Malta'nın ECOFIN Konseyi'nde desteğini esirgemesinin ardından AB'nin tütün vergisi reformu tıkandı. Bu durum, oybirliği olmadan geçemeyecek bir uzlaşıyı 26 üye devletin geri kalanına bırakıyor. Sigara ve diğer tütün ürünlerinde asgari özel tüketim vergisi oranlarının yükseltilmesi, Avrupa Komisyonu'nun topluluk içi gelirleri artırmaya yönelik yeni stratejisinin birkaç ayağından biri. Ancak vergiler vergilendirme alanına giriyor ve her üye devletin vetosu var. Malta ise süreci durdurmayı tercih etti.
Maliye Bakanı Clyde Caruana, Malta'nın reformun hedeflerini desteklediğini ama esas olarak iki noktaya itiraz ettiğini söyledi. Birincisi, asgari vergi oranının her üç yılda bir enflasyona göre artırılması. İkincisi, üye devletler arasındaki fiyat seviyesi farklarına göre ayarlama yapılması. Bu düzenleme, yaşam maliyetinin daha yüksek olduğu ülkelerde asgari oranların daha yüksek olması anlamına gelecek. Caruana'ya göre herhangi bir vergi artışının Malta gibi küçük bir ekonomide orantısız etki yaratma riski taşıması durumunda itiraz edilmesi doğrudur.
Tütün vergisi gelirleri Malta'da 109 milyon euro, yani toplam vergi gelirlerinin yalnızca yüzde 1,2'si. Bir paket sigaranın fiyatının yüzde 77'si vergi; AB ortalaması ise yüzde 81. Bu da Malta'nın tütün özel tüketim vergisini artırmada çoğu ülkeden daha fazla yol kat etmesi gerektiği anlamına geliyor. Nihayetinde bu artış, Malta'da bir paket sigaranın ortalama fiyatını 60 ila 80 cent yükseltecek. Sarma tütünün fiyatları ise daha sert bir artışla 1,27 euro yükselecek.
Tütün vergisindeki artışın Perakende Fiyat Endeksi (RPI) üzerinden Malta'nın yaşam maliyeti ayarlamasını besleyip besleyemeyeceği belirsiz. Ayrıca bu tür bir günah vergisinin, İşçi Partisi hükümetinin gücendirmek istemediği düşük gelirli bir grubu cezalandırıp cezalandırmayacağı da net değil.
Açıkçası Avrupa Komisyonu Vergilerden Sorumlu Komiseri Wopke Hoekstra'nın Malta ziyaretinin arkasında daha geniş bir gündem olmalı. Malta, Avrupa Komisyonu'nun sanayileri doğrudan vergilendirme planına şimdiden karşı çıktı. Bu plan, hükümetin brüt milli gelire (GNI) oranla ödediği katkının bir kısmını dengeleyecek. Malta'ya göre plan, adayı daha zengin üye devletlere kıyasla orantısız biçimde vurabilir.
AB bütçesi için önerilen beş yeni gelir kaynağı şunlar: emisyon ticaret sistemi; katı karbon emisyonu kurallarına sahip olmayan ülkelerden yapılan ithalata uygulanan CBAM (karbon sınırı düzenlemesi) vergisi; TEDOR tütün vergisi; ve toplanmayan elektrikli ve elektronik ekipmanlara yönelik bir harç.
Malta için asıl tıkanma noktası kesinlikle Avrupa için kurumsal kaynak (CORE). Bu vergi, yıllık net cirosu 100 milyon euro olan şirketlerden ciro dilimlerine bağlı olarak 100.000 ile 750.000 euro arasında değişen bir tutar alacak. Vergi, adanın kârlı sanayilerini toplam gelir üzerinden alınan bir harçla hedef alıyor.
Veto ciddi bir mesele ve küçük bir üye devletin itirazı hafife alınmamalı. Malta hükümeti davasını her zaman anlatmalı, gerektiğinde de yüksek sesle. Çünkü Brüksel'den gelen uyumlaştırılmış vergilendirme, bizim gibi mikro ekonomiler için her üye devlette aynı ekonomik sonuçları doğurmak zorunda değil.
Tütün vergisi reformunun açık bir amacı var: yeni tütün ürünlerine ayak uyduramayan bir Avrupa çerçevesini güncellemek ve AB genelindeki vergi farklılıklarını ele almak. Bu, sadece hızlı bir gelir kaynağı bulma çabası değil.
Malta, Avrupa'nın geri kalanının ilerlemesine izin verebilir. Bunu onaylayarak değil, açık çekincelerle çekimser kalarak yapabilir. Ama bu makul orta yolun iki yönlü bir yol olması gerekiyor. Hoekstra, Malta ekonomisinin Avrupa'nın çevresinde nasıl işlediğini ve hizmet ekonomisine ağır bağımlılığını açıkça kavrayarak Brüksel'e dönmeli. Küçük bir ada ekonomisinin, Avrupa'nın dev ekonomilerinin çekim gücüne karşı esnekliğe ve vergi egemenliğine ihtiyacı var.
Yine de hükümetin direncinin Malta'nın ekonomik çıkarlarını savunmak kadar seçmeni kızdırma korkusuna dayandığı yönündeki şüphe sürüyor. Malta'nın vetosunu koyacağı mücadele gerçekten tütün vergisi mi olmalı?