Malta'nın seçim süreci oldukça karmaşık bir yapıya sahip. Seçmenler sandık başına gidip yalnızca tercih ettikleri partiye oy vermiyor. Bunun yerine adayları sıralıyor ve parti çizgilerini aşabiliyorlar. Ancak ilk sayım oyu fiilen tercih edilen partiye verilmiş sayılıyor.
Seçim vaatlerini takip etmek de zor olabiliyor. Siyasi partiler geniş kapsamlı sözler veriyor ve seçmenler bu vaatlerden hangilerinin tutulabileceğini değerlendirmek zorunda kalıyor.
2026 yılında ise teknolojik gelişmeler sayesinde seçmenler artık manifestoları okumak veya aday tercihlerini en etkili şekilde nasıl sıralayacaklarını hesaplamak için saatler harcamak zorunda değil. İşte 30 Mayıs'ta yapılacak genel seçim için seçmenlerin daha bilinçli karar vermesine yardımcı olabilecek üç web sitesi.
Reality Check Malta
Kampanyanın başında siyasi partiler her gün yeni vaatler veriyordu ve söylenenleri takip etmek her zaman kolay olmuyordu. Ancak Reality Check Malta bu süreci insanlar için kolaylaştırdı.
'Kim hayal satıyor?' sloganıyla yola çıkan site, her siyasi partinin verdiği vaatleri yapay zeka kullanarak takip ediyor. Her vaade bir uygulanabilirlik puanı veriyor ve bu vaadin normal bir yasama döneminde gerçekten hayata geçirilip geçirilemeyeceğini değerlendiriyor.
Genel olarak bir vaat şu koşulları sağlıyorsa uygulanabilir kabul ediliyor: Mevcut bütçe kalemleri içinde finanse edilebilmesi, yürütme yetkisi kapsamında olması, alışılmış uygulama biçimlerine uyması ve belirsiz üçüncü taraflara bağımlı olmaması.
Adının açıklanmasını istemeyen sitenin yapımcısı, Times of Malta'ya tarafsız bir sistem oluşturmak ve bu sistemin siyasi partiler ile önerilerini nasıl değerlendireceğini görmek istediğini söyledi.
"Bir akşamda kurdum. GPT ve Gemini'nin çeşitli modellerini birleştirerek bilgileri topladım ve ayrıştırdım. Yapay zekanın kendi projesi olarak çalışmasına, kendi kaynaklarını araştırmasına ve kendi kararlarını vermesine izin verdim."
Sitenin mevcut verilerine göre İşçi Partisi yüzde 82 oranında gerçekçi bulunan politika platformuyla başı çekiyor. Milliyetçi Parti'nin (PN) politikaları ise yüzde 79 puan aldı. ADPD ve Momentum ise yüzde 76 ile berabere durumda.
Malta Elections
Realitycheckmalta.com'u öneri araştırmanız için kullandıktan sonra, Malta Elections size Malta'daki seçimlerin tarihsel arka planını, bölgenizdeki adayları ve kampanya boyunca kamuoyunun nasıl değiştiğini gösteren bir anket takipçisini sunabilir.
Site, veri, strateji ve pazarlama odaklı yeni bir girişim olan 110 Analytics tarafından kuruldu.
Şirketin kurucusu Glen Sultana, sitenin arkasındaki fikrin verileri kullanıcı için yorumlamadan seçim sonuçlarına erişim sağlayan tek bir panel sunmak olduğunu söyledi.
Sultana, "Site bilinçli olarak açıklayıcı ve veri odaklı. Yorumlayıcı değil. Analiz yapıyoruz ama insanlara ne düşüneceklerini söylemiyoruz. Sayıların konuşmasına izin veriyoruz. Bu bilinçli bir tercih" dedi.
Anket takipçisi, tüm kamuoyu anket sonuçlarını topladığı ve tek bir grafikte gösterdiği için benzersiz bir özellik taşıyor.
Sultana, "Malta'daki her anket şirketi en doğru sonucu verdiğini iddia ediyor" dedi.
"Bu yüzden tarihsel olarak hangi anketlerin gerçekten doğru çıktığına dair verileri, her anket şirketinin oylamadan önceki son anketiyle birlikte bir araya getirdik. İnsanlar kendileri karar verebilir."
