Malta hükümeti bu hafta yayımladığı yeni eşit ücret şeffaflık kurallarıyla işverenlerin iş başvurusu yapanlara önceki işlerinde ne kadar kazandıklarını sormasını yasakladı.
Resmi gazetede yayımlanan 2026 Eşit Ücret Şeffaflığı ve Raporlama Yönetmeliği, aynı işi ya da eşit değerdeki işi yapan kadın ve erkekler arasında eşit ücret hakkını güçlendirmeyi amaçlayan bir AB direktifini iç hukuka aktarıyor.
Kurallar hem kamu hem de özel sektör işverenlerini kapsıyor ve çalışanlara işverenden ücret karşılaştırma bilgisi alma hakkı veriyor. İş başvurusu yapanlar da işe alım sürecinde şeffaflık kurallarının kapsamına giriyor.
Yönetmeliğe göre işverenler, işe alım süreci tamamlanmadan önce başvuru sahiplerine pozisyona ait başlangıç ücreti veya ücret aralığı hakkında bilgi vermek zorunda. Toplu iş sözleşmesi geçerliyse, ilgili hükümler de başvuru sahibiyle paylaşılacak.
İşverenler ayrıca iş ilanlarının ve unvanların cinsiyet ayrımı gözetmeyecek şekilde hazırlanmasını ve işe alım süreçlerinin eşit ücret hakkını zedelememesini sağlamak zorunda.
Yönetmelikte ücret kavramı geniş tanımlanıyor; sadece temel maaş ya da ücret değil, nakdi ya da ayni her türlü değişken ödeme de bu kapsama giriyor.
Çalışanlar, işverenlerinden yazılı olarak kendi ücret düzeylerini ve aynı işi ya da eşit değerdeki işi yapan çalışanların cinsiyete göre ayrıştırılmış ortalama ücret düzeylerini öğrenme hakkına sahip olacak.
İşverenler bu bilgiyi sekiz gün içinde yazılı olarak vermek zorunda. Ayrıca çalışanlarını her yıl bu haklarını ve nasıl kullanabileceklerini açıklayan bir bildirimle bilgilendirecekler.
Yasa, kadın ve erkek arasındaki tüm ücret farklılıklarını yasaklamıyor. Performans veya yetkinlik gibi nesnel ve cinsiyet ayrımı gözetmeyen kriterlere dayanan ücret farklılıkları hâlâ mümkün. Ancak işverenlerin, eşit işe veya eşit değerdeki işe eşit ücret sağlayan ücret yapıları kurması gerekiyor.
Büyük işverenlerin ayrıca cinsiyetler arası ücret farkı verilerini raporlama zorunluluğu olacak.
250 ve daha fazla çalışanı olan işverenler, 2026 takvim yılını kapsayan ilk cinsiyet ücret farkı raporunu 7 Haziran 2027 tarihine kadar sunmak zorunda. Bundan sonra raporlama yıllık olarak yapılacak. Daha küçük şirketler için farklı raporlama tarihleri uygulanacak; 100'den az çalışanı olan işverenler için raporlama gönüllü olacak.
Herhangi bir kategoride yüzde 5'in üzerinde ve nesnel, cinsiyet ayrımı gözetmeyen kriterlerle açıklanamayan cinsiyet ücret farkı tespit edilen işverenlere, sorunu gidermek için altı ay süre tanınacak.
Çoğu durumda izleme yetkisi Sanayi ve İstihdam İlişkileri Departmanı'nda olacak. Bu kurum, işveren verilerini toplayıp Malta'daki işverenler, sektörler ve bölgeler arasında karşılaştırma yapmaya olanak tanıyan bir formatta yayımlamaktan sorumlu olacak.
Kamu Hizmeti Komisyonu tarafından kamu hizmetinde atanan memurlar için izleme görevi, Başbakanlık bünyesindeki İnsan ve Standartlar Birimi ya da bu birimin sorumluluklarını devralacak herhangi bir kurum tarafından yürütülecek.
Ulusal Eşitliği Geliştirme Komisyonu ise eşitlik kurumu olarak belirlendi.
Yönetmelik kapsamındaki haklarını kullanan ya da olası ihlallere ilişkin yargı süreçlerine katılan çalışanlar, mağduriyete uğramaya karşı korunuyor.
Eşit ücret haklarının ihlali nedeniyle ücret kaybına uğrayanlar, davalarını İş Mahkemesi'ne taşıyarak tüm kayıp ücretini ve ayrıca tazminat talep edebilecek. Kayıp ücret kapsamına geriye dönük ödemeler, ikramiyeler ve ayni yan haklar da dahil.
Yönetmeliğin ihlali cezai suç sayılıyor ve 2.500 ile 5.000 euro arasında para cezası öngörülüyor; bazı durumlarda ceza 7.500 euroya kadar çıkabiliyor.
Yönetmelik ayrıca, mevcut toplu iş sözleşmelerinin yürürlükte olduğu parastatal ya da devlet kurumlarına geçici olarak görevlendirilen veya temin edilen bazı çalışanlar için geçiş dönemine özgü bir istisna içeriyor.
Bu durumlarda çalışanların, görevlendirildikleri ya da temin edildikleri kurumla bağlantılı ücret farkları konusunda yargı yoluna başvurmaları geçici olarak engellenebilecek. İlgili toplu iş sözleşmesinin süresi dolduğunda ise bu çalışanların, görevlendirildikleri ya da temin edildikleri kurumun çalışanlarıyla aynı ücret ve yan haklara hak kazanacağı belirtiliyor.
