Sayın Daniel Holmes, Malta'nın kannabisin eğlence amaçlı kullanımı için yasal ve düzenlenmiş bir çerçeve oluşturmaya başlamasının üzerinden beş yıl geçti. Artık parmaklıkların ardında değilsiniz. Ancak size ve birçok kişiye yapılan haksızlık zamanla ortadan kalkmadı.
2006'da Gozo'daki evinizde kannabis yetiştirdiğiniz gerekçesiyle gözaltına alındınız. Bitkilerin kişisel kullanımınız için olduğunda ısrar ettiniz. 2011'de 10 yıl hapis cezası ve 23.000 euro para cezasına çarptırıldınız. 2024'te tahliye edilmeden önce on yılı aşkın bir süre cezaevinde kaldınız.
Bu nedenle Malta devleti ve kurumları adına bir özür borçlu. Bu, kibar bir pişmanlık ifadesi olmamalı. Hiç kimsenin şiddet içermeyen bir kannabis suçu nedeniyle böylesine cezalandırıcı bir yanıta maruz kalmaması gerektiğinin kamuya açık bir kabulü olmalı.
Sosyal adalet nerede? Onarıcı adalete ne oldu?
Yetişkinler artık sınırlı miktarda kannabis bulundurabiliyor, evde az sayıda bitki yetiştirebiliyor ve lisanslı, kâr amacı gütmeyen kannabis zararı azaltma derneklerinden kannabis temin edebiliyor. Bu değişiklik birçok kişi için küçümsenmeyecek bir fark yarattı. Devlete bağlı Kannabisin Sorumlu Kullanımı Otoritesi (ARUC) da bu değişikliğin etkisini yaşayanlar arasında.
Nitekim 2023 ile 2026 arasında ARUC, kannabis satışı ve lisanslandırmasından yaklaşık 700.000 euro kâr elde etti. Bu oldukça büyük bir rakam ve hepimizi düşündürmeli.
Bu para kannabis topluluğuna nasıl yeniden yatırılıyor? Bu para, Holmes, Marie-Claire Camilleri, Christopher Bartolo ve daha birçok kişinin davalarında olduğu gibi onarıcı adalet için nasıl kullanılabilir?
Reform yalnızca bugün neye izin verildiğiyle ölçülemez. Devletin geçmişte verilen zararları gidermek için ne yaptığıyla da ölçülmelidir. Sosyal adalet, yarı yasal bir pazar açmaktan fazlasını ifade eder. Yasaklamanın en çok zarar verdiği kişilerin çoğunlukla sıradan insanlar olduğunu kabul etmek anlamına gelir: tüketiciler, küçük ölçekli yetiştiriciler, ebeveynler, işçiler ve genç yetişkinler.
Bu insanlar bugün tam olarak korunuyor mu?
Sürücülerin etkisi ölçülmek yerine tükürüklerinde kannabis tespit edildiği için suçlu duruma düşürülmesine yol açan yasal değişiklikler var. Bir de evde yetiştiricilerin “kannabis kokusu nedeniyle kamu rahatsızlığı” suçlamasıyla hedef alınması gizlilik ihlali anlamına geliyor. Bunlar, yasa koyucunun insan hakları ve onur konusundaki ilk vaatlerini unutmuş göründüğünü gösteren açık örnekler.
ReLeaf, tüm kannabis bulundurma suçlamalarının ve şiddet içermeyen diğer kannabis mahkûmiyetlerinin sabıka kaydından (fedina penali) otomatik olarak silinmesi gerektiğini uzun süredir savunuyor. Bu tür suçlardan hâlâ hapiste olan kişilerin de toplumla yeniden bütünleşmelerine pratik destek verilerek serbest bırakılması gerektiğini söylüyor. Bu ilke hâlâ merkezi bir konumda duruyor.
Andrew Bonello, ReLeaf Malta'nın başkanı.