Ulusal İstatistik Ofisi’nin perşembe günü açıkladığı verilere göre, yurt içi santral üretimi geçen yıl 2021’den bu yana en düşük seviyeye geriledi. Bu tablo ülkenin enerji sistemindeki çelişkilerin derinleştiğini gözler önüne serdi.
Santraller 2025’te 1.858,3 GWh üretim yaptı. Bu rakam 2024’teki 1.849,9 GWh’nin hemen üzerinde, 2021’de kaydedilen 1.951,8 GWh’nin ise altında kaldı. Duraklama, İşçi Partisi’nin 2013’te iktidara gelirken verdiği yeni ve modern bir santral inşa edip enerji güvenliğini sağlayacağız sözünün üzerinden on iki yıl geçtikten sonra geldi.
Delimara’daki Electrogas santrali projesi, Milliyetçi Parti ve sivil toplum gruplarının defalarca “yolsuzluk anıtı” olarak nitelediği bir yapıya dönüştü.
Bu niteleme, sonrasında yaşananlara dayanıyor. Yargısal soruşturma, 450 milyon euroluk sözleşmenin eski Başbakanlık Müsteşarı Keith Schembri ve eski enerji bakanı Konrad Mizzi’yi içeren yolsuz bir şema için kaynak yaratmak amacıyla “en muhtemel” şekilde verildiği sonucuna vardı. Schembri ve Mizzi, Daphne Caruana Galizia suikastını planlamakla da suçlanan iş insanı Yorgen Fenech ile birlikte şubat 2025’te yolsuzluk suçlamasıyla karşı karşıya kaldı.
Veriler, ülkenin kendi üretim kapasitesi durgun kalırken ithal elektriğe giderek daha fazla bağımlı hale geldiğini gösteriyor. Sicilya ara bağlantısı üzerinden ithalat 2025’te yüzde 6,2 artışla 1.031 GWh’ye çıktı; bu şimdiye kadar kaydedilen en yüksek seviye ve toplam arzın yüzde 32,1’ini oluşturuyor. İhracat 2021’deki 35.887 MWh’den 2025’te sadece 429 MWh’ye çöktü.
Toplam elektrik arzı 2024’e göre yüzde 3,2 artışla rekor olan 3.207,1 GWh’ye ulaştı. Ancak santraller ve yenilenebilirler dahil yurt içi kaynaklardan brüt üretim sadece yüzde 1,6 büyüdü; talepteki tüm artış ithalatla karşılandı. Temmuzda görülen zirve talep 636,6 MW’a ulaştı; bu rakam ara bağlantının 200 MW kapasitesinin üç katından fazla.
Yenilenebilir enerji yüzde 8,1 artışla 363,4 GWh’ye yükseldi ve arzın yüzde 11,3’ünü sağlıyor. Bu oran AB ortalamasının çok altında kaldı ve Malta’nın nihai brüt tüketimde 2030’a kadar yenilenebilir enerjinin yüzde 24,5 olması hedefi için yetersiz. Yenilenebilir üretimin yüzde 96,8’i güneş fotovoltaik kaynaklı; açık deniz rüzgarı hâlâ kullanılmıyor.
Santrallerden kaynaklanan sera gazı emisyonları yüzde 2,4 düşüşle 720 kiloton CO2 eşdeğerine geriledi. Bu, 2023’teki 800 kt zirvesine göre iyileşme anlamına geliyor ancak 2021 seviyesinin yüzde 7 üzerinde. Malta, 2030’da 2005’e kıyasla daha fazla sera gazı salacağı öngörülen tek AB üyesi olmaya devam ediyor.
2026-2027’de tamamlanması planlanan ikinci ara bağlantı 225 MW kapasite ekleyecek. Yurt içi üretim ve yenilenebilirlerde dramatik bir hızlanma olmazsa Malta, arz şokları, fiyat oynaklığı ve perşembe sabahı yaşanan ülke çapındaki kesintinin gösterdiği gibi büyüyen elektrik kesintisi riski karşısında savunmasız kalmaya devam edecek.
