Yarım asırdan uzun süre önce tarım alanlarıyla çevrili kırsal bir çiftlik evi olarak başlayan yapı, şimdi Malta'nın en büyük eğlence komplekslerinden biri olarak resmen onaylanmak üzere. Oysa bu noktaya gelene kadar onlarca yıl süren yasadışı yapılaşma, yasaların suiistimali, cezasızlık ve Çevre ile Kaynaklar Otoritesi'nin (ERA) sert itirazları yaşandı.
Planlama Otoritesi, Gianpula sahibi Roger De Giorgio'nun Żebbuġ'da gelişme bölgesi dışında (ODZ) kalan yaklaşık 33 bin 350 metrekarelik tarım arazisi üzerindeki çok sayıda yasadışı yapı ve değişikliği yasallaştırma başvurusunun onaylanmasını tavsiye ediyor.
Karşılığında ise sahibinden sadece 50 bin euro idari para cezası ödemesi isteniyor.
Bu tavsiye, De Giorgio'nun yıllardır süren başarısız yasallaştırma girişimlerinin ardından büyük bir dönüş anlamına geliyor. 1970'lerin başında ilk ruhsatı alan mütevazı çiftlik evi, zamanla Malta'nın en büyük gece hayatı merkezlerinden birine dönüştü.
Önerilen yasallaştırma, yaklaşık 9 bin 700 metrekarelik yasadışı eğlence alanı ve yardımcı tesisleri kapsıyor. Bunlar arasında barlar, mutfaklar, yüzme havuzları, bilet gişeleri, oturma alanları, büfeler, döşeli açık alanlar, sıhhi tesisler, merdivenler, saksılıklar ve onlarca yıl boyunca yapılan yapısal değişiklikler yer alıyor.
Başvuru ayrıca orijinal çiftlik evinin eğlence mekanına dönüştürülmesini ve Gianpula kompleksi genelindeki kapsamlı müdahaleleri de yasallaştırmayı hedefliyor. Planlama Otoritesi'nin dosya sorumlusuna göre, 1978 ve 1994 yıllarına ait hava fotoğrafları, o dönemde bile birçok ekleme ve değişikliğin yapıldığını, işletmenin sonraki yıllarda da büyümeye devam ettiğini gösteriyor.
De Giorgio'nun köklü siyasi ve medya bağlantıları bulunuyor. Eski bir Milliyetçi Parti yetkilisi olan De Giorgio, aile şirketi Elvaston Ltd aracılığıyla Saviour Balzan ile birlikte MaltaToday ve Illum gazetelerinin yayıncısı MediaToday'nin de ortak sahibi.
Elli yılı aşkın sürede, bir zamanların kırsal çiftlik evi, yaz aylarında her hafta sonu binlerce müşteri çeken bir eğlence köyüne dönüştü. Çevre yerleşimlerdeki sakinlerin yüksek ses nedeniyle yaptığı şikayetler ise dikkate alınmadı.
Tavsiye kararı, ERA'nın sert itirazına rağmen geldi. ERA, gelişmenin aşırı arazi kullanımı, sert peyzaj düzenlemeleri ve kırsal alanda yapılaşmanın yaygınlaşması yoluyla 'önemli çevresel etkilere' yol açtığı uyarısında bulundu.
Çevre düzenleyicisi, gelişmenin gürültü ve ışık kirliliğine, çevresel bozulmaya ve gelişme bölgesi dışında (ODZ) ticari faaliyetin yoğunlaşmasına neden olduğunu belirtti.
ERA, alışılmadık derecede sert bir dille, geliştiricilerin önce yasadışı inşaat yapıp daha sonra yetkililerin bu suistimali meşrulaştırmasını bekleme uygulamasını da eleştirdi.
ERA, 'Bir alanı ODZ statüsüne bakmaksızın önce geliştirip, ardından düzenleyici otoritelerin geriye dönük olarak bir oldubittiyi onaylamasını beklemek, prensipte itiraz edilesi bir kötü uygulamadır' diyerek başvurunun tamamen reddedilmesini tavsiye etti.
Kültürel Miras Müfettişliği de ciddi endişelerini dile getirdi. Kurum, izinsiz yapılan kapsamlı çalışmaların tarihi çiftlik evine ve alanın altındaki yeraltı katakomplarına geri dönülemez hasar verdiğini doğruladı.
Planlama Otoritesi'nin kendi ulaşım danışmanları bile başlangıçta Gianpula'nın yarattığı trafik durumunu 'kaotik ve tehlikeli' olarak tanımladı. Sıkışıklık, yasadışı manevralar, yaya güvenliği riskleri ve yetersiz erişime dikkat çekildi. Öneri ancak hafifletme önlemleri ve revize edilmiş trafik düzenlemeleri sunulduktan sonra kabul edilebilir hale geldi.
Tavsiye kararı, bölgenin uzun süreli uygulama geçmişi göz önüne alındığında özellikle dikkat çekici.
2021 yılında Planlama Otoritesi, De Giorgio'ya tarım arazisi üzerine inşa edilen yasadışı bir otoparkın kaldırılması emrini içeren bir uygulama bildirimi göndermişti. Bildirimde ayrıca arazi tesviyesi, kırsal sınır duvarlarının yıkılması, yasadışı erişim yolları, konteynerler ve diğer yapılar gibi bir dizi izinsiz müdahale de yer alıyordu. Bu çalışmaları yasallaştırmaya yönelik daha önceki girişimler, Otoritenin gelişmenin tarım arazisine kabul edilemez zarar verdiği sonucuna varmasıyla reddedilmişti.
Ancak son dosya sorumlusu, Gianpula'nın uzun yıllardır polis ve ticaret ruhsatlarıyla faaliyet gösterdiği ve önerilen müdahalelerin mevcut bir eğlence kullanımına yardımcı nitelikte olduğu gerekçesiyle, gelişmenin prensipte kabul edilebilir olduğu ve idari para cezasının ödenmesiyle yasallaştırılması gerektiği sonucuna vardı.
