Milliyetçi Parti'nin (PN) sağlık sözcüsü Stephen Spiteri, dört yıl boyunca mecliste yalnızca üç soru sordu. Hükümetin en yoğun bakanlıklarından birini denetlemesine rağmen bu kadar az soru sorması, onu meclisteki en pasif muhalefet milletvekili yaptı.
Times of Malta'nın meclis kayıtları üzerinde yaptığı analize göre, PN meclis grubundaki tek doktor olan Spiteri, üç sözlü soruyu da aynı gün, 22 Ocak 2024'te sordu. Sorular Sağlık Bakanı Jo Etienne Abela'ya yöneltilmişti ve stokta bulunmayan kanser ilaçları, Mater Dei Hastanesi'ndeki aşırı doz başvuruları ve Mount Carmel Hastanesi'ndeki hastalarla ilgiliydi.
Spiteri'nin meclis sorularının tamamı buydu. 14. yasama dönemi Mayıs 2022'den Nisan 2026'da meclisin feshedilmesine kadar sürdü. Son genel seçimde iki bölgeden seçilen Spiteri, geçen ay yeniden sağlık portföyünün sözcüsü olarak atandı.
Meclis soruları, muhalefet milletvekillerinin bakanları hesap vermeye zorlamak için kullandığı birkaç araçtan biri. İşçi Partisi'nin arka sıra milletvekili Randolph de Battista, Ocak 2025'te istifa etmeden önce yalnızca iki soru sormuştu. Onun yerine seçilen Ramona Attard ise dört soru sordu.
Ölçeğin diğer ucunda ise Milliyetçi Parti milletvekili Jerome Caruana Cilia vardı. 14. yasama döneminde 2 bin 747 soru sorarak meclisteki 79 milletvekili arasında en fazla soru soran isim oldu. Onu sırasıyla Graziella Galea (2 bin 490), Ivan Bartolo (2 bin 449), Chris Said (2 bin 360), Carmelo Mifsud Bonnici (2 bin 320) ve Graziella Attard Previ (2 bin 19) takip etti.
Spiteri'ye ulaşma çabası
Times of Malta, geçtiğimiz hafta boyunca Spiteri'ye neden bu kadar az soru sorduğunu sormak için defalarca girişimde bulundu. Sekiz cevapsız telefon araması, iki kısa mesaj ve meclis adresine gönderilen ancak posta kutusu dolu olduğu için geri dönen bir e-posta bu çabalar arasındaydı.
Bir PN iletişim sözcüsü, Spiteri'ye Times of Malta'nın yorum istediğinin bildirildiğini doğruladı ve "Kendisine geri dönmesini söyledim" dedi. Son olarak, meclis önünde üç kez kapıda beklenmesinin ardından Spiteri görüldü. Kendisine yaklaşıldığında meşgul olduğunu söyleyerek yorum yapmadan uzaklaştı.
Devamsızlık rekoru
Spiteri'nin az sayıdaki meclis sorusu, fiziksel katılım konusundaki zayıf karnesiyle de örtüşüyor. Malta Independent on Sunday'nin geçen ay yayımladığı bir analize göre, Spiteri 14. yasama döneminde en fazla izinsiz devamsızlık yapan milletvekili oldu. 459 oturumun 109'unda izinsiz olarak yoktu; bu, tüm oturumların neredeyse dörtte birine denk geliyor. 87 mazeretli devamsızlık da eklendiğinde, PN sağlık sözcüsü dönem boyunca toplam 196 oturuma katılmamış oldu.
Delia döneminde soru yağmuru
Meclis soruları, Adrian Delia'nın Ocak 2024'te dönemin muhalefet lideri Bernard Grech tarafından yapılan kabine değişikliğinde sağlık portföyünü üstlendiğinde 125'ten fazla sağlık sorusu sorduğunu gösteriyor. Delia, Eylül 2025'te maliye portföyüne geçene kadar bu görevi yürüttü. Delia sağlık sözcüsüyken Spiteri, partinin sosyal politika sözcüsü olmuştu.
Delia'nın soruları; Steward hastaneleri imtiyazları, Mount Carmel'in modernizasyonu, birinci basamak sağlık hizmetleri, elektronik sağlık kayıtları, ilaç kıtlığı, Mater Dei personeli, sağlık çalışanlarının koşulları ve ruh sağlığı hizmetlerini kapsıyordu.
Geçen ay Times of Malta, Muhalefet Lideri Alex Borg'un gölge kabine planlarının, sağlık portföyünü Delia ile Spiteri arasında bölme girişiminin görüşmelerin ardından çökmesiyle sekteye uğradığını ortaya çıkarmıştı.
Sistem sorgulanıyor
Malta meclis prosedürüne göre milletvekilleri, en az üç gün önceden bildirimde bulunmak kaydıyla tek bir oturumda sözlü cevaplanmak üzere en fazla altı soru sorabiliyor. Yazılı cevap istenen sorular için bu üç gün kuralı geçerli değil. Ancak sistemin etkinliği sorgulanıyor; cevapların sık sık soruları geçiştirdiği eleştirisi yapılıyor.
Times of Malta kısa süre önce, geçen yasama döneminde 1200'den fazla meclis sorusunun cevapsız kaldığını ortaya çıkardı. Ulaştırma bakanlığı en fazla cevapsız soruya sahip bakanlık oldu. Mart ayında Eve Borg Bonello, hükümetin reklam harcamalarıyla ilgili 86 sorusunun altı haftadır cevaplanmadığını belirterek bir usul itirazında bulunmuştu.
