Konut talebi satış ve kiralamada arzın üzerinde seyretmeye devam ediyor. Ancak alım gücündeki sınırlar satın almaları yavaşlatırken, yazın turistik kiralamaya çevrilen daireler uzun süreli kiralama piyasasını daraltıyor.
Malta Merkez Bankası’nın bir raporuna göre konut talebi arzın üzerinde seyretmeye devam ediyor. Buna karşılık yüksek fiyatlar, potansiyel alıcıları satın almayı tamamlamaktan giderek daha fazla uzaklaştırıyor. Bu arada kira talebi kiraları yukarı çekiyor.
Bu sonuçlar, bankanın Ekonomik Analiz Departmanı tarafından hazırlanan 2026 üçüncü çeyreğine ait İş Diyaloğu raporundan çıkıyor.
Rapora göre gayrimenkul sektöründeki temsilciler, hem satış hem kiralama tarafında yoğun bir hareketlilik bildirdi. Ancak satın alınabilirlik koşullarının kötüleşmesi satış koşullarını “zorlu” hale getirdi ve birkaç piyasa segmentinde tamamlanan işlem sayısı azaldı.
Bazı sektörlerde satış hacmi düşse de yüksek konut fiyatları işlem sayısındaki gerilemeyi telafi etti. Bu da piyasanın genel gelirlerini ayakta tuttu.
Raporda konut satışlarına ilişkin bölümde şu ifadeler yer alıyor: “Konut satışlarına gelince, satın alınabilirlikte zayıflama ve daha zorlu satış koşullarına dair görüşler dile getirildi. Yine de yüksek konut fiyatları bazı durumlarda düşük işlem hacmini telafi etti.”
Satın alma gücündeki bu tıkanıklık kiralama piyasasına da baskı yapıyor. Konut alamayan potansiyel alıcılar kiraya yöneliyor. Kiralık konut talebi, özellikle uzun süreli kiralama segmentinde, mevcut arzın üzerinde seyretmeye devam ediyor.
Yaz aylarında ev sahiplerinin konutlarını uzun süreli kiralamadan kısa süreli turistik konaklamaya çevirmesi bu dengesizliği daha da artırdı.
Rapor açıkça şunu belirtiyor: “Yaz döneminde uzun süreli kiralık dairelerin kısa süreli konaklamaya dönüştürülmesi, kiralık konut arzını azaltabilir ve uzun süreli kiralama segmentinde kiraları yükseltebilir.”
Satın alınabilirlik baskısına rağmen güçlü hareketlilik
Tamamlanan satışlardaki yavaşlamaya rağmen inşaat ve gayrimenkul, Merkez Bankası’nın yerel finans dışı şirketlere yönelik anketinde en güçlü performans gösteren sektörler arasında yer aldı.
Sektördeki işletmelerin yaklaşık dörtte üçü üçüncü çeyrekte faaliyetlerinin genişlediğini bildirdi. İşletmelerin yüzde 20’si ise koşulların kötüleştiğini söyledi. Faaliyetlerini genişlettiğini bildiren firmalar için net denge yine de pozitif kaldı ve yüzde 50 oldu. Önceki çeyrekte bu oran yüzde 56’ydı.
Talep; konut geliştirme, konut kiralama ve ticari gayrimenkul alanlarında güçlü kaldı. Özellikle ofis piyasasındaki temsilciler iyi talep bildirdi ve bazı mekânlar tam kapasiteyle çalışıyor.
Sektör, Malta ekonomisindeki en yüksek iş güveni düzeyine de sahip. Firmaların net yüzde 70’i önümüzdeki aylarda faaliyetlerinin artmasını bekliyor.
İşletmeler, mevcut arzdaki süregelen yetersizliğin de desteğiyle satış ve kira talebinin güçlü kalmaya devam edeceğini öngörüyor.
Artan maliyetler ve işgücü açığı
İşletme giderleri hâlâ önemli bir kaygı kaynağı. İşçilik dışı giderlerdeki artışın başlıca nedenleri olarak daha yüksek ulaşım maliyetleri ile hammadde fiyatları gösterildi.
Merkez Bankası, tüm sektörler arasında inşaat ve gayrimenkulde birim maliyetlerde çok önemli artışlar bekleyen işletmelerin oranının en yüksek olduğunu kaydetti. Sektördeki işletmelerin yüzde 19’u önümüzdeki 12 ayda maliyetlerin yüzde 5’ten fazla artacağını öngörüyor.
Nitelikli işgücünün bulunabilirliği önemli bir operasyonel kısıt olarak öne çıkıyor ve işgücü açığı baskıyı artırıyor. İşletmeler personel almakta ve elde tutmakta zorlanıyor. Bu durum çalışanlar için rekabeti körüklüyor ve ücret beklentilerini yukarı çekiyor.
İnşaat firmaları da düzenleyici ve bürokratik kısıtları işlerinin önündeki başlıca engeller olarak sıralıyor. Büyük projeler üstlenmek isteyen yükleniciler için ise büyük kamu ihalelerinin azlığı bir başka kaygı konusu.
Girdi maliyetlerindeki artışa ve satış hacmindeki zayıflamaya rağmen sektör kârlılık konusunda dikkat çekici bir dayanıklılık gösterdi. İnşaat ve gayrimenkul, kâr marjlarında düşüş bildirmeyen tek sektör oldu.
Yatırım ve istihdam beklentileri de olumlu seyrini sürdürüyor. İşletmelerin net yüzde 20’si sermaye harcamalarını artırmayı planlıyor. Bu yatırımlar konut geliştirme, işletmelerin genişlemesi ve BT altyapısının yenilenmesine odaklanıyor.
İstihdam beklentileri de benzer şekilde umut verici. Firmaların net yüzde 40’ı çalışan sayısını artırmayı planlarken, kalan işletmeler personel sayısının değişmeden kalacağını öngörüyor.
