Meclis Kamu Hesapları Komitesi (PAC), çarşamba günü Ulusal Denetim Ofisi'nin (NAO) 2023 yazında Malta genelinde yaşanan yaygın elektrik kesintilerine ilişkin raporunu incelemeye başladı. Temmuz 2024'te yayımlanan NAO raporu, Enemalta'nın resmi planlama ve elektrik dağıtım ağına yaptığı yatırımda kesintilere katkı sağlayan birkaç eksiklik tespit etmişti.
Enemalta, yıllar boyunca sermaye harcama bütçelerinde ayrılan tutarların tamamını harcamadı. İncelenen dönemde yüksek gerilim dağıtım ağına yapılan toplam yatırım da azaldı. Bu süreçte sıcaklıklar artarken elektrik talebi, ekonomik büyüme ve gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) yükseliyordu.
NAO'nun 2024 raporu, geçen yaz uzun süren ve ağ arızalarından kaynaklanan elektrik kesintileriyle yeniden gündeme geldi. Kesintiler halkın tepkisine yol açtı ve Başbakanı etkilenen insanlardan “koşulsuz özür” dilemeye yöneltti.
Komitedeki muhalefet üyeleri bunun ardından NAO raporunu görüşmek istedi. Ancak hükümet üyeleri buna karşı çıktı. Onlara göre komite konuyu ancak NAO'nun 2024 denetimine ilişkin takip raporunu yayımladıktan sonra ele almalıydı.
Hasarlı yeraltı eklemleri
Denetim bu eksikliklerin kesintilere katkıda bulunduğunu gösterse de Baş Denetçi Charles Deguara, çarşamba günü milletvekillerine bunların tek neden olarak gösterilmediğini söyledi.
2023 kesintilerinin temel nedeni, yüksek gerilim dağıtım ağındaki yeraltı kablo eklemlerindeki hasar oldu. Eklem arızaları kendi başına alışılmadık bir durum değil. Ancak 2023 yazında arızaların bu kadar yoğunlaşması olağanüstüydü.
NAO temsilcileri, komitede görev yapan milletvekillerine farklı yıllara ait aylık ortalama sıcaklık verilerini de sundu. Yüksek sıcaklıklarla uzun süren elektrik kesintileri arasında güçlü bir ilişki bulduklarını belirttiler. Yine de kesintilerin yalnızca yüksek sıcaklıklara bağlanamayacağını vurguladılar.
Milletvekillerine göre NAO, Enemalta'nın elektrik dağıtım ağına yaptığı yatırım hakkında bir takip raporu hazırlıyor. Baş Denetçi, bu raporun ocak 2027'ye kadar bekleniyor olduğunu söyledi.