Malta Eşitliğin Teşviki Ulusal Komisyonu (NCPE), Perşembe günü hükümet ve muhalefete, Ulusal İnsan Hakları ve Eşitlik Komisyonu'nu kuran yasa tasarısının durdurulmasının ardından “çok ihtiyaç duyulan” reformu ilerletme çağrısı yaptı.
NCPE, Perşembe günü yaptığı açıklamada, insanları ayrımcılıktan koruyan yasal çerçevelerin “nihayet elden geçirilmesi” gerektiğinin altını çizdi ve sürecin engellenmesinden duyduğu “hayal kırıklığını” dile getirdi.
Eski İşçi Partisi Avrupa Parlamentosu üyesi Cyrus Engerer ise tasarının durdurulmasını “kaçırılmış bir fırsat” olarak nitelendirdi ancak bunun aynı zamanda yasanın “daha güçlü ve doğru hale getirilmesi için bir şans” olduğunu söyledi.
Üçte iki çoğunluk gerektiren yasa tasarısı, Çarşamba akşamı muhalefet milletvekillerinin son oylamadan önce salonu terk etmesiyle parlamentodan geçemedi.
Muhalefetin oturumu terk etmesi, işveren, işletme, sigorta, eczacı, kadın ve kilise okullarını temsil eden kuruluşların artan eleştirilerinin ardından geldi. Bu kuruluşlar, anayasal ve toplumsal açıdan bu kadar önemli bir mevzuatın daha geniş bir istişare yapılmadan onaylanmaması gerektiğini savunuyordu. Ana muhalefetteki Milliyetçi Parti insan hakları komisyonu kurulmasını prensipte desteklediğini, ancak sivil toplum ve parlamentoyla daha fazla istişare yapılmadan yasanın ilerlememesi gerektiğini belirtti. Engerer, muhalefetin ayrıca yasa tasarısındaki anti-deadlock mekanizmasına ilişkin endişelerini aktardı.
Engerer, oylamanın ardından yaptığı açıklamada bu endişeleri kabul ederek, muhalefet milletvekili Rebekah Borg tarafından önerilen bazı değişikliklerin yasayı “gerçekten güçlendirebileceğini” ve yasama sürecinde bu tür katkıların önemli olduğunu ifade etti.
Engerer daha sonra ileriye dönük üç öneri sundu. İlk olarak, muhalefeti komisyonun kurulmasına açıkça destek vermeye çağırdı ve sessiz kalmanın sadece “etrafta dolaşan dezenformasyonu beslediğini” söyledi. İkinci olarak, Cutajar'ın hazırladığı yasa tasarısını güçlü bir temel olarak nitelendirmekle birlikte, sivil toplum kuruluşları, akademisyenler ve insan hakları alanında çalışan diğer kişilerin katkılarıyla yasanın daha da geliştirilebileceğini belirtti. Üçüncü olarak da hükümete, yaz tatilinin ardından tasarıyı parlamentoya geri getirmesi çağrısında bulundu ve bunun ideal olarak milletvekillerinin dönüşünde tartışılıp kabul edilecek ilk mevzuat olması gerektiğini söyledi.
Ancak Perşembe günü, yerini yeni önerilen komisyona bırakacak olan NCPE, tasarının Komisyonu Parlamento'ya karşı sorumlu hale getirerek bağımsızlığını güçlendireceğini söyledi.
2004 yılında kurulan NCPE, “eşitlik yetkisini koruyan, güçlendiren ve genişleten” ve aynı zamanda “Malta'da halihazırda bulunmayan” insan hakları yetkisini de üstlenecek daha güçlü bir yasal çerçeveye sahip yeni bir Komisyon kurulması için sürekli çağrıda bulunuyor.
Komisyon, Eşitlik Bakanı Rosianne Cutajar tarafından hazırlanan tasarının, mevcut eşitlik mevzuatındaki eksiklikleri gideren ve kapsamını insan haklarını da içerecek şekilde genişleten “daha tutarlı ve sağlam” bir eşitlik çerçevesi oluşturacağına dikkat çekti.
NCPE, “Bu yasanın yürürlüğe girmesi, Komisyon'un mevcut yetkisini veya çalışmalarını azaltmayacaktı. Aksine, daha güçlü bağımsızlık, artırılmış kaynaklar ve daha sağlam bir kurumsal çerçeve yoluyla farklı ayrımcılık alanlarını ele alma kapasitesini artıracaktı” dedi.
Komisyon, yasaların kabul edilmesinin “gerçekten önemli olanı güçlendireceğini: herkes için eşitlik ve insan haklarını etkin bir şekilde koruyabilecek ve teşvik edebilecek daha güçlü bir Komisyona erişilebilirliği” ifade etti.
Ayrı bir açıklama yapan Momentum partisi, yasa tasarısının hedefini desteklediğini ancak Komisyonun bağımsızlığını garanti altına almak için önemli güvencelerin eksik olduğunu savundu. Parti, atama sürecinin bakanlık etkisinden tamamen çıkarılması ve nihai versiyonun, insan hakları konusunda uzman bağımsız sivil toplum kuruluşları tarafından titizlikle incelenmesi gerektiğini belirtti.
Ulusal İnsan Hakları ve Eşitlik Komisyonu'nun kurulması 2014'ten bu yana tartışılıyor; çeşitli istişare turları ve 2022 genel seçimleri öncesinde parlamentonun feshedilmesiyle sonuçlanan önceki bir parlamento süreci de yaşanmıştı.
