Salini'deki havai fişek fabrikası patlamasına ilişkin soruşturma, kaçak bir elektrik kablosunun patlamaya yol açtığını ortaya koyarken denetimlerde fabrikadaki ciddi güvenlik ihlallerinin tespit edilemediğini belirtiyor
Salini'deki havai fişek fabrikasında meydana gelen patlamaya ilişkin sulh ceza hâkimliği soruşturması, kaçak bir elektrik kablosunun haziran ayındaki patlamayı tetiklediğini ve birkaç kişi hakkında cezai suçlama yapılması gerektiğini gösteriyor.
Sulh ceza hâkimi Joe Mifsud'un yürüttüğü soruşturmanın, patlamadan sorumlu olabilecek birkaç kişi hakkında cezai işlem önermesi bekleniyor. Patlamada Lourdes havai fişek fabrikası tamamen yıkıldı, kilometrelerce uzaktaki evler ve tarlalar da hasar gördü.
Times of Malta'nın haberine göre soruşturma, fabrikanın 26 yıldır yakınındaki bir çiftlikten izinsiz elektrik çektiğini tespit etti. Aynı dönemde yapılan denetimler ise patlayıcı maddelerin depolanması ve üretimindeki ciddi eksiklikleri fark edemedi.
Salini'deki Ta' Lourdes Havai Fişek Fabrikası 1 Haziran'da sabah saat 06.30 sıralarında patladı. Patlamanın sesi birkaç kilometre öteden duyuldu; binalar sarsıldı, çevredeki bölgelerde camlar kırıldı. Fabrika, Qawra sahilinin hemen karşısında, Bird Park'ın arkasındaki Triq il-Qadi'de bulunuyor. Patlamaya ait görüntüler uluslararası basında yayımlandı.
Soruşturmacılar, komplekste küçük bir barınağın altındaki elektrik kablosunun tutuştuğunu belirledi. Alevler yaprakların ve enkazın arasından yayılarak patlayıcı madde bulunan bir konteynere ulaştı.
Kısmen ahşaptan yapılmış ve alet depolamak için kullanılması gereken konteyner, bunun yerine patlayıcı madde saklamak için kullanılıyordu. Yangın ilk patlamaya yol açtı ve bu patlama fabrikanın farklı noktalarında bir dizi patlamayı tetikledi.
Soruşturmacılar, patlama anında sahada 8 ila 11 ton patlayıcı madde depolandığını tahmin ediyor.
Soruşturma ayrıca fabrikanın 26 yıldır yakınındaki bir çiftçiyle gayriresmi bir düzenleme yoluyla elektrik aldığını ortaya çıkardı.
Özel bir sayaç fabrikanın elektrik tüketimini kaydediyordu. Ruhsat sahibi Edmond Saliba ise tükettiği elektrik için çiftçiye ödeme yapıyordu. Tanıklar soruşturmacılara, fabrikanın elektrik temini için hiçbir zaman uygunluk belgesi almadığını söyledi.
Soruşturmadaki 48 tanıktan biri, barut makinesini besleyen arızalı bir kabloyu daha önce kendisinin söktüğünü ve havai fişek kulübü başkanı Francis Xuereb'e yeni bir zırhlı kablo gerektiğini bildirdiğini anlattı.
Bunun yerine toprağın içine geçici bir uzatma kablosu döşendi ve elektrik kaynağına bağlandı.
Soruşturmada ayrıca fabrikada patlayıcıların depolanması ve üretilmesindeki usulsüzlükler de ortaya çıktı. Patlayıcı maddeler, depolama amacıyla yapılmamış konteynerlerde, patlama duvarlarında ve diğer yapılarda bulundu. Havai fişekler ise bu iş için izin verilmemiş odalarda üretiliyordu.
Soruşturmacılar, Saliba'nın fabrika faaliyetlerini denetlemesinde eksiklikler olduğunu, ayrıca havai fişek üretiminde görev alan diğer kişilerin de ihmal ettiğini belirledi.
Ancak soruşturma, yetkililerin denetimler sırasında bu usulsüzlükleri tespit edememesine ilişkin endişeleri de gündeme getirdi.
Fabrika en son 19 Eylül 2025'te denetlendi. Havai fişek denetim ekibi, soruşturmacıların daha sonra tespit ettiği eksikliklere rağmen fabrikaya olumlu bir değerlendirme verdi.
Denetmenler, fabrikanın bakımını ve havai fişek ekibinin deneyimini “iyi” olarak nitelendirdi ve ruhsatın 2026 yılı için yenilenmesini önerdi.
Bulgular, kaçak elektrik temini, izinsiz üretim faaliyetleri ve patlayıcıların uygunsuz depolanmasının patlamadan önce nasıl fark edilmeden kaldığına dair soruları gündeme getiriyor.