İngiltere Başbakanı Keir Starmer'a istifa çağrıları Pazartesi günü geç saatlerde yoğunlaştı. Başbakan, iktidardaki İşçi Partisi'nin yerel ve bölgesel seçimlerde ağır yenilgi almasının ardından kendisinden şüphe duyanları yanıltacağına dair söz vermişti.
İşçi Partisi'nin 403 milletvekilinden 70'inden fazlası Starmer'dan görevi bırakmasını istedi. Milletvekilleri, başbakanın partiyi daha cesur ve daha iyi hale getirme sözüne ikna olmadı. Değişim için sabırsızlanan hoşnutsuz seçmenler de bu sözden tatmin olmadı.
Parti kurallarına göre herhangi bir aday, liderlik yarışını başlatmak için 81 İşçi Partisi milletvekilinin yani parlamentodaki partinin yüzde 20'sinin desteğine ihtiyaç duyuyor.
Starmer'a istifa çağrısında bulunanlar arasında istifa eden dört hükümet danışmanı da yer alıyor. İngiliz medyasına göre Dışişleri Bakanı Yvette Cooper ve İçişleri Bakanı Shabana Mahmood, Starmer'a düzenli bir iktidar devrini yönetmesi gerektiğini söyledi.
Sağlık Bakanı Wes Streeting'in parlamento özel sekreteri Joe Morris, X'te paylaşımda bulundu. Streeting'in liderlik yarışını düşündüğü iddia ediliyor. Morris paylaşımında, "Başbakanın artık bu değişimi yönetmek için kamuoyunun güvenine sahip olmadığı açıktır" dedi.
Çevre Bakanı Emma Reynolds'un danışmanı Tom Rutland ise Starmer'ın İşçi Partisi milletvekilleri arasında "yetkisini kaybettiğini" ve "bunu geri kazanamayacağını" söyledi.
Başbakan Yardımcısı David Lammy'nin asistanı Melanie Ward yeni bir liderlik çağrısında bulundu.
Ward, "Keir Starmer, İşçi Partisi'ni değiştirmek için önemli işler yaptı" dedi. Ancak şunu ekledi: "Geçen haftaki seçimlerin mesajı netti; Başbakan bu değişimi yönetmek için kamuoyunun güvenini kaybetti."
"Yeni liderlik" gerekli
İstifa eden Kabine Ofisi danışmanı Naushabah Khan da şunları söyledi: "Güveni yeniden inşa edebilmek ve İngiliz halkının oy verdiği daha iyi geleceği sunabilmek için yeni bir liderlik çağrısında bulunuyorum."
63 yaşındaki Starmer, Temmuz 2024'te ezici bir seçim zaferiyle iktidara geldi. Bu zafer, kemer sıkma önlemleri, Brexit konusundaki iç çekişmeler ve Covid yanıtıyla geçen 14 yıllık Muhafazakar Parti iktidarını sona erdirmişti.
Ancak Starmer bir politika hatasından diğerine sürüklendi. Peter Mandelson'ın Washington Büyükelçisi olarak atanması ve ardından görevden alınması skandalı patlak verdi. Bu skandal, büyükelçinin cinsel suçlu Jeffrey Epstein ile bağlantılarının ortaya çıkmasıyla başladı.
Starmer henüz İngiliz vatandaşlarının yaşam maliyetiyle mücadelesine yardımcı olacak ekonomik büyümeyi sağlayamadı. Ancak ABD Başkanı Donald Trump'a İran konusunda direnmesi nedeniyle övgü aldı.
Geçen hafta seçmenler, Starmer'ın 22 aylık iktidarına yerel ve bölgesel seçimlerde sert bir mesaj verdi. Bu seçimlerde aşırı sağcı Reform UK partisi ve sol popülist Yeşiller, İşçi Partisi'nin aleyhine büyük kazanımlar elde etti.
İşçi Partisi ayrıca Galler Parlamentosu kontrolünü 1999'dan bu yana ilk kez milliyetçi Plaid Cymru'ya kaptırdı. Parti, İskoç Parlamentosu'nda da İskoç Ulusal Partisi karşısında zemin kazanamadı.
Starmer, Pazartesi günkü kritik konuşmasında kamuoyunun ülke, siyaset ve kendi liderliğinden duyduğu hayal kırıklığını kabul etti.
Başbakan, "Şüphecilerim olduğunu biliyorum ve onları yanıltmam gerektiğini biliyorum, bunu yapacağım" dedi.
Starmer ekonomik büyüme, Avrupa ile daha sıkı bağlar ve enerji gibi alanlarda "kademeli değişim" yerine "daha büyük bir yanıt" sözü verdi.
Başbakan ayrıca British Steel'i tamamen kamulaştırma sözü verdi. Brexit konusunda da 2020'deki ayrılıktan bu yana en sert eleştirisini yaptı ve Brexit'in İngiltere'yi daha fakir, daha zayıf ve daha güvensiz hale getirdiğini söyledi.
Yerine kim geçecek?
Konuşmanın ardından Pazartesi günü liderlik yarışını başlatmakla tehdit eden Milletvekili Catherine West, bunun yerine Starmer'ın Eylül ayında yeni bir lider seçimi için takvim belirlemesini isteyen İşçi Partisi milletvekillerinin isimlerini topladığını açıkladı.
Starmer her türlü meydan okumayla mücadele edeceğine söz verdi. Başbakan, İşçi Partisi'nin önceki Muhafazakar hükümetin "kaosunu" taklit etmesi durumunda seçmenler tarafından "asla affedilmeyeceği" uyarısında bulundu. Muhafazakar Parti, 2010'dan bu yana beş başbakan değiştirmiş, sadece 2022'de dört ay içinde üç başbakan görmüştü.
Sağlık Bakanı Streeting ve eski Başbakan Yardımcısı Angela Rayner'ın Starmer'ı görevden uzaklaştırmaya çalışabileceği uzun süredir konuşuluyor.
Ancak her iki isim de İşçi Partisi içinde evrensel olarak popüler değil.
