ABD ve İran Pazartesi günü, Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde Orta Doğu savaşını sona erdirecek ve hayati önem taşıyan Hürmüz Boğazı’nı “geçiş ücreti olmaksızın” yeniden açma konusunda bir “anlaşma muhtırasında” uzlaştıklarını açıkladı. Anlaşma, savaşın yıprattığı İran için 300 milyar dolarlık olası bir yeniden inşa fonunu da içeriyor; ancak üst düzey bir Trump yönetimi yetkilisi, fonun serbest bırakılmasının Tahran’ın yükümlülüklerini yerine getirmesine “bağlı” olacağını vurguladı. Küresel petrol tedarikinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği boğaz, Şubat sonundaki ABD ve İsrail saldırılarının ardından Tahran tarafından fiilen kapatılmış ve enerji fiyatlarını 110 doların üzerine fırlatmıştı. Ancak Tahran’ın nükleer programıyla ilgili çetrefilli konuda çok az ipucu verildi.
Washington ve Tahran, üç aydır süren ve uzun süreli bir enflasyon artışı korkularını canlandıran çatışmaları sona erdirecek anlaşmanın Cuma günü İsviçre’nin Cenevre kentinde imzalanacağını duyurdu. ABD Başkanı Donald Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance ve İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf’ın anlaşmayı Pazar günü elektronik olarak imzaladığı belirtilirken; Cuma günkü resmi törene Vance’ın yanı sıra Trump’ın damadı Jared Kushner ve Orta Doğu Özel Elçisi Steve Witkoff’un da katılması bekleniyor. Bu büyük atılım, küresel piyasalarda büyük bir rahatlama dalgası yarattı.
Anlaşmanın ardından petrol fiyatları varil başına 80 dolar seviyelerine kadar gerilerken, küresel borsalarda yükseliş yaşandı. Wall Street endeksleri, teknoloji hisselerinin öncülüğünde yükselirken, Tokyo ve Seul gibi Asya piyasaları ile Avrupa borsalarında da güçlü bir toparlanma gözlendi. Geleneksel bir güvenli liman olan dolar ise değer kaybetti.
Ayrıntıların çok azı kamuoyuna duyurulurken, ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nın Cuma günü planlanan imzanın ardından “tamamen açılacağını” belirtti, ancak boğazın mayınlardan arındırılması için hala “arama” faaliyetleri yürütüldüğünü ekledi. Trump, Pazar günü sosyal medyada 80. yaş gününü kutlarken, “İran İslam Cumhuriyeti ile Anlaşma artık tamamlandı. Dünya gemileri, motorlarınızı çalıştırın. Petrol aksın!” ifadelerini kullandı. ABD’li yetkililer, Trump’ın metnin Cuma günkü imzadan sonra yayımlanabileceği yönündeki sözlerine rağmen, anlaşma metninin “önümüzdeki 24-48 saat içinde” kamuoyuyla paylaşılacağını açıkladı.
Kısa bir süre sonra İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazem Gharibabadi, anlaşmanın ülkeler arasındaki savaşı “derhal sona erdirdiğini” ve Tahran’ın nükleer programı gibi çetrefilli konuları da içeren “nihai bir anlaşma” için 60 günlük bir görüşmeler süreci başlatacaklarını açıkladı. Nisan ayında varılan ateşkese rağmen ABD’nin dönem dönem yeni saldırılarla tehdit ettiği, haftalarca süren gergin müzakerelerin ardından gelen bu ön anlaşmanın içeriği ise şimdilik belirsizliğini koruyor.
AJ Bell Yatırım Direktörü Russ Mould, piyasalardaki hareketi değerlendirerek, “Asya ve Avrupa piyasaları bu haberle bir sıçrama yaşadı, ancak bu ilerlemenin boyutu beklenildiği kadar büyük değildi. Bunun bir nedeni piyasaların son haftalarda zaten toparlanmış olması, diğer nedeni ise enflasyon korkularının aniden ortadan kaybolmayacak olması” dedi.
