Andy Burnham, Pazartesi günü Buckingham Sarayı'nda Kral III. Charles ile görüşerek İngiltere'nin yeni başbakanı oldu ve Keir Starmer'dan görevi devraldıktan sonra ülke için vizyonunu açıkladı. Starmer, Pazartesi sabahı Downing Street'ten ayrılırken yaptığı veda konuşmasında, iki yıllık görev süresinin İngiltere'yi daha iyi bir yer haline getirdiğini savundu.
Kral, Starmer'ın istifasını kabul etmek üzere kendisiyle görüştü; ardından Burnham, kralın kendisinden yeni hükümeti kurmasını istediği ve kabul ettiği resmi prosedür için huzura çıktı. 56 yaşındaki Burnham, son 10 yılda Downing Street'e giren altıncı başbakan oldu.
Starmer, Londra'daki ofisi önünde gazetecilere yaptığı veda konuşmasında, "İngiltere'nin artık iki yıl öncesine göre daha güçlü ve daha adil olduğuna eminim" dedi. Sözlerine şöyle devam etti: "İyi bir niyetle, bir gülümsemeyle ve başardığımız her şeyle gurur duyarak ayrılıyorum."
Burnham, iz bırakmak için çok az zamanı olan bir başbakan olarak bir dizi zorlukla karşı karşıya kalacak. The Times'a Pazar gecesi geç saatlerde verdiği röportajda Burnham, on yıllık siyasi çalkantının altına bir çizgi çekmek istediğini söyledi. "Yaptıklarımız işe yaramıyordu. Ben böyle görüyorum. Farklı bir şeyler yapmaya çalışacağım" ifadelerini kullandı.
Burnham'ın ekibine göre, ilk konuşmasında yaşam maliyeti krizi ortamında "hükümete güveni yeniden tesis etmek ve İngiltere'ye daha fazla nefes alma alanı sağlamak için öncelikleri" sıralayacak. Büyümeyi sağlamak ve yetkileri bölgesel topluluklara devretmek de konuşmada yer alması beklenen başlıklar arasında.
Burnham'ın Pazartesi günü üst düzey kabine atamalarını da açıklaması bekleniyor. Tüm gözler, Rachel Reeves'in yerine maliye bakanı olarak kimin geçeceğine çevrilmiş durumda. "Kuzeyin Kralı" lakaplı eski Greater Manchester Belediye Başkanı, Starmer'ın geçen ay istifa etmesinin ardından İşçi Partisi tarafından göreve getirildi. Milletvekilleri, Burnham'ı partinin Nigel Farage'ın göçmen karşıtı Reform UK partisini dizginlemek için en iyi şansı olarak görüyor.
Burnham'ın en acil sorunları arasında durgun ekonomi, yüksek devlet borçlanma maliyetleri, hızla büyüyen sosyal yardım faturası ve Reform'a olan desteği körükleyen küçük teknelerle gelen düzensiz göçmenler yer alıyor. ABD-İran savaşı nedeniyle öngörülemeyen enerji fiyatları ve değişken ABD Başkanı Donald Trump da başbakanlığını olumsuz etkileyebilecek faktörler arasında.
Burnham, The Times'a verdiği röportajda "kamu harcamalarına ve ekonominin yönetimine farklı bir yaklaşım" benimseyeceğini söyledi: "Erken yatırıma, erken müdahaleye, insanları başarıya hazırlamaya ve başarısızlığın bedelini çok daha az ödemeye odaklanacağım." Yaşam maliyetine yardımcı olmak için "erken adımlar" sözü veren Burnham, seçim kampanyası sırasında "insanların mali durumlarıyla ilgili hissettikleri baskıyı" duyduğunu belirtti.
Starmer, İşçi Partisi'ni Temmuz 2024'te 14 yıllık Muhafazakar Parti iktidarının ardından ezici bir seçim zaferiyle iktidara taşımıştı. Haziran sonunda, bir dizi skandal, yanlış adım ve politikadaki U dönüşlerinin liderliğini zedelemesi üzerine başbakanlıktan ve İşçi Partisi liderliğinden istifa edeceğini açıklamıştı. Ancak sadece dört hafta önce milletvekili olarak parlamentoya dönen Burnham'ın, yavaş ekonomik büyüme, yüksek kamu borcu ve hükümet harcamalarını vergi gelirleriyle dengelemesini gerektiren katı mali kurallar nedeniyle manevra alanı oldukça sınırlı.
Burnham, 2001-2017 yılları arasında milletvekili olarak görev yapmış, Tony Blair ve Gordon Brown hükümetlerinde bakanlık yapmıştı. O zamandan beri kendini rahat, samimi bir üslubu parlak sosyal medya videolarıyla birleştirerek "halkın adamı" olarak yeniden konumlandırdı. Ancak önümüzdeki genel seçimin 2029'da yapılması beklenirken, anketlerde Reform'un önde gitmesi nedeniyle işleri düzeltmek için sadece üç yılı var.
Burnham, Cuma günü destekçilerine İşçi Partisi'nin başına geçmesinin partinin işleri yoluna koyması için "son şans" olduğunu söyledi. Eleştirmenler, Starmer hükümetini Temmuz 2024'te seçildiğinde iktidara hazırlıksız yakalanmakla suçlamıştı. Burnham ise bir "planı" olduğunda ısrar ediyor. Ancak İşçi Partisi liderliğine hızlı "taç giyme" töreni, hedeflerine nasıl ulaşacağı konusunda soru işaretleri yarattı.
İlk politika duyurusunu Cumartesi günü yapan Burnham, Starmer'ın amiral gemisi projesi olan ve üç yılda 1,8 milyar sterline mal olması beklenen ulusal dijital kimlik kartı sistemini iptal etti. Bir sözcü, zaman ve kaynakların "yaşam maliyetine yardım gibi en çok ihtiyaç duyulan yerlere" yönlendirileceğini söyledi.
