İstinaf Mahkemesi, Maltapost şirketinin 2019 yılı posta teslimat hedeflerinin gerisinde kalması nedeniyle kendisine kesilen 10 bin 159 euroluk tazminat tutarını iptal ettirme girişimini reddetti.
Mahkeme, posta operatörünün yaz sıcaklarının yükümlülüklerini yerine getirmeyi imkansız kıldığını kanıtlayamadığına hükmetti. Hakim Lawrence Mintoff, Malta İletişim Kurumu'nun (MCA) talebine karşı Maltapost'un yaptığı itirazı reddeden İdari İnceleme Tribunal'ünün daha önceki kararını onadı.
Lisans şartları gereği Maltapost, yerel olağan postaların yüzde 95'ini gönderimden sonraki ilk iş gününde teslim etmek zorunda. Ekim 2018 ile Eylül 2019 arasındaki mali yılda şirket, yüzde 93,21'lik bir teslimat oranı yakalayarak hedefin 1,79 puan altında kaldı. Öte yandan şirket, yüzde 98 olan iki günlük teslimat hedefini yüzde 98,1 ile kıl payı geçti.
Ağustos 2020'de MCA, "toplu tazminat sistemi" kapsamında Maltapost'un 10 bin 159 euro borcu olduğunu bildirdi. Şirket önce tribunal'e, ardından buradaki kaybının ardından İstinaf Mahkemesi'ne başvurdu.
Maltapost, söz konusu tutarın aslında bir para cezası olduğunu savundu. Eğer durum böyleyse, kurumun ceza prosedürlerini izlemesi, şirkete önceden bildirimde bulunması ve yanıt verme şansı tanıması gerektiğini iddia etti. Ancak hem tribunal hem de İstinaf Mahkemesi bu yorumu kabul etmedi.
Tribunal, söz konusu prosedürün yasayı ihlal edenlere verilen cezalarla ilgili ayrı bir maddeye uygulandığını, bu durumun ise mevcut tazminatla ilgili olmadığını açıkladı. 10 bin 159 euroluk tutar, 2005 yılında yürürlüğe giren bir tazminat sistemine dayanıyordu. Bu sisteme göre Maltapost, ertesi gün teslimat hedefini tutturamazsa, ilgili posta ürününün yıllık cirosunun belirli bir yüzdesini 0,25 katsayısı ile çarparak MCA'ya ödeme yapıyor.
Mahkeme, tutarın yerel tekli posta cirosu olan 2 milyon 270 bin 93 euro'nun, yüzde 1,79'luk eksiklikle çarpılıp 0,25 faktörü uygulanmasıyla hesaplandığını belirtti. Bu işlemin kurumun takdirine bağlı bir ceza değil, önceden belirlenmiş bir hesaplama olduğu sonucuna varıldı.
Maltapost ayrıca, fatura gönderilmeden önce durumunu açıklama fırsatı verilmediğini öne sürdü. Tribunal ise şirket ile kurum arasındaki uzun yazışma trafiğine dikkat çekerek bu iddiayı reddetti. Şirket, temmuz 2019'da MCA'ya başvurarak sıcak hava dalgalarının çalışanların işe gelememesine, personel kaybına ve iş kazalarının artmasına neden olduğunu söylemiş ve temmuz ile ağustos ayları için muafiyet istemişti.
Söz konusu dönem oldukça sıcak geçmişti; haziran 2019, Malta'da 1923'ten bu yana kaydedilen en sıcak haziran ayı olmuş, temmuzda ise sıcaklıklar 39,6 dereceye ulaşmıştı. MCA ise yaz mevsimi tam başlamadan iki aylık bir muafiyet veremeyeceğini belirterek talebi reddetti. Kurum, 32 derecenin üzerindeki sıcaklıkların Malta'da yaygın olduğunu ve kesinlikle mücbir sebep olarak değerlendirilemeyeceğini vurguladı.
Maltapost, ek istatistiklerle ekim 2019 ve şubat 2020'de tekrar denemeler yaptı ancak MCA kararını ağustos 2020'de verdi. Tribunal, şirketin savunma yapma imkanının olmadığı iddiasının gerçek dışı olduğunu, kurumun sadece sunulan argümanları reddettiğini belirtti.
Davanın merkezinde, 2019 yazındaki aşırı sıcakların mücbir sebep sayılıp sayılmayacağı yer alıyordu. Mücbir sebep, bir tarafın kontrolü dışında gelişen ve yükümlülüğü sadece zorlaştıran değil, imkansız kılan olayları kapsıyor. Tribunal; Malta, İtalya ve Fransa hukukundaki emsal kararları inceleyerek, finansal veya operasyonel zorlukların tek başına mücbir sebep oluşturamayacağına karar verdi.
Meteoroloji Ofisi'nden Leanne Rapinett, 2019 yazında sadece biri haziranda, diğeri temmuzda üçer gün süren iki gerçek sıcak hava dalgası yaşandığına tanıklık etti. Rapinett, ağustos ayında herhangi bir sıcak hava dalgası kaydedilmediğini, uyarıların çoğunun sarı kodlu olduğunu, sadece ikisinin turuncuya ulaştığını ve hiçbirinin kırmızı kodlu olmadığını belirtti.
Posta çalışanları sendika temsilcisi Joseph Bugeja ise çalışanların sıcakta yaşadığı zorluklardan bahsetti. Bugeja, çalışanların mesai saatleri bitmesine rağmen teslimatları yetiştirmek için öğleden sonra saat 14.00 veya 15.00'e kadar sahada kaldıklarını anlattı. Ancak tribunal, bu tanıklığın genel kaldığını ve mali yıl boyunca operasyonların imkansız hale geldiğini kanıtlamadığını belirtti.
İstinaf Mahkemesi, yaz mevsimindeki yüksek sıcaklıkların mücbir sebep oluşturmadığına katıldı ve Maltapost'un çalışma yöntemlerini uyarlamak için yeterli adımı atmadığını söyledi.
Şirket ayrıca, Informa Consultants tarafından hazırlanan performans raporundaki hata payına sığındı. Yüzde 1,79'luk eksikliğin, raporda belirtilen artı-eksi yüzde 2,27'lik hata payı içinde kaldığını, dolayısıyla matematiksel olarak gerçek rakamın yüzde 95,47 olabileceğini savundu. Mahkeme ise bu yaklaşımı tek taraflı buldu; eğer hata payı eksiklik durumunda şirketin lehine kullanılıyorsa, hedefin aşıldığı durumlarda da aleyhine kullanılması gerektiğini hatırlattı. Mahkeme, tazminat sisteminde hata payı düzenlemesi olmadığını belirterek bu talebi de reddetti.
Maltapost'un son argümanı ise MCA'nın yasama, idari ve yargısal işlevleri tek bir kurumda topladığının yanlış olduğu yönündeydi. İstinaf Mahkemesi, MCA'nın yasaların verdiği yetkiler dahilinde hareket ettiğini, posta sektörünün yetkili düzenleyicisi olarak çalıştığını ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine dair bir bulgu olmadığını belirtti.
Tüm itirazlar reddedilen davada tribunal kararı tamamen onandı ve yargılama giderlerinin Maltapost tarafından ödenmesine karar verildi.
