Pazartesi günü Naxxar yakınlarındaki bir havai fişek fabrikasını yerle bir eden güçlü patlama, bu tesise yapılan ilk saldırı değil. Sekiz yıl önce, neredeyse aynı günlerde, Lourdes Havai Fişek Fabrikası bir dizi patlamayla sarsılmış ve iki kişi ağır yaralanmıştı. Yaralılardan biri daha sonra hayatını kaybetti.
2018'deki olay da Pazartesi günkü gibi havaya duman bulutları yükseltmiş ve Pembroke, Għargħur ve St Paul's Bay dahil komşu bölgelerdeki sakinler tarafından duyulmuştu. Ancak son patlamadan farklı olarak, 2018'deki patlama fabrikayı tamamen yok etmemiş, sadece bir odanın çatısını uçurmuştu. Havadan çekilen görüntülere göre dünkü patlama tesisi tamamen yok etmiş görünüyor.
Sulh ceza soruşturmalarının bulguları kamuoyuyla paylaşılmadığı için altı yıl önceki patlamanın nedeni hâlâ bilinmiyor. Ne var ki Malta, yıllar içinde düzenli olarak havai fişek fabrikası felaketleri yaşadı ve sektörü reforme etme konusunda isteksizlik göze çarpıyor.
Haziran 2022'de Mosta yakınlarındaki bir havai fişek fabrikası alev aldı. Olayda iki adam yaralandı ve patlama tüm adada şok dalgaları yarattı. Bir pirateknik uzmanı, patlamanın nedenini sıcaklık, nem ve rüzgâr yönünün ölümcül bir bileşimine bağladı.
Aynı yıl içinde Kirkop'taki bir havai fişek fabrikası iki ayrı patlamayla infilak etti. Olayda bir adam hayatını kaybetti, üç kişi hastaneye kaldırıldı. İkinci patlama, depremleri ölçmek için kullanılan sismik aktivite izleme cihazları tarafından bile algılanacak kadar güçlüydü.
Kirkop patlamasında hayatını kaybeden 64 yaşındaki Leonard Camilleri, on yıl önce havai fişek hazırlamak için kullanılan küçük bitişik bir odada yaşanan benzer bir patlamadan sağ kurtulmuştu.
Önceki yıllarda da havai fişek fabrikası felaketleri düzenli olarak yaşanıyordu. Bunların doruk noktası, Għarb'taki Farrugia Brothers Fabrikası'nda üç kişinin hayatını kaybettiği 2010 trajedisi oldu.
2010 olayına ilişkin bağımsız bir rapor, ertesi yıl Malta Üniversitesi eski rektörü Alfred Vella başkanlığındaki bir komisyon tarafından yayımlandı. Rapor; tehlikeli kimyasal karışımların acilen yasaklanmasını, havai fişeklerde kullanılan kimyasallar için test merkezleri kurulmasını ve nakliye araçlarının iyileştirilmesini önerdi.
Uzman raporları
Bu raporu 2007 ve 2005 yıllarında hazırlanan uzman raporları izledi. 2005 raporu dönemin hükümeti tarafından hiçbir zaman kamuoyuyla paylaşılmadı. 2007 raporu ise iki yıl önceki raporun tavsiyelerini dikkat çekici bir şekilde yineledi; ancak bu tavsiyeler hiçbir zaman uygulanmadı.
2014'te yeni havai fişek kuralları yürürlüğe girdi. Bu kurallar arasında komisyonun önerdiği potasyum klorat ve metalleri içeren karışımların yasaklanması da yer aldı.
Yeni düzenleme havai fişek üretiminde kullanılan bazı kimyasalların miktarlarına sınırlamalar getirdi. Ayrıca üreticilere kullanılan ana malzemenin saflığı hakkında yazılı beyan verme zorunluluğu ve fabrikalar için 300.000 Euro zorunlu sigorta teminatı şartı getirildi.
Ancak yönetmelik, kurulun tüm tavsiyelerini benimsemekten uzaktı. Örneğin kimyasal test merkezi kurma şartı düzenlemeye dahil edilmedi.
Bu arada komisyon tarafından 1980 ile 2010 yılları arasında yaşanan 99 kazanın analizi yapıldı. Analiz, havai fişek kazalarının yıllar içinde sıklığının arttığını ve ölüm ile yaralanmaların 2005'te zirveye ulaştığını ortaya koydu.
Analize göre, ülke büyüklükleri dikkate alındığında, İngiltere'de yıllık fabrika kaza oranı 0,0001 (yani Malta için 250 yılda bir kazaya eşdeğer) iken, Malta'da yıllık ortalama 2,3 kaza yaşandı.
