Malta'da seçim günü sandık başına giden seçmenler, oy pusulasına tercih sırasına göre numara yazıyor. En beğendikleri adayın yanına '1', ikinci tercihleri için '2', ardından '3', '4' ve devamını işaretliyorlar.
"Tek devredilebilir oy" (single transferable vote) olarak bilinen bu sistem sandıkta oldukça basit görünüyor. Ancak oylar Naxxar'daki sayım merkezine ulaştığında nasıl hesaplandığını çoğu kişi bilmiyor.
Yeni bir web sitesi olan Vot.mt, tam da bunu açıklamayı amaçlıyor.
Malta'nın seçim sistemine göre seçmenler, 13 bölgenin her birinden beş milletvekili seçiyor. Düzeltme mekanizmaları parti ve cinsiyet bazında orantılılığı sağlıyor.
Site, 2008'den bu yana Malta'nın 13 bölgesinin tamamı için geçmiş seçimleri simüle ediyor.
Site verilerini seçim sicilinden aldı ve her adayın hangi oy transferleriyle seçildiğini ortaya koydu.
Kullanıcılar sitede son dört genel seçimden herhangi birinde herhangi bir bölgeyi seçebiliyor. Ardından seçim günü doldurulan oy pusulasına benzer bir ekranla karşılaşıyorlar. Adayları tercih sırasına göre sıralayarak pusulayı doldurabiliyorlar.
Pusula doldurulduktan sonra simülasyon başlıyor. Kullanıcılar oylarının bir adaydan diğerine nasıl transfer edildiğini adım adım görebiliyor.
Sitede kullanılan verileri derleyen David Grech, "Bazı sandalyeler sadece bir avuç oyla belirlenmiştir" dedi.
Grech'e göre örneğin 2013'te Gozo bölgesinde PN'nin beş sandalyeden üçünü kazanması bekleniyordu. Ancak Justyne Caruana, partiler arası oy geçişleri sayesinde sadece dokuz oy farkla İşçi Partisi'ne üçüncü sandalyeyi kazandırdı.
Aynı yıl PN'li Claudette Buttigieg, İşçi Partisi'nden Edward Zammit Lewis'e dokuz oy farkla sandalyesini kaybetti.
Web geliştirici Alex Portelli, birkaç ay önce simülatörü kurma fikriyle Grech'e başvurdu. Tasarımcı Andrea Delicata ile birlikte üçlü, siteyi perşembe öğleden sonra yayına aldı.
Grech, simülasyonun oyun etkisini en üst düzeye çıkarmanın en iyi yolunun mümkün olduğunca çok adaya oy vermek olduğunu gösterdiğini söyledi.
"Bir partiyi destekliyorsanız ve tüm adaylarına oy verdiyseniz, diğer partilerin adaylarına da oy vermeye devam etmek fark yaratabilir ve kimin seçileceğini belirleyebilir" dedi.
Grech, "Desteklediğiniz partiden olmasalar bile sizi parlamentoda temsil ediyorlar" diye ekledi.
Simülasyonlar şu an yalnızca 2008'den itibaren mevcut olsa da Vot.mt ekibi, veritabanını Malta'da tek devredilebilir oy sisteminin ilk kullanıldığı yıl olan 1921'e kadar genişletmeyi planlıyor.
