Malta'da kamu sektörü, ülkenin güneş enerjisi altyapısının genişletilmesinde oldukça sınırlı bir rol üstleniyor. Bir yılda sadece iki yeni güneş enerjisi tesisi kuran kamu kurumları, kurulu toplam kapasitenin yalnızca yüzde 2.3'ünü temsil ediyor. Salı günü Ulusal İstatistik Ofisi tarafından açıklanan verilere göre, fotovoltaik sistemler 2025 yılında toplam 351.5 gigawatt-saat (GWh) enerji üretti. Bu rakam, bir önceki yıla göre yüzde 7.5'lik bir artışa işaret ediyor.
Veriler, güneş enerjisi üretimini sektörlere göre ayrıntılandırmasa da, kurulu kapasite ve tesis istatistikleri büyümenin neredeyse tamamının hane halkı ve ticari sektörlerden geldiğini gözler önüne seriyor. Kamu sektörünün 2025 yılında devreye aldığı bu iki yeni tesisle birlikte, kamu sistemlerinin tepe kapasitesi 6.195,2 kilowatt-tepe (kWp) seviyesinden 6.216,8 kWp'ye yükseldi. Bu, sadece 21,6 kWp'lik bir artış anlamına geliyor ve ülkede o yıl eklenen tüm yeni güneş enerjisi kapasitesinin binde ikisinden bile daha azına denk geliyor.
Bu durgunluk yeni bir durum değil. Kamu sektörü son iki yılda sadece dört yeni güneş enerjisi tesisi kurabildi ve 2023'ten bu yana kurulu kapasitesini yalnızca 41,4 kWp artırabildi. Aynı dönemde ticari güneş enerjisi kapasitesi 15.600 kWp'nin üzerinde, hane halkı kapasitesi ise 11.600 kWp'nin üzerinde bir artış gösterdi. Konut tüketicileri ve işletmelerin güneş enerjisi sistemlerine yönelimi her yıl istikrarlı bir şekilde büyümeye devam ediyor. 2025 yılında hane halkı sistemlerinin kurulu tepe kapasitesi yüzde 4.8 artarken, ticari sistemlerdeki büyüme hızı yüzde 5.7 ile çok daha yüksek seyretti.
Kamu sektörü binaları özel mülklere kıyasla daha az olsa da, hükümetin ülke genelinde binlerce mülkü bulunuyor. Ancak bu mülklerin çoğu atıl durumda. Ulusal Denetim Ofisi'nin 2024 yılında yaptığı bir çalışma, devlete ait yaklaşık 4.000 mülkün kullanılmadığını hesapladı ve bu mülkleri ekonomiye kazandırmak için ayrıntılı bir eylem planı bulunmadığını ortaya koydu.
Kamu sektörü güneş enerjisi tesisleri Malta'nın toplam kapasitesinde küçük bir paya sahip olsa da, ticari tesisler için aynı şeyi söylemek mümkün değil. Ticari sistemler tüm tesislerin sadece yüzde 6'sını oluşturmasına rağmen, ulusal güneş enerjisi kapasitesinin yüzde 53.1'ini sağlıyor. Fabrika çatılarından güneş enerjisi tarlalarına kadar uzanan bu ticari tesisler, konut tipi sistemlere göre çok daha büyük. Ortalama tepe kapasiteleri 65,7 kWp iken, ortalama bir konut sistemi sadece 3,5 kWp üretebiliyor. Ülke genelinde ticari fotovoltaik sistemler 2025 yılında 142.400 kWp'nin üzerinde bir kurulu kapasiteye ulaşırken, hane halkı sistemleri 120.000 kWp'nin hemen altında kaldı. Kamu sektörü tesisleri ise 6.200 kWp'nin biraz üzerinde bir kapasiteye sahip.
Güneş enerjisi üretiminde coğrafi dağılıma bakıldığında, Malta'nın toplam güneş enerjisinin neredeyse dörtte biri güneydoğu bölgesinde üretiliyor. Bu bölge, Freeport ve Mqabba gibi yerlerdeki büyük güneş enerjisi tarlalarına ev sahipliği yapıyor. Sliema, St Julian's, Gżira ve çevresindeki kasabaları içeren Kuzey Limanı bölgesi ise mutlak sayılar bakımından en fazla güneş enerjisi sistemine sahip bölge konumunda. Ancak kişi başına düşen sistem sayısına bakıldığında, bu bölge ülke genelinde son sırada yer alıyor.
Bu durumun temel nedeni, yoğun nüfuslu bölgedeki apartman yoğunluğu olabilir. Apartman sakinleri, çatıya erişim, mülkiyet ve onay sorunları gibi engeller nedeniyle güneş enerjisi sistemi kurmakta zorlanıyor. Hükümet, çatı erişimi olmayan ailelerin Su Şirketi (Water Service Corporation) rezervuarlarına kurulacak güneş panellerinden yararlanmasını sağlayan yeni bir destek programı duyurdu. Öte yandan Gozo, kişi başına düşen güneş enerjisi tesisi sayısında ülkeye liderlik ediyor. Ancak adadaki büyüme yavaşlıyor gibi görünüyor: Gozo ve Comino'daki güneş enerjisi üretimi, 2025 yılında ülke genelindeki en düşük büyüme oranı olan sadece yüzde 4.6 ile sınırlı kaldı.
