Son zamanlarda Malta'da bir banka ya da finans teknolojisi şirketinde hesap açtıysanız süreci iyi bilirsiniz. Kimlik kartınızın ön yüzünün fotoğrafı, arka yüzünün fotoğrafı ve kartı yüzünüzün yanında tutarak çektiğiniz bir selfie. Ardından beklersiniz.
Bu rutin nihayet sona erebilir. Malta, Avrupa Dijital Kimlik Cüzdanı için ihaleyi başlattı. Bu cüzdan, plastik kartı çıkarmadan kim olduğunuzu ve yaşınızı telefon uygulamasıyla kanıtlamanıza olanak tanıyacak. Sözleşmenin tahmini tutarı 15,66 milyon euro.
AB kuralları, her üye devletin 2026 sonuna kadar vatandaşlarına bu cüzdanlardan birini sunmasını zorunlu kılıyor. Malta'da projeyi Malta Dijital İnovasyon Otoritesi yürütüyor. Hükümete göre cüzdan sayesinde sakinler internette ve yüz yüze kimliklerini doğrulayabilecek, gerektiğinde yaşlarını teyit edebilecek, ehliyet gibi belgelerini saklayabilecek ve belgeleri elektronik olarak imzalayabilecek.
Fotoğraf rutini neden kalkmalı
Mevcut sistemin asıl sorunu yalnızca zahmet değil. Sizi kontrol eden her şirket, kartınızın, yüzünüzün ve adresinizin kendi kopyasını tutuyor.
Geçen ay bu, teoriden çıktı. Bildirildiğine göre Malta'daki hesaplar, Revolut veri ihlalinden etkilenen 680 hesap arasındaydı. Etkilenen bilgilerin arasında isimler, adresler ve doğrulama fotoğraflarının olduğu bildirildi. Revolut ise sistemlerinin ve müşteri fonlarının etkilenmediğini söylüyor.
Revolut, Malta'daki insanların en fazla 10 kişiden 7'sinin hizmetlerini kullandığını açıkladı. Bu kişilerin her biri hesap açmak için bir şekilde bu fotoğraf rutininden geçti. Bunu kaydolduğunuz her banka, ödeme uygulaması ve çevrimiçi hizmetle çarpın; ortada aynı kartın epey kopyası birikiyor.
Hiç atlanamayan kontroller
Bazı kimlik kontrolleri şirketlerin tercihi. Diğerleri ise yasal zorunluluk. Bankalar, kara paranın aklanmasını önleme kuralları gereği müşterilerini doğrulamak zorunda. Malta Kumar Otoritesi'nden lisans almış çevrimiçi bahis operatörleri de her oyuncu için 'Müşterinizi Tanıyın' (KYC) kontrolü yapmak zorunda.
Düzenlemeye tabi bu kontrollerde belge yükleme rutini en çok yerleşmiş durumda ve bunun maliyeti zamanla en net görülüyor. Malta'da gerçek euro yatırarak çevrimiçi casino hesabı açan ve her adımın ne kadar sürdüğünü ölçen incelemecilere göre, lisanslı siteler yüklenen belgeleri genellikle 24 saat içinde onaylıyor. Yani cüzdanın geçmesi gereken çıta kabaca bir gün.
Teoride cüzdan bu çıtayı kolayca geçmeli. AB çerçevesine göre vatandaşlar kimliklerinin hangi kısmını paylaşacaklarını kendileri seçebiliyor. Yaş kontrolü, kartınızın fotoğrafı hiç el değiştirmeden, yalnızca evet ya da hayır yanıtıyla sonuçlanabilir.
Nelere dikkat edilmeli
İhalenin teklif son tarihi başlangıçta 3 Eylül'dü, ancak sonradan ertelendi. Hükümetin ihale portalında şimdi 2 Aralık görünüyor. Bu tarih, AB'nin yıl sonu hedefinden birkaç hafta önce. Yani Noel'e kadar uygulamanın telefonunuzda olmasını beklemeyin. Asıl soru, hangi işletmelerin cüzdanı gerçekten kabul edeceği.
Bilinmesi gereken iki ayrıntı var. Cüzdan isteğe bağlı olarak tasarlanmış; analog yaşamayı tercih edenler plastik kartla devam edebilir. AB ayrıca ulusal cüzdanların diğer üye devletlerce tanınmasını şart koşuyor. Dolayısıyla prensipte aynı uygulama, Sliema'da olduğu gibi Sicilya'da da kimlik kontrolünden geçmenizi sağlar.
Bankalar, ödeme uygulamaları ve lisanslı operatörler sisteme dahil olursa, kimlik selfie'si sessizce ortadan kalkabilir. Olmazlarsa telefonunuzda parlak yeni bir cüzdanınız olur, ama mutfakta hâlâ kimlik kartınızın arkasını fotoğraflıyor olursunuz.
Telefondaki bir cüzdana kimliğinizi emanet eder misiniz, yoksa plastik kartta mı kalırsınız?
