı olun. Evde kendini güvende hisseden çocuklar, dış dünyada da kendilerine sadık kalma olasılığı çok daha yüksektir.
