Milliyetçi Parti (PN), son günlerde binlerce haneyi ve işletmeyi etkileyen elektrik kesintileri nedeniyle Enerji Bakanı Miriam Dalli hakkında gensoru ve güvensizlik önergesi sundu. Bakan Dalli, siyasi sorumluluğuyla ilgili sorulardan kaçınırken, muhalefet partisi önergeyi parlamentoya taşıdı.
Muhalefet lideri Alex Borg ve enerji ile çevre sözcüsü Mark Anthony Sammut tarafından sunulan önergede, Başbakan Robert Abela'dan Dalli'nin derhal istifasını istemesi ya da onu görevden alması talep edildi. Muhalefet, hükümetin temel bir hizmeti sağlamakta başarısız olduğunu belirterek, yazın zirvesinde ailelerin ve işletmelerin saatlerce elektriksiz kaldığını vurguladı.
PN, Dalli'nin portföyündeki başarısızlıkların insanların hayatını ve sağlığını doğrudan etkilediğini ve bakanın siyasi sorumluluk üstlenmesi gerektiğini savundu. Parti, son kesintilerin 2023 yazında yaşanan krizin bir tekrarı olduğunu ve hükümetin dağıtım sistemine yönelik büyük yatırım vaatlerine rağmen sorunun çözülmediğini ifade etti.
Önergede ayrıca Ulusal Denetim Ofisi'nin (NAO) elektrik dağıtım şebekesi planlaması ve yatırımlarına ilişkin raporuna atıfta bulunuldu. PN'ye göre raporda Enemalta'nın planlamasında ciddi eksiklikler tespit edildi ve önceki krizin temel nedeninin dağıtım şebekesine yetersiz yatırım yapılması olduğu sonucuna varıldı.
Muhalefet, hükümeti Malta'nın nüfusu ve ekonomisi büyürken artan elektrik talebini planlamamakla suçladı. Ülkenin, hükümetin kendi politikalarının yol açtığı büyümeye ayak uyduramayan bir altyapıyla baş başa kaldığı belirtildi.
PN, kesintilerin boyutuna rağmen Dalli'nin siyasi sorumluluk kabul etmeyi reddetmesini kabul edilemez buldu. Parti açıklamasında, “Malta ve Gozo halkı modern altyapıyı, güvenilir hizmetleri ve kararlarının sorumluluğunu alan bir hükümeti hak ediyor” denildi.
Bakan Dalli: “Siyasette iyilik yapmak için varım”
Çarşamba günü parlamento dışında Times of Malta'ya konuşan Dalli, istifa edip etmeyeceği sorusunu yanıtsız bıraktı. “Siyasete girdiysem koltuğa veya bakanlığa bağlı olduğum için değil. Siyasetteyim çünkü iyilik yapmak istiyorum” dedi. Dalli, şu anki odağının Enemalta'ya destek sunmak ve insanlara mümkün olduğunca hızlı hizmet vermek olduğunu söyledi.
Israr üzerine Dalli, mevcut odağının Enemalta'nın kesintilerle başa çıkmasına yardımcı olmak olduğunu yineledi. 2023'te olduğu gibi, kamu enerji şirketi sistematik elektrik kesintilerini dağıtım sistemindeki arızalara bağladı. Dalli, Enemalta'nın dağıtım sistemini güçlendirmek için “çok yatırım yaptığını” ve çalışmaların sürdüğünü, sonuçların olumlu olduğunu savundu. Ancak projenin tamamlanmasının “yıllar alacağını” ve çalışmaların hızlandırılması gerektiğini kabul etti.
PN'nin önergesi, aşırı sıcaklıkların Malta'nın elektrik dağıtım şebekesine ağır yük bindirmesiyle birçok bölgede günlerdir süren elektrik kesintilerinin ardından geldi. Enemalta, Salı günü elektrik talebinin rekor seviyeye ulaşarak 741 MW'a çıktığını, bir önceki gün ise 713 MW olduğunu açıkladı. Şirket, sürekli sıcaklığın yüksek gerilim yer altı kablolarında arızalara katkıda bulunduğunu belirtti.
Etkilenen bölgelerde yaşayanlar, sıcaklığın 40°C'yi aştığı saatlerde elektriksiz kaldıklarını, klima, asansör veya tıbbi cihaz kullanamadıklarını bildirdi. Bazıları ortak koridorlarda uyuduğunu veya sıcaktan kaçmak için klimalı arabalarda kaldığını, bazıları ise buzdolaplarında ve dondurucularda bozulan yiyecekleri çöpe attığını söyledi.
İşletmeler de satış kaybı, stok hasarı ve aydınlatma, klima ile elektronik ödeme terminallerini çalıştıramadıklarını bildirdi. Vittoriosa'daki bir restoran sahibi, kesinti sırasında sıcaklık ve yetersiz aydınlatma nedeniyle müşterilerin çıktığını, kartlı ödeme sistemlerinin de çalışmadığını anlattı.
Kesintiler ev ve iş yerlerinin ötesinde de aksamalara yol açtı. Centenary Stadyumu'ndaki bir UEFA Konferans Ligi maçı elektrik kesintisi nedeniyle yarıda kalırken, adliye binasındaki bir elektrik kesintisi işadamı Yorgen Fenech'in davasının görülmesini geçici olarak durdurdu.
Hükümet daha sonra, altı saat veya daha uzun süreli kesintilerden etkilenen hane ve işletmelerin önceki yıllarda kullanılan bir mekanizma kapsamında tazminat almaya hak kazanacağını duyurdu. Dalli, hükümetin önceliğinin elektrik arzını mümkün olan en kısa sürede yeniden sağlamak ve etkilenen müşterilerin yaşadığı zorlukları hafifletmek olduğunu söyledi.
Malta Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler Odası (Malta Chamber of SMEs), kesintiler belirlenen eşikleri aştığında otomatik olarak devreye girecek kalıcı ve yapılandırılmış bir tazminat mekanizması çağrısında bulundu. Uzun süreli kesintilerin satış kaybına, bozulan stoka, iptal edilen randevulara, aksayan üretime ve ek işletme maliyetlerine yol açabileceği uyarısı yapıldı.
Malta Otel ve Restoran Derneği (MHRA) ise ayrıca ulusal bir iklim direnci ve enerji güvenliği planı çağrısı yaparak, yoğun turizm sezonunda yaşanacak kesintilerin Malta'nın itibarına zarar verebileceği uyarısında bulundu.
