Cumartesi günü Tahran'da, İran rejimine bağlı çok sayıda kişi, dini lider Ali Hamaney'in cenaze törenleri için bir araya geldi. Yetkililer, ABD ve İsrail ile savaşın ardından bu törenlerle bir meydan okuma mesajı vermeyi hedefliyor.
1989'dan bu yana İran'ı yöneten Hamaney, Batı'yla çatışma politikası izlerken içeride muhalefeti bastırmıştı. 28 Şubat'ta savaşın ilk gününde İsrail'in düzenlediği bir saldırıda, ailesinden birçok kişi ve üst düzey yetkililerle birlikte 86 yaşında hayatını kaybetti.
Yaslılar, siyah giysiler içinde ve Şii İslam'da intikam ile adalet çağrısı anlamına gelen kan kırmızısı bayraklar sallayarak başkent Tahran'daki Büyük Musalla dini kompleksine akın etti. AFP muhabirlerine göre, Hamaney'in naaşı burada katafalka konuldu.
Ancak Hamaney'in oğlu ve halefi Mojtaba Hamaney'den henüz bir işaret yok. Mojtaba Hamaney, dini lider ilan edildikten sonra kamuoyu önüne çıkmadı. Savaştan sağ kurtulan diğer üst düzey İranlı yetkililer ise Cuma günü, kompleks halka açılmadan önce yabancı devlet adamlarını tabutun önünde ağırladı.
Tahran'da önümüzdeki günlerde hava sıcaklığının 40 dereceye yaklaşması bekleniyor. Serinlemek için su sıkılan binlerce kadın ve erkek, kesin bir şekilde cinsiyetlerine göre ayrılmış olarak geniş kompleksi doldurdu. Eski liderin dev bir portresinin altında göğüslerine vurarak yas tuttular.
AFP fotoğraflarına göre, Hamaney'in siyah sarığının üstte olduğu tabut ve diğer dört aile üyesinin tabutları öndeki yükseltilmiş bir platforma yerleştirildi. Mekanda "Amerika'ya ölüm" ve "intikam, intikam" sloganları yankılandı.
38 yaşındaki din adamı Muhammed Mirsalehi, "Lider hepimiz için bir babaydı. Onun ölümüyle hepimiz yetim kaldık... O gerçekten eşsiz ve benzersizdi" dedi. 18 yaşındaki öğrenci Hamidrza Şabani ise "Ayağa kalkmalı ve inşallah liderimizin kanının intikamını almalıyız" ifadelerini kullandı.
Yetkililer, törenlere sadece başkentte 10 milyondan fazla kişinin katılacağını düşünüyor. Ancak törenler başlamadan önce Tahran normalden daha sakindi. Normalde yoğun olan birçok cadde, kentin ünlü trafiğinden arınmıştı. AFP'ye Paris'te konuşan bazı Tahranlılar, törenler süresince şehir dışına çıkmaya karar verdiklerini söyledi.
Destek Sınavı
Beş hafta süren yoğun çatışmaların ardından Ortadoğu'da savaş, ateşkes ve ABD ile varılan ön anlaşma sonrası durduruldu. Ancak hem Washington hem de Tahran, her an çatışmalara yeniden başlamaya hazır olduklarını belirtti.
Üç buçuk yılı aşkın iktidarının ardından Hamaney'in öldürülmesi, İran İslam Cumhuriyeti'nde belirsizliklerin gölgesinde yeni bir dönem başlattı. Cenaze töreni, İran dışında hükümete verilen desteğin bir sınavı olarak görülüyor. Yetkililer, ocak ayında binlerce kişinin ölümüyle sonuçlanan bir baskıyla bastırıldığı belirtilen kitlesel protestolarla zaten sarsılmış durumda.
Cenaze törenleri kapsamında tabut üç gün Tahran'da kalacak, ardından Salı günü din adamları kenti Kum'a, Çarşamba günü komşu Irak'a götürülecek ve Perşembe günü Hamaney'in kuzeydoğudaki memleketi Meşhed'de toprağa verilecek. Hamaney, 28 Şubat saldırılarında öldürülen bebek torunu, damadı, kızı ve Mojtaba Hamaney'in eşi Zahra Haddad Adil ile birlikte defnedilecek.
İntikam Çağrısı
Hamaney döneminde Tahran, yıllarca Filistinli Hamas ve Lübnan Hizbullahı da dahil olmak üzere bölgedeki silahlı gruplara destek sağladı. Devlet medyasının haberine göre, her iki grubun heyetleri Cumartesi günü cenaze törenleri için kentte bulunurken İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile bir araya geldi.
Hizbullah heyetine üst düzey yetkili ve eski bakan Muhammed Fneyiş başkanlık ederken, heyette öldürülen ve yaralanan üyelerin aileleri de yer aldı. Hamas ise siyasi büro başkanı Muhammed Derviş başkanlığında bir heyetle temsil edildi.
Önümüzdeki günlerde, yalnızca yazılı açıklamalarla iletişim kuran ve aynı saldırıda yaralandığı söylenen ancak yaralanmasının boyutu hiçbir zaman netleşmeyen Mojtaba Hamaney'den gelebilecek işaretler yakından izlenecek. Önemli güvenlik önlemleri alındı; yollar kapatıldı ve insanlar, Hamaney'in selefi Ruhullah Humeyni'nin 1989'daki cenazesinden bu yana İran'daki en büyük halka açık etkinliğe katılmak için bazen birkaç kilometre yürümek zorunda kaldı.
Yetkililer ayrıca, geçmişte benzer etkinliklerde yaşanan izdiham riskinin farkında olarak etkinliğin sorunsuz geçmesini istiyor. Televizyon kanalları güvende kalmak için rehber bilgiler yayınlıyor.
