KOBİ'ler Malta'nın iş ekonomisine katma değerinin yaklaşık üçte ikisini oluşturuyor, iş gücü sıkıntıları sürüyor
Eurostat'ın yeni yayını, KOBİ'lerin iş ekonomisine katma değerdeki payının en yüksek olduğu AB ülkeleri arasında Malta'nın yer aldığını gösteriyor
Küçük ve orta ölçekli işletmeler, Malta'nın iş ekonomisinin yarattığı katma değerin yaklaşık üçte ikisini oluşturuyor. Bu durum, yerel işletmelerin iş gücü sıkıntısından idari yükümlülüklere kadar uzanan zorluklar bildirdiği bir dönemde ülke için önemini ortaya koyuyor.
Eurostat'ın yakın tarihli yayını, Malta'nın KOBİ'lerin iş ekonomisine katma değer katkısının en yüksek olduğu AB ülkeleri arasında bulunduğunu gösteriyor.
2023 yılına ilişkin veriler, KOBİ'leri 250'den az kişi istihdam eden işletmeler olarak tanımlıyor ve sanayi, inşaat, dağıtım ticareti ile pazar hizmetlerini kapsıyor.
Malta'da KOBİ'ler iş ekonomisi katma değerinin yaklaşık üçte ikisini üretti. Bu oranla ülke, daha küçük işletmelere atfedilen pay bakımından yalnızca Estonya, Kıbrıs ve Letonya'nın gerisinde kaldı. AB genelinde KOBİ'ler katma değerin yüzde 50,9'unu oluştururken büyük işletmeler yüzde 49,1'ini üretti.
Blok genelinde KOBİ'ler 2023'te 103 milyon kişiyi istihdam etti ve 5,33 trilyon euro katma değer yarattı. 10'dan az kişi istihdam eden mikro işletmeler, AB iş ekonomisindeki işletmelerin yüzde 94,3'ünü oluşturdu.
2025'te hizmetler Malta'nın toplam katma değerinin yüzde 88,5'ini oluşturdu; bu oran AB'de en yüksek paylardan biri. Hizmetlerin yüzde 89,9 ile en yüksek paya sahip olduğu Lüksemburg'un ardından Malta geldi, Kıbrıs ise yüzde 86,2 ile Malta'yı takip etti. Eurostat, hem Malta'yı hem de Kıbrıs'ı turizme dayalı ekonomiler olarak tanımlıyor.
Bu durum, Malta'nın katma değerinin sanayi, inşaat ve tarım, ormancılık ile balıkçılık gibi diğer sektörlerden gelen payının nispeten küçük kaldığı anlamına geliyor. Diğer üye ülkelerle karşılaştırma belirgin: sanayi İrlanda'da katma değerin yüzde 36,9'unu, Çekya'da yüzde 25,6'sını ve Slovenya'da yüzde 25'ini oluşturdu. Bu arada Romanya, inşaatın AB'deki en büyük katkısını yüzde 9,6 ile kaydetti.
Böylece rakamlar Malta'yı AB'nin en hizmet odaklı ekonomileri arasında gösteriyor. Bu durum, perakende, turizm, profesyonel hizmetler ve diğer hizmet faaliyetlerinin yanı sıra inşaat ve imalat sektörlerinde faaliyet gösteren ülkenin KOBİ'lerinin konumu açısından önem taşıyor.
Eurostat rakamları, Malta'lı işletmelerin bildirdiği işe alım zorluklarına daha geniş bir bağlam da sağlıyor. Malta, 2025'te 20-64 yaş arası kişilerin yüzde 83,6'sıyla AB'de en yüksek istihdam oranını kaydetti, işsizlik ise sadece yüzde 3,1'de kaldı.
Yüksek istihdam ve düşük işsizliğin birleşimi, işletmelerin personel alabileceği istihdam dışı kişi havuzunun nispeten sınırlı olduğu anlamına geliyor. Bu tablo karşısında Malta KOBİ Odası'nın, katılımcıların yüzde 41,8'inin personel sıkıntısını işletmelerini etkileyen iki en önemli konudan biri olarak belirlemesi, firmaların karşı karşıya olduğu işe alım baskılarının yerel bir göstergesi olarak öne çıkıyor.
Malta KOBİ Odası verileri
Malta KOBİ Odası'nın bu yıl yayımlanan ilk çeyrek 2026 KOBİ Barometresi'ne göre personel sıkıntısı, işletmelerin karşı karşıya olduğu en sık dile getirilen sorun olmaya devam etti.
3-17 Nisan tarihleri arasında ankete katılan 382 işletmenin yüzde 41,8'i personel sıkıntısını işletmelerini etkileyen iki en önemli konudan biri olarak gösterdi.
Haksız rekabet yüzde 21,5 ile ikinci sırada yer aldı, trafik sıkışıklığı ve beceri uyuşmazlıkları ise katılımcıların her biri tarafından yüzde 15,7 ile seçildi.
İş gücü endişeleri, Malta'nın AB'de en güçlü işgücü piyasası performanslarından birini kaydetmesine rağmen gündemde. Eurostat verilerine göre Malta, 2025'te 20-64 yaş arası kişilerde yüzde 83,6 ile AB'nin en yüksek istihdam oranına sahipti.
Aynı dönemde işsizlik 2025'te sadece yüzde 3,1'de kaldı; AB ortalaması yüzde 6. Daha düşük oran sadece Çekya'da görüldü.
KOBİ Barometresi, işletme ortamını etkileyen daha geniş endişelere de işaret ediyor. İşletmelere en etkili hükümet desteği biçimi sorulduğunda en popüler yanıt, yüzde 29 tarafından seçilen daha fazla düzenleyici esneklik ve azaltılmış idari yük oldu.
Bir diğer yüzde 22'si mali yardımı işaret ederken, yüzde 17'si tedarik zinciri ve lojistikle ilgili destek talep etti.
Yatırım eğilimi de zayıf kaldı. Katılımcıların neredeyse yarısı -yüzde 49'u- önümüzdeki 12 ayın yatırım için iyi bir zaman olup olmayacağından emin olmadığını söylerken, yüzde 32'si iyi olmayacağını belirtti. Sadece yüzde 19'u iyi bir zaman olacağına inandı.
Olumsuz yatırım koşulları bekleyenlerin oranı, 2025'in son çeyreğindeki yüzde 24'ten arttı.
Dış baskılar da bazı işletmelere yansıyor. Orta Doğu'daki devam eden çatışmanın etkisi sorulduğunda katılımcıların yüzde 13'ü operasyonları üzerinde önemli ölçüde olumsuz etki olduğunu bildirirken, yüzde 32'si olumsuz etkilerin yönetilebilir olduğunu belirtti.
